Me rritjen e përdorimit të makinave elektrike në mbarë botën, shumë drejtues mjetesh kanë nisur të bëjnë pyetje rreth sigurisë së tyre. Një nga temat që shkakton më shumë diskutime është nëse bateritë, motorët elektrikë dhe sistemet e tensionit të lartë prodhojnë rrezatim që mund të ndikojë në shëndetin e njerëzve.

A lëshojnë rrezatim makinat elektrike?

Po, makinat elektrike prodhojnë fusha elektromagnetike (Electromagnetic Fields – EMF), por ato janë fusha me frekuencë të ulët dhe jo rrezatim jonizues.

Këto fusha krijohen gjatë funksionimit të komponentëve elektrikë të automjetit, si:

• bateria me tension të lartë;
• kabllot elektrike;
• inverteri;
• motori elektrik;
• sistemet e karikimit.

Është e rëndësishme të kuptohet se këto fusha nuk janë të njëjta me rrezet X apo rrezet gama. Rrezet jonizuese kanë energji të mjaftueshme për të dëmtuar drejtpërdrejt strukturën e qelizave, ndërsa fushat elektromagnetike të prodhuara nga makinat elektrike janë të një natyre tjetër.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (WHO), deri më sot nuk ka prova shkencore që ekspozimi ndaj fushave elektromagnetike me intensitet të ulët, brenda kufijve të përcaktuar ndërkombëtarë, shkakton dëmtime për shëndetin.

Nga vijnë fushat elektromagnetike në një makinë elektrike?

Burimet kryesore janë:

1. Bateria me tension të lartë

Bateria është burimi kryesor i energjisë në një automjet elektrik. Ajo ruan energjinë elektrike dhe e dërgon atë drejt motorit.

Bateritë moderne përdorin sisteme të menaxhimit elektronik që kontrollojnë temperaturën, karikimin dhe shpërndarjen e energjisë.

Megjithatë, bateria vetë nuk funksionon si një burim i fuqishëm rrezatimi. Fushat elektromagnetike që krijohen janë zakonisht të kufizuara dhe të kontrolluara nga dizajni i automjetit.

2. Kabllot me tension të lartë

Makinat elektrike përdorin kabllo që transportojnë energji me tension të lartë nga bateria drejt motorit.

Këto kabllo mund të krijojnë fusha elektromagnetike, por prodhuesit përdorin:

• izolim të avancuar;
• mbështjellje mbrojtëse;
• vendosje të kontrolluar të komponentëve elektrikë,

për të minimizuar ekspozimin e pasagjerëve.

3. Inverteri

Inverteri është një nga komponentët më të rëndësishëm të makinës elektrike.

Ai shndërron energjinë:

DC (rrymë e vazhduar) nga bateria
në
AC (rrymë alternative) që përdoret nga motori elektrik.

Gjatë këtij procesi mund të krijohen fusha elektromagnetike me frekuencë të lartë, por sistemet moderne janë projektuar që këto nivele të mbeten brenda standardeve të sigurisë.

4. Motori elektrik

Motori përdor fusha magnetike për të krijuar lëvizjen e automjetit.

Edhe pse ai krijon fusha elektromagnetike gjatë punës, intensiteti i tyre është i monitoruar dhe zakonisht bie ndjeshëm me distancën.

A është bateria e makinës elektrike e rrezikshme për shëndetin?

Sipas studimeve të publikuara deri tani, nuk ka prova që bateritë e makinave elektrike shkaktojnë sëmundje te shoferët ose pasagjerët kur automjetet përdoren normalisht.

Bateritë moderne:

• janë të mbyllura në struktura mbrojtëse;
• monitorohen elektronikisht;
• kanë sisteme sigurie kundër mbinxehjes;
• testohen sipas standardeve ndërkombëtare.

Po gjatë karikimit të makinës elektrike?

Gjatë karikimit, automjeti lidhet me burimin e energjisë dhe mund të krijohen fusha elektromagnetike pranë pajisjeve të karikimit.

Megjithatë:

• karikuesit publikë dhe shtëpiakë duhet të përmbushin standardet elektrike;
• ekspozimi i njerëzve është zakonisht shumë i kufizuar;
• rekomandohet që karikimi të bëhet me pajisje të certifikuara.

A janë makinat elektrike më të rrezikshme se makinat me benzinë ose naftë?

Nuk ka prova që makinat elektrike paraqesin rrezik më të madh nga rrezatimi elektromagnetik.

Në fakt, ato eliminojnë një burim tjetër ekspozimi: gazrat e shkarkimit nga motorët me djegie, të cilët përmbajnë substanca ndotëse si:

• grimca të imëta PM2.5;
• okside azoti;
• monoksid karboni.

Këto janë të lidhura me probleme serioze të shëndetit publik.

Çfarë duhet të dinë shoferët?

Për përdoruesit e zakonshëm:

✅ Makinat elektrike prodhojnë fusha elektromagnetike, por jo rrezatim jonizues.
✅ Nivelet e matur në automjete janë zakonisht brenda kufijve ndërkombëtarë të sigurisë.
✅ Bateritë janë të projektuara me shumë shtresa mbrojtjeje.
✅ Nuk ka prova shkencore që përdorimi normal i makinave elektrike shkakton dëme shëndetësore nga EMF.
✅ Mirëmbajtja dhe përdorimi i pajisjeve origjinale të karikimit janë faktorë të rëndësishëm sigurie.

Përfundim

Makinat elektrike përfaqësojnë një teknologji të re që sjell shumë pyetje, veçanërisht për bateritë dhe energjinë elektrike. Deri tani, kërkimet shkencore tregojnë se fushat elektromagnetike të krijuara nga këto automjete janë në nivele të kontrolluara dhe nuk ka prova që ato paraqesin rrezik për shëndetin e shoferëve apo pasagjerëve.

Megjithatë, studimet vazhdojnë ndërsa teknologjia zhvillohet dhe numri i makinave elektrike në përdorim rritet.BURIM

Burime shkencore për referencë:

• World Health Organization (WHO) – Electromagnetic fields and public health
• International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP) – Guidelines for limiting exposure to electromagnetic fields
• European Commission – Electromagnetic fields and health
• Society of Automotive Engineers (SAE International) – Electric vehicle safety standards