LEVIZJE E PA PRECEDENTE, KANADAJA BEHET ANETARE E ASOCIUAR E BASHKIMIT EUROPIAN

Një kthesë e paprecedentë në marrëdhëniet mes Evropës dhe Kanadasë.

Bashkimi Evropian i ka hapur derën Kanadasë për t’u bërë anëtari i parë i asociuar i bllokut, një formulë e re bashkëpunimi që deri më sot nuk ekziston si kategori e përcaktuar në traktatet e BE-së.

Propozimi u bë publik nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjatë fjalimit të saj për Gjendjen e Bashkimit Evropian në Strasburg, ku i pranishëm ishte edhe kryeministri kanadez Mark Carney.

“Dua të punoj me ju për t’i hapur derën Kanadasë që të bëhet anëtari i parë i asociuar i Bashkimit Evropian”, deklaroi Von der Leyen.

Ajo e lidhi propozimin me vlerat dhe interesat që, sipas saj, ndajnë Evropa dhe Kanadaja, duke propozuar që marrëdhënia aktuale të ngrihet në një nivel të ri.

Por çfarë do të thotë konkretisht “anëtarësim i asociuar”?

Për momentin, shumëçka mbetet për t’u përcaktuar. Statusi nuk është një kategori ekzistuese e anëtarësimit në BE dhe nuk dihet ende se çfarë të drejtash institucionale, qasjeje në tregun e përbashkët apo pjesëmarrjeje në vendimmarrje do të kishte Kanadaja.

Kjo e dallon Kanadanë nga vendet evropiane që kanë marrëdhënie të ngushta me BE-në, por nuk janë anëtare të saj.

Propozimi vjen në një moment kur Otava po kërkon të zgjerojë partneritetet përtej Shteteve të Bashkuara. Kryeministri Mark Carney ka folur për një “aleancë unike” me Bashkimin Evropian, ndërsa marrëdhëniet Kanada–SHBA janë përfshirë në tensione të forta tregtare dhe politike.

Von der Leyen propozoi që bashkëpunimi të mos kufizohet vetëm te tregtia.

Ajo foli për një “Aleancë për të Ardhmen”, e cila do të shtrihej në teknologji, inteligjencë artificiale, mbrojtje, energji, minerale kritike, bateri, siguri ekonomike, zinxhirë furnizimi dhe bashkëpunim në Arktik.

Në këtë mënyrë, marrëveshja ekzistuese tregtare CETA do të shërbente si bazë për një partneritet shumë më të gjerë politik, ekonomik dhe strategjik.

Kanadaja ndërkohë ka sinjalizuar se nuk kërkon anëtarësim të plotë në BE, por një marrëdhënie të re që do t’i jepte Otavës lidhje më të forta ekonomike dhe strategjike me Evropën.

Propozimi tashmë hap një tjetër pyetje: a po lind një model i ri marrëdhëniesh me Bashkimin Evropian, mes anëtarësimit të plotë dhe partneritetit tradicional?

Përgjigjja do të varet nga negociatat që do të pasojnë dhe nga mënyra se si 27 vendet anëtare do ta trajtojnë këtë formulë të re.