Iluzioni i informimit: Algoritmi na tregon vetëm botën që duam të shohim

Media nuk e ka më fuqinë që kishte gjatë shekullit XX për ta përqendruar vëmendjen e publikut te disa çështje të përbashkëta dhe themelore. Sot, është gjithnjë e më shumë vetë individi që, përmes zgjedhjeve të tij në internet, ndërton informacionin që konsumon.

Në një reflektim mbi raportin mes njeriut, medias dhe teknologjisë, akademiku Artan Fuga argumenton se individi po izolohet brenda një bote informative të krijuar sipas bindjeve dhe shijeve të veta. Ai nuk sheh më botën në tërësinë e saj, por vetëm një version të përzgjedhur sipas këndvështrimit personal.

Sipas Fugës, e vërteta është bërë “imersive”: informacioni dhe krijuesi i tij, dija dhe formuluesi i saj, ndërthuren deri në atë pikë sa bëhet e vështirë të kuptohet se ku përfundon realiteti dhe ku nis perceptimi individual.

Përdoruesi tërheq kryesisht informacionet që përputhen me bindjet, shijet dhe këndvështrimet e tij. Më pas, të njëjtat bindje duket sikur konfirmohen nga përmbajtja që i shfaqet, edhe pse kjo përmbajtje është zgjedhur drejtpërdrejt ose tërthorazi prej vetë atij.

Ky mekanizëm përforcon paragjykimet shoqërore, kokëfortësinë ideologjike dhe refuzimin për të ndryshuar qëndrim. Edhe kur informacionet janë të vërteta, përzgjedhja e tyre mund të jetë krejtësisht subjektive dhe të paraqesë vetëm një pjesë të realitetit.

Në ekranin e telefonit mbërrijnë pikërisht videot që përputhen me interesat e përdoruesit. Pasi ai shikon një përmbajtje, një influencues apo një këndvështrim të caktuar, algoritmi i ofron materiale të tjera të ngjashme, shpesh nga të njëjtat burime dhe me të njëjtën linjë mendimi.

Kështu nuk kemi më vetëm një video apo një opinion të izoluar, por një rrjedhë të pandërprerë përmbajtjesh që depërton në ndërgjegjen e individit dhe i krijon bindjen se faktet, shoqëria dhe vetë jeta po i japin të drejtë.

Pasoja është një debat shoqëror gjithnjë e më i ashpër, mes njerëzish të bindur se dinë gjithçka dhe se gabimi qëndron gjithmonë te tjetri. Askush nuk tërhiqet nga qëndrimi i vet, ndërsa kundërshtimi perceptohet si sulm personal.

Në këtë klimë, tonet përshkallëzohen, argumenti zëvendësohet nga fyerja dhe debati përfundon shpesh në gjuhë të dhunshme. Njeriu bëhet më gjaknxehtë, humbet durimin dhe rrit stresin brenda vetes, pa e kuptuar se mund të ketë rënë në kurthin e një realiteti të ndërtuar posaçërisht për të.

Në fund, pyetja nuk është vetëm nëse informacioni që marrim është i vërtetë, por edhe: Çfarë nuk po na shfaqet? Kush e përzgjedh botën që shohim dhe sa të gatshëm jemi të përballemi me fakte që nuk na japin të drejtë?