Fuqia ajrore pa avionë dhe basti strategjik/ Dronët, Kuçova dhe NATO riformësojnë rolin e Shqipërisë

Në bazën ajrore të Kuçovës, Shqipëria kremtoi gjatë javës 75-vjetorin e aviacionit ushtarak. Një demonstrim modest me helikopterë në qiell tregoi kufijtë e sotëm. Historia është reale, megjithatë, një tjetër po zhvillohet në tokë dhe është shumë më e madhe.Sepse sot, fuqia ajrore shqiptare nuk matet më me avionë.

Në mesin e shekullit të kaluar, Shqipëria ndërtoi një aviacion luftarak që, për standardet e kohës dhe të izolimit të saj, ishte ambicioz.

Pilotë të trajnuar jashtë vendit, skuadrilje të pajisura me avionë sovjetikë dhe më pas supersonikë si Mig-19, krijuan një kulturë ajrore që për dekada ushqeu një ndjenjë krenarie kombëtare. Aviacioni nuk ishte vetëm një armë; ishte simbol i sovranitetit.

Por kjo epokë u mbyll. Flota u shua gradualisht, infrastruktura mbeti, ndërsa hapësira ajrore shqiptare kaloi nën mbrojtjen kolektive të NATO-s.

Sot plani i modernizimit të Forcës Ajrore është ambicioz dhe i nevojshëm, teksa transformimi aktual përfshin “ngritjen e Detashmentit të Avionëve pa Pilotë” dhe konsolidimin e bazës së Kuçovës si një aset për gjithë aleancën. Ky është ndryshimi thelbësor: Shqipëria nuk po përpiqet të rikthejë flotën e saj ajrore. Ajo po rishpik fuqinë e saj ajrore.

Shqipëria duket se ka zgjedhur pikërisht këtë rrugë. Ministri i Mbrojtjes Ermal Nufi e artikuloi qartë këtë ndryshim më parë në Parlament: vendi synon jo vetëm të blejë dronë, por të ndërtojë kapacitete vendase për prodhimin e tyre, në bashkëpunim me partnerë ndërkombëtarë.

Marrëveshjet me aktorë si Izraeli dhe përdorimi i dronëve të prodhuar në Turqi tregojnë se Shqipëria po hyn në një fazë të re nga konsumator në bashkëprodhues të sigurisë. Në thelb, kjo është një zhvendosje filozofike: nga importi i teknologjisë te ndërtimi i një industrie.

Por nëse dronët përfaqësojnë të ardhmen, Kuçova është ura që lidh të shkuarën me të.Baza ajrore, e ndërtuar dekada më parë për të mbështetur flotën shqiptare, prej dy vitesh është transformuar në një qendër moderne të NATO-s, me investime rreth 50 milionë euro. Ajo nuk është më vetëm një aset kombëtar, por një platformë operacionale për aleancën.

Në një botë ku fuqia ushtarake po matet gjithnjë e më shumë në algoritme dhe sisteme pa pilot, vendet që përshtaten shpejt fitojnë më shumë se ato që mbeten të lidhura me të kaluarën.Shqipëria, paradoksalisht, mund të përfitojë pikërisht nga ajo që i mungon. Sepse në epokën e dronëve, fuqia ajrore nuk ka më nevojë për avionë.