“DY TIGRAT” NË VLORË, KESH HAP TENDER TË RI 1.85 MILIARDË LEKË – SA KANË PRODHUAR DHE SA KANË KUSHTUAR?

Dy termocentralet lundruese “Tigri 1” dhe “Tigri 3” rikthehen në qendër të vëmendjes për faturën e tyre financiare. Korporata Elektroenergjetike Shqiptare ka hapur një procedurë të re prokurimi me fond limit 1.855 miliardë lekë pa TVSH, për operimin dhe mirëmbajtjen e tyre për dy vitet e ardhshme.

Procedura mban objektin “Operim dhe Mirëmbajtje e Asetit Gjenerues Termik, Vlorë” dhe parashikon një kontratë me kohëzgjatje 731 ditë. Afati për dorëzimin e ofertave është 15 shtator 2026, çka do të thotë se aktualisht nuk kemi ende një kompani fituese dhe as një kontratë të lidhur në vlerën e fondit limit.

Sipas dokumentacionit teknik të raportuar për procedurën, shërbimi nuk kufizohet vetëm te mirëmbajtja rutinë. Operatori që do të përzgjidhet duhet të sigurojë operimin, mirëmbajtjen e planifikuar dhe të paparashikuar, pjesë këmbimi, monitorim, ndërhyrje emergjente 24 orë në 7 ditë dhe mbajtjen e aseteve në gatishmëri për prodhim.

POR SA ENERGJI KANË PRODHUAR?

Këtu nis pyetja kryesore mbi raportin mes kostos dhe përfitimit.

Sipas të dhënave të Entit Rregullator të Energjisë të cituara nga Revista Monitor, gjatë vitit 2025 dy termocentralet lundruese prodhuan rreth 77 mijë MWh energji, një sasi që përfaqësonte vetëm rreth 1% të prodhimit neto vendas prej 7.44 milionë MWh.

Kapaciteti i instaluar i “Tigri 1” dhe “Tigri 3” është në total rreth 110 MW.

Edhe të dhënat për vitin 2024 tregojnë përdorim relativisht të kufizuar: publikimet e ERE-së evidentojnë rreth 7,382 MWh për secilin prej dy TEC-eve gjatë atij viti.

NGA KRIZA ENERGJETIKE TE FATURA SHUMËVJEÇARE

Historia e dy TEC-eve nisi në kushtet e krizës energjetike të viteve 2021–2022. Shqipëria vendosi të merrte me qira asete termike me synimin që ato të shërbenin si kapacitet shtesë prodhues në një moment kur çmimet e energjisë në Europë kishin arritur nivele shumë të larta.

Sipas dosjes së publikuar nga Transparency International, kontrata e vitit 2022 parashikonte rreth 45 milionë dollarë për qiranë e dy aseteve dhe rreth 22.5 milionë dollarë për operimin dhe mirëmbajtjen. Organizata evidenton gjithashtu se asetet që kompania kontraktuese bleu ishin blerë për rreth 15 milionë dollarë.

Termocentralet mbërritën në Shqipëri në vjeshtën e vitit 2022, por hyrja e tyre reale në prodhim u vonua ndjeshëm.

Më vonë marrëveshja u ndryshua në mënyrë që, pas pagesës së vlerës së përcaktuar të qirasë, pronësia e aseteve t’i kalonte palës shqiptare, sipas informacionit të përmbledhur nga Transparency International.

KLSH: PRODHIMI REZULTONTE SHUMË MË I SHTRENJTË SE TREGU

Një nga të dhënat më të rëndësishme në debatin mbi eficiencën e “Tigrave” vjen nga Kontrolli i Lartë i Shtetit.

Sipas auditimit të KLSH-së të referuar nga Transparency International, kostoja e prodhimit të energjisë nga këto asete rezultonte rreth 269 euro/MWh, ndërkohë që çmimi mesatar i energjisë në bursë gjatë vitit 2024 ishte rreth 100.8 euro/MWh.

Nëse këto shifra vendosen përballë njëra-tjetrës, pyetja për eficiencën ekonomike të projektit bëhet e pashmangshme.

DHE TANI, EDHE 1.855 MILIARDË LEKË FOND LIMIT

Më 14 gusht 2026 historia merr një kapitull të ri.

KESH po kërkon një operator për dy vitet e ardhshme dhe ka vendosur në dispozicion të procedurës një fond maksimal prej 1,855,475,370 lekësh pa TVSH, ekuivalent me rreth 23 milionë dollarë sipas kursit të përdorur në dokumentacionin e raportuar për tenderin.

Kjo nuk do të thotë se 1.855 miliardë lekët janë shpenzuar tashmë. Vlera përfundimtare do të varet nga oferta fituese dhe lidhja e kontratës.

Por tenderi i ri ngre disa pyetje që kërkojnë përgjigje publike.

Sa kanë kushtuar në total “Tigri 1” dhe “Tigri 3” nga momenti i kontraktimit deri sot?

Sa është paguar vetëm për qira, operim dhe mirëmbajtje?

Sa ka kushtuar karburanti, infrastruktura, siguracioni dhe lidhja e tyre me sistemin energjetik?

Sa është kostoja reale për çdo MWh energji të prodhuar?

Çfarë parashikimi ka KESH për numrin e orëve që TEC-et do të prodhojnë gjatë dy viteve për të cilat kërkohet kontrata e re?

Dhe mbi të gjitha: në kushtet aktuale të tregut të energjisë, a është ekonomikisht më e leverdishme mbajtja në gatishmëri dhe aktivizimi i këtyre TEC-eve apo sigurimi i energjisë nga burime alternative?

Këto janë pyetje që mund të marrin përgjigje vetëm duke vendosur përballë njëra-tjetrës faturën totale të projektit dhe energjinë që projekti ka prodhuar realisht.

Tenderi i ri prej 1.855 miliardë lekësh e bën këtë bilanc edhe më urgjent.

Sepse çështja nuk është thjesht sa kushton mirëmbajtja e “Dy Tigrave”. Çështja është sa i kanë kushtuar deri tani Shqipërisë dhe çfarë ka marrë sistemi energjetik në këmbim.