Ish kreu i CIA-s: Trump nuk di çfarë do, nuk rrëzohet regjimi me bomba

Ish-drejtori i CIA-s dhe ish-sekretari amerikan i Mbrojtjes, Leon Panetta, shpreh shqetësim për strategjinë e Shteteve të Bashkuara në konfliktin me Iranin.

Në një intervistë për gazetën italiane Corriere della Sera, ai thotë se bombardimet nuk mund të sjellin ndryshim regjimi dhe se mungesa e një plani politik e rrit rrezikun e përshkallëzimit.

Sipas Panettës, presidenti Donald Trump ka përmendur një fushatë bombardimesh që mund të zgjasë katër deri në pesë javë, me shpresën se kjo do të çojë në rrëzimin e regjimit iranian dhe në krijimin e një qeverie të re në të ardhmen.

“Shpresa është që bombardimet të sjellin ndryshim. Problemi është se përvoja e mëparshme tregon se ndryshimi i regjimit dhe ndërtimi i shtetit nuk arrihen në këtë mënyrë. Nuk mund të hapësh rrugën drejt ndryshimit të regjimit me bomba,” thotë Panetta.

Ai përmend ndërhyrjet e mëparshme ushtarake amerikane, si në Jemen apo në Vietnam, ku strategji të ngjashme nuk prodhuan rezultatet e synuara.

Sipas tij, pyetja kryesore mbetet objektivi real i luftës.

Panetta komenton edhe deklaratat e presidentit Trump për furnizime të pakufizuara ushtarake. Ai pranon se ushtria amerikane mbetet shumë e fuqishme dhe mbështetet nga një industri e madhe ushtarake, por shton se asnjë vend nuk është plotësisht i përgatitur për një luftë të gjerë rajonale.

“Një fushatë bombardimesh që zgjat katër apo pesë javë kërkon logjistikë dhe mobilizim të madh. Nuk kam dyshim se forcat tona janë nën presion maksimal,” thotë ai.

Sa i përket mundësisë së një ndërhyrjeje tokësore në Iran, Panetta shprehet skeptik. Sipas tij, një pushtim në shkallë të gjerë do të kishte kosto të lartë njerëzore dhe përvoja e Irakut ka treguar se operacione të tilla nuk garantojnë rezultatet e dëshiruara.

Ai shton se opinioni publik amerikan mbetet i kujdesshëm ndaj konflikteve të gjata në Lindjen e Mesme. Sipas sondazheve të fundit, një pjesë e madhe e qytetarëve shprehin shqetësim për drejtimin që mund të marrë kjo luftë.

Panetta thotë se, nëse synohet rrëzimi i regjimit iranian, duhet një plan i qartë për të mbështetur opozitën e brendshme. Kjo do të kërkonte organizim politik dhe mbështetje konkrete për grupet që mund të sfidojnë pushtetin aktual.

I pyetur për rolin e shërbimeve të inteligjencës, ai thekson se do të kishte kuptim që CIA dhe shërbimet izraelite të punonin brenda Iranit për të identifikuar struktura alternative të pushtetit në rast se regjimi do të shembej.

Sa i përket motivit të sulmit, Panetta vë në dyshim pretendimet për një kërcënim të menjëhershëm nga Irani. Ai thotë se gjatë një informimi në Kongres, Pentagoni deklaroi se nuk kishte prova për një sulm të afërt iranian.

Sipas tij, vendimi për të sulmuar mund të ketë ardhur pasi inteligjenca identifikoi mundësinë për të goditur drejtues të rëndësishëm të regjimit iranian.

Panetta paralajmëron gjithashtu për rrezikun që konflikti të zgjerohet në rajon.

“Kemi të bëjmë me një luftë në Lindjen e Mesme që përfshin shumë vende arabe. Në situata të tilla ngjarjet mund të dalin nga kontrolli dhe të çojnë në konflikte më të mëdha,” thotë ai.

Ai shton se krizat rajonale shpesh krijojnë hapësirë për zhvillime të paparashikuara në zona të tjera të botës, pasi vëmendja ndërkombëtare përqendrohet në një konflikt të vetëm.

Intervista e plotë e përshtatur në shqip:

Presidenti ka thënë se priten katër ose pesë javë bombardime, me shpresën që kjo të ndryshojë regjimin dhe populli iranian të ngrihet për të krijuar një qeveri më të mirë në të ardhmen. Kjo është shpresa. Problemi është se nuk kemi shumë precedentë të suksesshëm për ndryshim regjimi dhe ndërtim shteti. Kemi mësuar se nuk mund ta hapësh rrugën drejt ndryshimit të regjimit me bomba. E kemi provuar në Jemen dhe nuk kemi pasur sukses, e kemi provuar edhe në Vietnam.

Për këtë arsye pyetja që më shqetëson është: cili është objektivi? A kemi një strategji për ta arritur dhe për ta përmbyllur konfliktin? Kur dërgon burra dhe gra me uniformë në vijën e rrezikut, u detyrohesh një shpjegim të qartë. Nuk jam i sigurt se administrata ka një plan të qartë për këtë luftë.

Trump ka folur për municione të pakufizuara. A është kështu?

Nuk ka dyshim që në të kaluarën ka pasur probleme me zinxhirët e furnizimit ushtarak. E kemi parë këtë edhe në furnizimin me armë për Ukrainën. Realiteti është se ka kufij për numrin e raketave dhe për kapacitetet e mbrojtjes ajrore të Shteteve të Bashkuara. Edhe pse kemi një ushtri të fortë dhe një mbështetje të madhe industriale, në fund të fundit asnjë vend nuk është plotësisht i përgatitur për një luftë të gjerë rajonale, që është pikërisht ajo me të cilën po përballemi tani.

