Kush është Justina Shiroka-Pula, akademikja me një karrierë të gjatë në shkencë dhe politikë

Justina Shiroka-Pula është presidentja e re e Kosovës. Ajo është një prej emrave me një karrierë të gjatë në jetën akademike dhe institucionale të Kosovës. Ekonomiste, profesoreshë universitare, ish-ministre, ish-deputete dhe drejtuese e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, ajo ka kombinuar përgjatë dekadave aktivitetin shkencor me angazhimin publik dhe politik.

Shiroka-Pula ka lindur në vitin 1953 në Prishtinë, ku kreu edhe shkollimin fillor dhe të mesëm. Në vitin 1976 përfundoi studimet në Fakultetin Ekonomik në Prishtinë. Më pas vijoi studimet pasuniversitare në Fakultetin e Shkencave Ekonomike të Zagrebit, në fushën e teorisë dhe politikës së zhvillimit ekonomik, të cilat i përfundoi në vitin 1984. Doktoraturën e kreu në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Prishtinës, me një punim kushtuar investimeve demografike dhe zhvillimit ekonomik të Kosovës.

Hapat e parë në karrierën profesionale i hodhi në Bankën Popullore të Kosovës. Më pas iu bashkua Fakultetit Ekonomik në Prishtinë, ku nisi një karrierë universitare që do të shtrihej për dekada.

Një pjesë e rëndësishme e aktivitetit të saj akademik lidhet me kërkimet operacionale dhe përdorimin e metodave matematikore dhe statistikore në ekonomi. Sipas biografisë së publikuar nga ASHAK-u, Shiroka-Pula ishte ndër akademikët që kontribuuan në zhvillimin e kësaj fushe në Kosovë, duke e lidhur atë me planifikimin, optimizimin e proceseve të biznesit, menaxhimin dhe vendimmarrjen. Në vitin 2004 arriti gradën e profesorit të rregullt.

Gjatë karrierës në Universitetin e Prishtinës ka mbajtur edhe përgjegjësi drejtuese dhe akademike. Ka qenë kryesuese e Departamentit të Matematikës dhe Statistikës në Fakultetin Ekonomik, anëtare e Senatit të Universitetit të Prishtinës dhe anëtare e Bordit të universitetit. Është angazhuar gjithashtu në programe të nivelit master dhe në struktura të ndryshme shkencore e universitare.

Aktiviteti i saj universitar nuk është kufizuar vetëm në Prishtinë. Në periudhën 1994-1999 ka ligjëruar në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Tetovës, ndërsa gjatë viteve 2003-2004 ka qenë e angazhuar edhe në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë.

Paralelisht me universitetin, ajo zhvilloi një aktivitet të gjerë në shoqërinë civile, veçanërisht pas luftës në Kosovë. Fokusi i këtij angazhimi ishte fuqizimi ekonomik i grave, barazia gjinore, zhvillimi i biznesit dhe sipërmarrja.

Në vitin 2001 ishte ndër themelueset e Rrjetit të Biznesit të Grave Kosovare. Ka qenë pjesë edhe e organizatave dhe nismave të tjera që trajtonin barazinë gjinore dhe pozitën ekonomike të grave. Ky angazhim do të mbetej një element i rëndësishëm i profilit të saj publik edhe në vitet e mëvonshme.

Por Shiroka-Pula ka edhe një të kaluar të drejtpërdrejtë politike.

Nga viti 2008 deri në vitin 2011 ajo shërbeu si ministre e Energjisë dhe Minierave në Qeverinë e Kosovës. Pas përfundimit të mandatit qeveritar, nga viti 2011 deri në vitin 2014, ishte deputete e Kuvendit të Kosovës.

Pas kësaj periudhe, profili i saj publik u përqendrua gjithnjë e më shumë te bota akademike.

Në vitin 2016 u zgjodh anëtare korrespondente e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës. Dy vjet më vonë mori detyrën e sekretares së Seksionit të Shkencave Shoqërore, duke u bërë njëkohësisht pjesë e kryesisë së Akademisë. Në vitin 2020 u zgjodh anëtare e rregullt e ASHAK-ut.

Ngjitja e saj brenda institucionit kulmoi në dhjetor të vitit 2025, kur u zgjodh kryetare e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, duke pasuar Mehmet Krajën.

Zgjedhja kishte edhe një rëndësi simbolike: Justina Shiroka-Pula u bë gruaja e parë që mori drejtimin e ASHAK-ut që nga themelimi i institucionit. Universiteti i Prishtinës e cilësoi atë në atë kohë si profesoreshë shumëvjeçare të Menaxhmentit dhe theksoi se gjatë karrierës kishte publikuar dhjetëra punime shkencore, libra dhe kumtesa në fushën e ekonomisë dhe menaxhimit.

Në krye të Akademisë, Shiroka-Pula ka vazhduar aktivitetin institucional dhe bashkëpunimin me institucione akademike brenda dhe jashtë Kosovës. Në mars të vitit 2026 ajo drejtoi delegacionin e ASHAK-ut gjatë një vizite zyrtare në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë në Tiranë, ku në fokus ishte forcimi i bashkëpunimit shkencor dhe institucional mes dy akademive.

Edhe çështja e përfaqësimit të grave ka mbetur pjesë e profilit të saj institucional. Në janar të vitit 2026, gjatë një takimi me përfaqësuese të Rrjetit të Grave të Kosovës, zgjedhja e saj në krye të Akademisë u vlerësua si një moment historik për përfaqësimin e grave në institucionet e shkencës dhe dijes.

Në shtator të vitit 2026, në cilësinë e kryetares së ASHAK-ut, Shiroka-Pula priti edhe ish-presidenten e Kosovës, Atifete Jahjaga. Sipas njoftimit të Akademisë, diskutimi u përqendrua te roli i shkencës, dijes dhe arsimit në zhvillimin e vendit dhe te krijimi i mundësive të barabarta për gratë dhe vajzat.

Profili i Justina Shiroka-Pulës ndërthur kështu disa fusha të jetës publike të Kosovës: ekonominë dhe arsimin universitar, kërkimin shkencor, shoqërinë civile, politikën dhe drejtimin e institucioneve.

Nga Banka Popullore e Kosovës te auditorët universitarë, nga posti i ministres dhe mandati i deputetes te drejtimi i institucionit më të lartë akademik të vendit, karriera e saj shtrihet në disa dekada të zhvillimeve politike, ekonomike dhe institucionale të Kosovës.