Serbia humbet terren në Europë/ Marta Kos i vë kusht pushtetit të ri

Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, u ka bërë thirrje fituesve të zgjedhjeve parlamentare në Serbi që të rikthejnë besimin e Bashkimit Evropian dhe të ndërmarrin reformat e nevojshme për të nxjerrë vendin nga stanjacioni në procesin e integrimit. Në një intervistë për Radio Evropa e Lirë, Kos theksoi se përparimi drejt anëtarësimit varet nga forcimi i sundimit të ligjit, pavarësia e gjyqësorit dhe mediave, si dhe lufta kundër korrupsionit.

Sipas saj, zbatimi i këtyre reformave mund të krijojë kushtet për zhbllokimin e fondeve që Komisioni Evropian ka pezulluar për shkak të regresit të konstatuar në disa fusha kyçe. Kos nënvizoi se rikthimi i besimit është i rëndësishëm jo vetëm për marrëdhëniet mes Serbisë dhe institucioneve evropiane, por edhe për sigurimin e mbështetjes së vendeve anëtare në vazhdimin e negociatave të anëtarësimit.

Në raportin e zgjerimit për vitin 2026, Serbia është renditur mes vendeve që kanë shënuar regres në procesin e integrimit, krahas Turqisë dhe Gjeorgjisë. Për të dytin vit radhazi, sipas raportit, janë evidentuar përkeqësime në fusha si sundimi i ligjit dhe liria e shprehjes.

Vlerësimi mbulon periudhën nga fundi i shtatorit 2025 deri në fund të shtatorit 2026, ndaj pasqyron kryesisht punën e pushtetit të mëparshëm, të drejtuar nga Partia Përparimtare Serbe. Zhvillimet pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 25 tetorit nuk janë përfshirë në raport.

Sipas të dhënave të paraqitura në material, Lista Studentore shënoi fitore në zgjedhje, duke i dhënë fund qeverisjes 14-vjeçare të SNS-së, e cila kaloi në opozitë. Megjithëse Serbia konsiderohet ende ndër vendet kandidate më të përgatitura për anëtarësim, ritmi i reformave gjatë vitit të fundit e ka vendosur atë prapa Shqipërisë dhe Malit të Zi, të cilat Brukseli i vlerëson si vendet me përparimin më të madh në rajon.

Marta Kos i cilësoi zgjedhjet e 25 tetorit si një fitore të demokracisë dhe të qytetarëve serbë, duke vënë në dukje pjesëmarrjen e lartë. Ajo tha gjithashtu se kërkesat e lëvizjes studentore gjatë protestave përputhen me reformat që Bashkimi Evropian i kërkon Serbisë, veçanërisht në drejtësi, luftën kundër korrupsionit dhe garantimin e lirisë së medias.

Komisionerja bëri të ditur se do ta vizitojë Serbinë pas formimit të qeverisë së re. Ajo shprehu gatishmërinë për të bashkëpunuar me institucionet e reja, duke theksuar se pret që edhe autoritetet e ardhshme të jenë të gatshme të ecin përpara me reformat.

Kos shtoi se fituesit e zgjedhjeve duhet ta lexojnë me kujdes raportin e Komisionit Evropian, pasi aty përcaktohen hapat që nevojiten për rikthimin e Serbisë në rrugën e zhvillimit demokratik. Sipas saj, nëse angazhimet e lëvizjes studentore për një vend më të hapur dhe demokratik kthehen në reforma konkrete, ato mund të përputhen me objektivin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian.