Irani kërkon ndryshime në bisedime, ndërsa tensionet e brendshme rriten

Në të njëjtën kohë, është regjistruar fërkimi i parë i drejtpërdrejtë ushtarak midis dy vendeve. Anije të armatosura që i përkisnin Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit u përpoqën të ndalonin një tanker nafte të lidhur me SHBA-në në Ngushticën e Hormuzit, ndërsa një avion luftarak amerikan interceptoi një dron iranian që iu afrua aeroplanmbajtëses USS Abraham Lincoln.

Sipas firmës së sigurisë detare Vanguard Tech, e cituar nga Reuters dhe The Wall Street Journal , anije iraniane të armatosura me mitralozë të rëndë iu afruan tankerit Stena Imperative në hyrje të ngushticës dhe i urdhëruan të ndalonte dhe të përgatitej për hipje në anije. Tankeri refuzoi, rriti shpejtësinë dhe arriti të arratisej nën shoqërimin e një anijeje luftarake amerikane. Agjencia iraniane e lajmeve Fars pretendoi në përgjigje se anija kishte hyrë në ujërat territoriale iraniane pa autorizim, ishte paralajmëruar dhe ishte larguar nga zona “pa ndonjë incident të veçantë sigurie”.

Incidenti ndodhi dy ditë pasi Garda Revolucionare anuloi një stërvitje detare që ishte planifikuar për Ngushticën e Hormuzit.

Momentumi diplomatik tani duket se po shpërbëhet. Vetëm një ditë më parë, raportet tregonin se palët po përgatiteshin për një raund bisedimesh në Stamboll, së bashku me përfaqësues nga disa vende arabe dhe islamike. Axios raportoi, duke cituar burime të njohura me çështjen, se Irani tani po kërkon që bisedimet të zhvendosen në Oman, i cili priti disa raunde negociatash vitin e kaluar dhe të zhvillohen vetëm me SHBA-në. Sipas raporteve, Irani po tërhiqet nga marrëveshjet e arritura ditët e fundit. Wall Street Journal raportoi se Irani madje ka kërcënuar të tërhiqet plotësisht nga bisedimet, megjithëse arsyeja e kërcënimit mbetet e paqartë.

Një diplomat rajonal i tha Reuters se Irani po kërkon gjithashtu të kufizojë fushëveprimin e bisedimeve ekskluzivisht në dosjen bërthamore. Kjo përputhet me qëndrimin e hershëm të Teheranit për të refuzuar të përfshijë programin e tij të raketave ose mbështetjen për përfaqësuesit rajonalë, çështje për të cilat Uashingtoni këmbëngul se duhet të adresohen.

Prapa skenave, tensionet e brendshme në Teheran po e ndërlikojnë qëndrimin negociues të Iranit. Sipas një raporti nga faqja e internetit Amwaj, e cila vepron jashtë Iranit, por ka burime rajonale, Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi dhe Ali Larijani, sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, në fakt po veprojnë si vendimmarrësit kryesorë dhe jo si Presidenti Masoud Pezeshkian.

Raporti tha se vizita e Araghchi-t në Turqi gjatë fundjavës duhej të shoqërohej nga një sinjal i qartë nga Pezeshkian se ministri i jashtëm kishte autoritet të plotë për të negociuar me Uashingtonin. Megjithatë, në minutën e fundit, presidenti kërkoi miratimin përfundimtar nga figura të larta të regjimit, por “ata nuk i dhanë presidentit dritën jeshile”, tha një burim për Amwaj.

Raporti shtoi se ndryshe nga paraardhësit e tij si ish-presidenti Hassan Rouhani, i cili shihej si relativisht i moderuar, Pezeshkian, i njohur si reformist, po përpiqet ta paraqesë veten publikisht si besnik ndaj Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei. Kjo dinamikë, sipas raportit, e bën më të vështirë për Khamenein të ndryshojë kursin dhe më vonë të fajësojë presidentin për fleksibilitet të tepërt nëse bisedimet dështojnë.

Ali Bagheri Kani, i cili më parë drejtoi ekipin negociator të Iranit nën ish-presidentin Ebrahim Raisi, është emëruar zëvendës i Larijani-t në Këshillin e Sigurisë Kombëtare. Sipas burimeve, ai iu “imponua” Larijani-t dhe tani luan një rol të kufizuar, kryesisht duke regjistruar procesverbalet e mbledhjeve. Raporti gjithashtu vuri në dukje rikthimin e mundshëm të Ali Shamkhani-t, ish-sekretarit të këshillit dhe tani këshilltar i Khamenei-t, si një prishës i ngjarjeve. Amwaj tha se Shamkhani mund të përsërisë rolin që luajti në vitin 2021, kur ai vazhdimisht nxirrte informacione në mediat iraniane si një “burim i informuar”, duke prishur negociatat indirekte midis qeverisë Rouhani dhe administratës Biden mbi një kthim në marrëveshjen bërthamore të vitit 2015.

Sipas një raporti të New York Times të botuar të hënën, gjatë takimit të Larijani me Presidentin rus Vladimir Putin në Moskë gjatë fundjavës, zyrtari i lartë iranian propozoi, në emër të Khameneit, që Irani të mund të binte dakord të transferonte rezervat e tij të uraniumit të pasuruar në Rusi, siç bëri sipas marrëveshjes së vitit 2015. Shamkhani e hodhi poshtë këtë ide në një intervistë të martën me kanalin libanez Al Mayadeen, duke thënë se nuk kishte “asnjë arsye për të transferuar materialin jashtë Iranit”. Ai shtoi se Irani ishte i përgatitur të ulte nivelet e pasurimit nga 60 përqind në 20 përqind, “por ata duhet të paguajnë për këtë”.

Bagheri Kani gjithashtu i mohoi raportet të martën. “Irani nuk ka ndërmend të transferojë materiale të pasuruara bërthamore në asnjë vend dhe negociatat nuk u sollën fare rreth një çështjeje të tillë”, u citua të thoshte ai në mediat iraniane.