Kjo është një luftë që përfshin gjithë Lindjen e Mesme dhe katër apo pesë javë sulmesh të vazhdueshme kërkojnë logjistikë dhe mobilizim të madh. Nuk kam dyshim se forcat tona janë nën presion maksimal.

Sa mund të zgjasë kjo luftë?

Shpresoj që të mos zgjasë më shumë se katër ose pesë javë. Nëse regjimi mbetet në pushtet me një lidership të ri, do të jetë shumë e vështirë të prodhohet ndryshimi që kërkon presidenti. Në atë rast, shpresa do të ishte që drejtuesit e rinj të regjimit të jenë të gatshëm të angazhohen në negociata për t’i dhënë fund luftës.

Presidenti nuk ka përjashtuar mundësinë e dërgimit të trupave tokësore. Disa e konsiderojnë të pamundur, të tjerë përmendin edhe mundësinë e përdorimit të forcave kurde.

Do të befasohesha shumë nëse do të vendosej papritur të dërgoheshin trupa amerikane për një pushtim në shkallë të gjerë të Iranit. Jo vetëm për shkak të kostos në jetë njerëzish, por sepse kemi mësuar nga Iraku se një ndërhyrje e tillë nuk prodhon domosdoshmërisht rezultatet e dëshiruara.

Shtetet e Bashkuara janë ende të shqetësuara për luftërat e gjata në Lindjen e Mesme. Sondazhet e fundit tregojnë se rreth 70-80 për qind e amerikanëve janë të shqetësuar për drejtimin e kësaj lufte. Për këtë arsye nuk pres një ndërhyrje tokësore.

Megjithatë, ekzistojnë forma të tjera operacionesh që mund të përdoren për të ndihmuar në krijimin e një lidershipi dhe një organizimi brenda Iranit, nëse populli vendos të rrëzojë regjimin. Por kjo është shumë më e lehtë të thuhet sesa të realizohet.

Aktualisht njerëzit atje janë të frikësuar. Ka bombardime dhe ka pasur periudha me dhjetëra mijëra viktima. A do të dalin ata në rrugë për të rrëzuar regjimin? Për ta bërë këtë duhet një plan për të mbështetur popullin, për të ofruar organizim dhe edhe armët e nevojshme për të arritur atë objektiv. Nuk jam i sigurt që qeveria amerikane e ka bërë këtë.

CIA ka ndihmuar në lokalizimin e Ali Khameneit. A po punon gjithashtu për të mbështetur një alternativë ndaj regjimit?

Duhet ta bëjë këtë. Do të habitesha nëse nuk po ndodh diçka e tillë, por është e vështirë të dihet saktësisht çfarë po ndodh në terren. Do të kishte kuptim që CIA dhe Mossad të ishin aktivë brenda Iranit për të zhvilluar jo vetëm një lidership, por edhe një organizatë që mund të marrë drejtimin nëse regjimi do të rrëzohej.

A nuk është bërë kjo gjatë viteve të fundit?

Mund të mendohet se po. Kur unë isha drejtor i CIA-s, ne punonim mbi inteligjencën për atë që ndodhte brenda Iranit dhe për të identifikuar se ku mund të gjendej mbështetje në rast se regjimi do të shembej, si edhe për mundësinë e formimit të një lidershipi alternativ.

Dhe në çfarë përfundimi arritët?

Ne bashkëpunonim ngushtë me Izraelin, i cili ka një inteligjencë shumë të mirë për Iranin, ndoshta edhe më të mirë se ajo amerikane. Kemi parë se si kanë qenë në gjendje të identifikojnë dhe të godasin drejtues të rëndësishëm. Por pyetja mbetet: a është punuar për të ndërtuar një opozitë të brendshme në Iran? Nuk e di përgjigjen përfundimtare.

Trump ka thënë se vendosi të sulmojë sepse priste një sulm paraprak nga Irani.

Administrata ka thënë se veproi mbi bazën e mundësisë së një kërcënimi të menjëhershëm. Por gjatë një informimi të Pentagonit në Kongres u tha se nuk kishte një kërcënim të tillë. Dyshoj shumë se Irani do të ndërmerrte një sulm paraprak.

Sinqerisht mendoj se kur inteligjenca tregoi se ekzistonte mundësia për të goditur drejtues të regjimit, përfshirë edhe udhëheqësin suprem, presidenti vendosi se ishte një objektiv i rëndësishëm dhe kjo çoi në sulmet.

Prisni që lufta të zgjerohet?

Aktualisht kemi në duar një luftë në Lindjen e Mesme që përfshin shumë vende arabe. Madje u është dhënë udhëzim të gjithë amerikanëve në rajon të largohen nga zona. Kjo tregon se kemi të bëjmë me një konflikt rajonal që mund të përshkallëzohet.

Ngjarje të tilla ndonjëherë dalin jashtë kontrollit dhe çojnë në luftëra më të mëdha.

Çfarë lloj përshkallëzimi mund të ndodhë?

Mund të ndodhë që papritur një vend tjetër të përfitojë nga situata. Për shembull, Pakistani mund të vendosë se është momenti i duhur për të ndërhyrë në Afganistan, ose vende të tjera mund të përpiqen të shfrytëzojnë situatën, ndërkohë që vëmendja e botës është e përqendruar në Lindjen e Mesme.