Virusi i revanshizmit: Ndihma më e mirë që mund t’i japim Rusisë është ta lëmë të bjerë

Marco Setaccioli

Është e qartë për të gjithë se Rusia e Putinit tani po shkon drejt një kolapsi të pamëshirshëm. Kanibalizmi ekonomik me anë të të cilit kokëfortësia ushtarake po përpin gjithçka tjetër, dhe spiralja që rezulton nga vrasja e lirisë, e cila shërben për të shtypur një vend në rrezik shpërthimi për shkak të shkeljes së paktit social nga regjimi (më pak të drejta në këmbim të sigurisë më të madhe), do të çojë në një kolaps që mund të jetë shumë më i keq se ai i BRSS-së.

Shpërbërja e perandorisë sovjetike, atëherë, në fakt u zbut disi nga prania e një burokracie partiake (PKBS) e cila, megjithëse e korruptuar, siguroi një tranzicion institucional. Sot, Rusia është një shtet personalist, pa kundërpesha. Nëse lidershipi bie, nuk ka rrjetë sigurie, vetëm një vakum ose përplasje midis udhëheqësve të luftës.

Pas vitit 1991, i tmerruar nga anarkia bërthamore dhe paqëndrueshmëria gjeopolitike, Perëndimi zbatoi doktrinën “Shumë i Madh për të Dështuar”. Ndihma humanitare u dërgua, ekonomia u stabilizua dhe Moska u integrua në G7 dhe tregjet globale. Por sot mund të themi, të pranuar me cinizëm, se ishte një gjykim i gabuar katastrofik. Simptomat ekonomike u trajtuan, duke injoruar sëmundjen kulturore.

Ndryshe nga Gjermania në vitin 1945, e detyruar të përballej me tmerret e veta përmes kapitullimit dhe denazifikimit, Rusia në vitin 1991 u përjashtua nga detyrimi për t’u përballur me historinë e saj dhe kështu e përjetoi fundin e BRSS-së si një aksident të thjeshtë burokratik.

Krimet e KGB-së nuk u nxorën kurrë para drejtësisë, arkivat mbetën kryesisht të mbyllura dhe aparati i pushtetit sovjetik thjesht e ricikloi veten në oligarkinë e re. Pa një katarsis historik, popullsia ruse nuk arriti të vajtonte fundin e perandorisë, por në vend të kësaj e përvetësoi ndihmën perëndimore si një poshtërim, duke ushqyer një pakënaqësi që Putini e ka ushqyer për njëzet vjet.

Duke mos përjetuar një traumë të thellë kulturore, sistemi politik rus vepron kështu si një patologji e përsëritur. Putini nuk është një anomali historike apo një meteorit që ra aksidentalisht mbi Kremlin; ai është produkti logjik dhe i pashmangshëm i një kulture politike që nuk ka hequr dorë kurrë nga instinkti i saj kolonial ndaj vendeve fqinje.

Nëse regjimi do të shembej nesër dhe Perëndimi do të vendoste të ndërhynte përsëri për të “stabilizuar” Rusinë, duke financuar rindërtimin e saj në emër të pragmatizmit, cikli do të përsëritej: një udhëheqës në dukje i moderuar ose teknik do të ngrihej në pushtet, tregjet do të rihapeshin, Rusia do të përdorte pasurinë e saj të sapogjetur jo për t’u modernizuar, por për t’u riarmatosur, por në fund të fundit “fabrika e Putinit” do të prodhonte një car të ri, i cili do të rizgjonte nacionalizmin revanshist, duke sulmuar një fqinj tjetër.

Është një mekanizëm biologjik i vetëmbështetur. Shërimi i ekonomisë së një perandorie të sëmurë pa shëruar shoqërinë e saj do të thotë vetëm financimi i metamorfozës së saj të ardhshme autoritare.

Rënia e ardhshme e Rusisë, pra, do të jetë dramatike, kaotike dhe e frikshme për qeveritë perëndimore. Tundimi për të ndërhyrë për të siguruar arsenalin bërthamor dhe korridoret e energjisë do të jetë i fortë. Por t’i nënshtrohesh këtij tundimi do të thoshte dënimi i brezave të ardhshëm me një luftë të re euroaziatike. Një më të keqe se ato të mëparshmet, duke pasur parasysh se me çdo kthesë të historisë, “Fabrika e Putinit” ruse përsos modelet e saj, duke mësuar nga gabimet e së kaluarës.

Bashkëjetesa paqësore me pjesën tjetër të botës kërkon një parakusht të panegociueshëm: heqjen dorë përfundimtare nga ambiciet perandorake. Meqenëse shoqëria ruse ka demonstruar paaftësinë e saj për të filluar këtë proces e vetme, izolimi dhe kolapsi ekonomik bëhen vektorët e vetëm të mbetur të ndryshimit.

Detyra e Perëndimit nuk do të jetë rindërtimi i Rusisë, por ngritja e një kordoni sanitar të padepërtueshëm rreth kufijve të NATO-s dhe Evropës, duke mbrojtur vendet demokratike nga shrapneli i shpërthimit. Rusia duhet të lihet e qetë përballë rrënojave të saj materiale dhe morale. Vetëm kur të ketë shteruar çdo iluzion të madhështisë perandorake, do të dalë një brez rusësh i lirë nga virusi i revanshizmit. Deri atëherë, ndihma më e mirë që mund t’i japim Rusisë është ta lëmë të bjerë.