“Armë” ekonomike në vend të diplomacisë – SHBA dhe Kina në konflikt të ri global

Mesazhi publik i takimit mes Donald Trump dhe Xi Jinping në Pekin do të jetë paqja dhe stabiliteti. Por pas kësaj fasade diplomatike, realiteti është më i ashpër. Të dyja palët po përgatiten për një luftë të zgjatur ekonomike, duke kërkuar pikat e dobëta të njëra-tjetrës dhe duke forcuar mjetet për t’i shkaktuar dëme kundërshtarit

Kina ka dhënë javët e fundit disa sinjale të qarta se nuk i trembet më një përshkallëzimi të ri. Ajo ka aktivizuar mekanizma të rinj ligjorë për t’iu kundërvënë sanksioneve amerikane, ka bllokuar blerjen nga Meta të një startup-i premtues të inteligjencës artificiale me origjinë kineze dhe ka miratuar rregulla që ndëshkojnë kompanitë e huaja që zbatojnë presionin perëndimor për t’u larguar nga Kina.

Këto masa janë pjesë e një strategjie më të gjerë të Pekinit për t’iu kundërvënë asaj që e sheh si përpjekje gjithnjë e më agresive të Uashingtonit për të frenuar ekonominë dhe ngritjen teknologjike të Kinës. Gjatë vitit të fundit, të dy vendet kanë ashpërsuar sulmet ekonomike ndaj njëri-tjetrit: tarifa të larta, kufizime mbi metalet e rralla dhe teknologjitë kritike, si edhe sanksione ndaj kompanive të mëdha industriale.

Pyetja kryesore tani është nëse Trump dhe Xi do të arrijnë të vendosin të paktën disa kufij minimalë për këtë përballje ekonomike që po zgjerohet. Kjo do të jetë prova më e qartë nëse samiti i tyre ka sukses apo jo.

Shqetësimi më i madh është se përplasja nuk do të mbetet vetëm mes SHBA-së dhe Kinës. Të dyja palët po përdorin gjithnjë e më shumë ligjet, rregullat dhe sanksionet si armë ekonomike, duke detyruar vende dhe kompani të tjera të zgjedhin anë: me Uashingtonin apo me Pekinin.

Në prill, Kina miratoi rregulla të gjera që u japin autoriteteve të drejtën të kontrollojnë dokumente kompanish, të marrin në pyetje punonjës dhe madje të ndalojnë drejtuesit e kompanive të largohen nga Kina nëse konstatohet se po ndihmojnë zhvendosjen e zinxhirëve të furnizimit jashtë vendit.

Kjo i vë kompanitë në një pozitë shumë të vështirë. Shumë prej tyre kanë zhvendosur ose po mendojnë të zhvendosin fabrikat drejt vendeve si Vietnami apo Meksika për të shmangur tarifat e larta mbi mallrat kineze. Tani ato përballen me një dilemë të drejtpërdrejtë: të zbatojnë ligjin amerikan apo atë kinez.

Rasti i kompanisë PVH, pronare e markave Calvin Klein dhe Tommy Hilfiger, ishte një paralajmërim i qartë. Pasi ndaloi furnizimin me pambuk nga Xinjiang, për shkak të ndalimeve amerikane të lidhura me punën e detyruar, Kina e akuzoi për diskriminim, nisi hetim dhe më pas e futi në listën e saj të “entiteteve të pasigurta”, një status që mund të sjellë pasoja ligjore serioze.

Sipas ekspertëve, kjo nuk duket më si një hakmarrje e izoluar, por si një model i ri. Me pak fjalë, Kina po thotë: nëse SHBA godet, edhe ne do të kundërpërgjigjemi dhe do ta bëjmë më fort se më parë.

Ky ndryshim u përshpejtua pasi Uashingtoni ndërmori masa më të ashpra: tarifa deri në 145 për qind, tarifa shtesë për anijet kineze në portet amerikane dhe kufizime të reja për gjysmëpërçuesit, kimikatet dhe makineritë.

Pekini po i sheh këto lëvizje si pjesë të një prirjeje afatgjatë që kërcënon jo vetëm ekonominë kineze, por edhe sigurinë e saj kombëtare. Pikërisht për këtë arsye, Kina po përpiqet të ndërtojë një kornizë të qëndrueshme ligjore për t’u përballur me këtë luftë ekonomike jo vetëm sot, por edhe në vitet që vijnë.

Pra, takimi Trump-Xi mund të flasë për paqe dhe stabilitet, por në sfond po zhvillohet një betejë shumë më e madhe: një luftë ekonomike ku të dyja palët nuk po përgatiten për kompromis, por për një përballje të gjatë.