Turqia ngre sërish tonet: Çmilitarizoni ishujt grekë në Egje

Turqia ka përsëritur kërkesën për çmilitarizimin e ishujve grekë në Egje, duke e ngritur çështjen në disa nivele të institucioneve shtetërore, përfshirë Ministrinë e Mbrojtjes.

Zëdhënësi i Ministrisë turke të Mbrojtjes, Zeki Aktürk, kritikoi vizitën e kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis në Kastellorizo dhe deklaroi se prania ushtarake greke në ishull, sipas Ankarasë, nuk kontribuon në paqen dhe stabilitetin në Egje dhe Mesdheun Lindor.

Sipas palës turke, vizita e Mitsotakis dhe kontaktet e tij me njësitë ushtarake në ishull janë monitoruar nga autoritetet. Aktürk pretendoi se prania e personelit ushtarak dhe e një anijeje luftarake në Kastellorizo bie ndesh me statusin që Turqia i atribuon ishullit në bazë të Traktatit të Paqes së Parisit të vitit 1947.

Ankara paralajmëroi gjithashtu se nuk do të pranojë, sipas saj, veprime që krijojnë “fakte të kryera” në kundërshtim me statusin e çmilitarizuar të ishujve. Deklaratat e Ministrisë së Mbrojtjes vijnë pas qëndrimeve të ngjashme të presidentit Recep Tayyip Erdogan dhe ministrit të Jashtëm Hakan Fidan.

Fidan ka deklaruar se militarizimi i ishujve që Turqia i konsideron të çmilitarizuar përbën kërcënim për vendin, ndërsa Erdogan i ka kërkuar më herët Athinës të ndryshojë kursin.

Greqia i kundërshton këto pretendime. Ministria e Jashtme greke deklaron se kërkesat e Ankarasë për çmilitarizimin e ishujve nuk kanë bazë në të drejtën ndërkombëtare dhe se statusi i tyre përcaktohet nga traktatet ndërkombëtare. Athina argumenton gjithashtu se, si shtet sovran, ka të drejtë të marrë masat që i konsideron të nevojshme për mbrojtjen e territorit.

Në të njëjtën kohë, tensionet janë shoqëruar me zhvillime të reja ushtarake. Greqia po forcon bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes me Izraelin dhe po avancon planet për sistemin e mbrojtjes ajrore “Achilles Shield”, ndërsa ka njoftuar edhe blerjen e sistemeve izraelite PULS.

Nga ana tjetër, Ministria turke e Mbrojtjes ka konfirmuar zhvendosjen e njësive të Brigadës së 51-të Komando në zonën e Söke-s, përballë ishullit grek të Samosit. Ankara ka deklaruar se kjo lëvizje ishte pjesë e një plani operacional të miratuar në qershor dhe nuk lidhej me vizitën e Mitsotakis në Kastellorizo.

Athina vijon të monitorojë aktivitetin ushtarak turk në Egje, ndërsa mes dy vendeve mbeten të hapura disa çështje të diskutueshme, përfshirë pretendimet territoriale, aktivitetin ajror dhe interpretimet e ndryshme mbi statusin e ishujve.

Pavarësisht se kanalet diplomatike mes Ankarasë dhe Athinës vijojnë të jenë aktive, rikthimi i çështjes së çmilitarizimit në deklaratat e disa institucioneve turke tregon se ajo mbetet një nga temat e ndjeshme në marrëdhëniet mes dy vendeve.