IZRAEL/ ARABET VENDOSIN FATIN E NETANYAHUT

Numërimi i votave pas zgjedhjeve parlamentare të 27 tetorit në Izrael po konfirmon një panoramë të fragmentuar politike, ku asnjë nga dy blloqet kryesore nuk ka siguruar shumicën e nevojshme për të formuar qeverinë.

Sipas të dhënave paraprake të publikuara nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, blloku i djathtë dhe fetar i kryeministrit në detyrë, Benjamin Netanyahu, kryeson me 57 vende në Knesset, kundrejt 47 vendeve të opozitës. Ndërkohë, dy formacionet kryesore arabe, Lista e Përbashkët dhe Lista e Bashkuar Arabe (Ra’am), llogariten së bashku me 16 mandate.

Me parlamentin izraelit që përbëhet nga 120 deputetë, nevojiten të paktën 61 mandate për të siguruar shumicën absolute. Për rrjedhojë, rezultati aktual nuk i garanton asnjërit prej kampeve formimin e një qeverie të qëndrueshme.

Likud kryeson, por Netanyahu përballet me sfidën e shumicës
Partia Likud e drejtuar nga Benjamin Netanyahu renditet e para, me rreth 28 mandate në rezultatet paraprake të raportuara në orët e para të mëngjesit të 28 tetorit.

Blloku i tij mbështetet edhe nga partitë fetare dhe të djathta, përfshirë Judaizmin e Bashkuar të Torës, Shas, Otzma Yehudit dhe Partinë Sioniste Fetare.

Pavarësisht epërsisë së përkohshme në numrin e mandateve, Netanyahu duhet të sigurojë mbështetjen e të paktën katër deputetëve të tjerë për të arritur pragun prej 61 vendesh, nëse shpërndarja aktuale e mandateve mbetet e pandryshuar.

Eisenkot dhe opozita synojnë të ndërtojnë shumicën
Në kampin kundërshtar të qeverisë, partia Yashar, e udhëhequr nga ish-gjenerali Gadi Eisenkot, llogaritet me 21 mandate në rezultatet paraprake të përditësuara.

Blloku opozitar përfshin gjithashtu koalicionin Beyachad, të udhëhequr nga Yair Lapid dhe Naftali Bennett, partinë Yisrael Beytenu të Avigdor Lieberman dhe formacionin socialdemokrat Demokratët.

Edhe pse opozita mbetet nën pragun e shumicës absolute, ajo mund të kërkojë mbështetje nga partitë arabe ose nga deputetë që mund të shkëputen nga kampi kundërshtar.

Megjithatë, bashkëpunimi me partitë arabe mbetet një çështje e ndjeshme në politikën izraelite dhe mund të vështirësojë negociatat për krijimin e një shumice parlamentare.

Rritet përfaqësimi i partive arabe
Një nga zhvillimet e rëndësishme të zgjedhjeve është rezultati i dy formacioneve kryesore arabe, të cilat, sipas numërimit paraprak, sigurojnë së bashku 16 mandate.

Lista e Përbashkët llogaritet me 12 vende, ndërsa Ra’am me katër.

Këto mandate mund të luajnë rol vendimtar në negociatat paszgjedhore, veçanërisht nëse asnjëri prej dy blloqeve kryesore nuk arrin të krijojë shumicën vetëm me aleatët e tij.

Gjatë fushatës, përfaqësues të opozitës kanë treguar rezerva ndaj mundësisë së një bashkëpunimi të hapur me partitë arabe, ndërsa këto të fundit kanë shprehur gatishmëri për të mbështetur alternativa që mund të çojnë në largimin e Netanyahut nga pushteti.

Pjesëmarrje rekord në zgjedhje
Rreth 7,3 milionë qytetarë izraelitë kishin të drejtë vote në zgjedhjet për parlamentin e ri. Sipas të dhënave të raportuara, pjesëmarrja arriti në 77,7%, niveli më i lartë që nga viti 1999.

Votimi u zhvillua në një kontekst të shënuar nga pasojat e sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023 dhe debatet mbi sigurinë kombëtare, drejtimin politik të vendit dhe të ardhmen e qeverisjes së Netanyahut.

Zgjedhjet u konsideruan një provë e rëndësishme për kryeministrin, i cili ka drejtuar Izraelin për rreth 19 vjet, në periudha të ndryshme.

Në sistemin zgjedhor izraelit, qytetarët votojnë për lista partiake dhe jo drejtpërdrejt për kryeministrin. Mandati për formimin e qeverisë përcaktohet pas zgjedhjeve, në bazë të konsultimeve dhe mundësisë për të mbledhur mbështetjen e shumicës parlamentare.

Katër skenarët paszgjedhorë
Mungesa e një shumice të qartë hap disa mundësi për zhvillimet politike në ditët në vijim:

Formimi i një koalicioni qeverisës:Njëri prej kampeve mund të sigurojë mbështetjen e partive të tjera ose të deputetëve që ndryshojnë qëndrim gjatë negociatave.
Një qeveri pakice: Një kabinet mund të përpiqet të qeverisë pa 61 mandate të vetat, duke siguruar mbështetje për çështje të caktuara nga deputetë jashtë koalicionit.
Një qeveri e unitetit kombëtar: Partitë kryesore mund të shqyrtojnë një marrëveshje për ndarjen e pushtetit, megjithëse dallimet politike dhe premtimet e fushatës përbëjnë pengesa të rëndësishme.
Një ngërç politik: Nëse negociatat dështojnë, vendi mund të përballet me një periudhë të zgjatur pasigurie politike dhe me mundësinë e zgjedhjeve të reja, në varësi të zhvillimeve institucionale.
Kur pritet rezultati përfundimtar?
Numërimi i votave vijon, ndërsa rezultatet e paraqitura mbeten paraprake dhe mund të ndryshojnë. Votat e hedhura me procedurën e zarfit të dyfishtë, përfshirë votat e ushtarakëve, do të numërohen në një fazë të mëvonshme.

Sipas informacionit të publikuar nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, shpallja e rezultateve përfundimtare parashikohet për 4 nëntor.

Deri atëherë, gara politike mbetet e hapur. Sfida kryesore nuk është vetëm se cili kamp do të dalë me më shumë mandate, por edhe se kush do të arrijë të sigurojë mbështetjen e nevojshme për të formuar qeverinë e ardhshme të Izraelit.