LOJA E MADHE/ RAMA I KTHEHET KUNDER ERION VELIAJT, BURGU I FIERIT, SINJALI QË TUND RRJETIN E SOROSIT

Transferimi i Erion Veliajt nga paraburgimi në Durrës drejt burgut të Fierit mund të lexohet si më shumë se një lëvizje administrative. Në sfondin e përplasjeve politike që shoqërojnë kryebashkiakun e pezulluar, ky zhvillim ngre pikëpyetje për raportet e tij me Edi Ramën, për mbështetjen që ka pasur në qarqe të caktuara ndërkombëtare dhe për mesazhet që kryeministri mund të jetë duke përcjellë përtej kufijve të Shqipërisë.

Ndryshimi i institucionit të vuajtjes së paraburgimit nuk ndryshon statusin juridik të Veliajt, por, sipas interpretimit politik të kësaj lëvizjeje, mund të ketë një domethënie që shkon përtej kushteve të qëndrimit në qeli.

Burgu i Fierit nuk ofron të njëjtat kushte si ai i Durrësit, i cili në perceptimin publik është kthyer në një institucion ku qëndrojnë disa nga emrat më të njohur të botës politike dhe ekonomike. Por, pavarësisht ndryshimeve në komoditet, burgu mbetet burg. Dhe për një politikan që ka qenë për vite me radhë në qendër të pushtetit, çdo ndryshim i tillë merr edhe peshë simbolike.

Fakti që në Fier është transferuar edhe Ergys Agasi e bën zhvillimin më të komentuar, megjithëse arsyet konkrete të lëvizjeve duhet të vlerësohen mbi bazën e informacionit zyrtar, jo të hamendësimeve.

Një ndëshkim politik apo një mesazh më i gjerë?

Interpretimi se transferimi i Veliajt është një formë ndëshkimi politik ka gjetur hapësirë në debatin publik. Megjithatë, teza se kjo lëvizje lidhet drejtpërdrejt me qëndrimet apo postimet e tij me nënkuptime politike mbetet e paprovuar.

Sipas këndvështrimit të Gjergj Zefit, çështja nuk përfundon te vetë Veliaj. Ai e sheh këtë zhvillim si një sinjal të mundshëm të Edi Ramës ndaj rrethit politik që ka mbështetur kryebashkiakun, veçanërisht ndaj Aleksandar Sorosit.

Në këtë lexim, postimet e Veliajt që interpretoheshin si komente mbi dobësimin e Aleksandar Vuçiçit dhe si paralajmërim i mundshëm për fatin politik të Ramës mund të kenë shtuar tensionet. Por lidhja shkakësore mes këtyre qëndrimeve dhe transferimit në Fier nuk është konfirmuar publikisht.

Nëse pas lëvizjes qëndron një kalkulim politik, atëherë mesazhi mund të jetë i dyfishtë: të tregohet se Veliaj nuk gëzon më të njëjtën hapësirë mbrojtjeje dhe se kryeministri nuk është i gatshëm të tolerojë sfida që mund t’i vijnë nga brenda kampit të tij politik.

Rama, Sorosi dhe hija e administratës Trump

Një tjetër dimension i këtij interpretimi lidhet me marrëdhëniet e mundshme mes Ramës dhe rrethit të Aleksandar Sorosit, si edhe me përpjekjet e kryeministrit për të ruajtur ose forcuar pozicionin e tij përballë administratës së Donald Trumpit.

Sipas tezës së autorit, goditja politike ndaj Veliajt mund të shërbejë si sinjal për qarqe amerikane që kanë qenë kritike ndaj rrjeteve të financimit dhe ndikimit të lidhura me Sorosin. Në këtë këndvështrim, zhvillimet që lidhen me Antifa-n dhe konfliktet politike rreth figurave të mbështetura nga qarqe progresiste vendosen në të njëjtën tablo.

Por një interpretim i tillë kërkon kujdes: transferimi i Veliajt, në vetvete, nuk provon ekzistencën e një strategjie të koordinuar kundër Sorosit dhe as nuk dëshmon se është ndërmarrë për të tërhequr vëmendjen e Trumpit. Për momentin, kjo mbetet një hipotezë politike.

Megjithatë, në një klimë ku marrëdhëniet me Uashingtonin kanë rëndësi të veçantë për çdo kryeministër shqiptar, edhe veprimet e brendshme mund të interpretohen si përpjekje për të dhënë sinjale jashtë vendit. Pyetja është nëse Rama po distancohet realisht nga aleatë të mëparshëm apo thjesht po menaxhon ekuilibrat e pushtetit sipas rrethanave.

Veliaj, një i huaj brenda Partisë Socialiste?

Përplasja e mundshme mes Ramës dhe Veliajt bëhet më e kuptueshme kur shihet edhe përmes historisë së marrëdhënieve të kryebashkiakut me strukturat e Partisë Socialiste në Tiranë.

Pavarësisht tri mandateve në krye të bashkisë dhe ndikimit që ka ushtruar në administratën vendore, Veliaj nuk ka arritur domosdoshmërisht të krijojë një bazë të padiskutueshme brenda partisë. Kritikat ndaj mënyrës se si ai ka trajtuar militantët dhe strukturat socialiste kanë ushqyer prej kohësh perceptimin se marrëdhënia e tij me një pjesë të bazës ka qenë problematike.

Në këtë kuptim, fuqia institucionale e Veliajt nuk përkthehej automatikisht në autoritet të plotë partiak. Ai mund të kishte njerëzit e tij në struktura, por kjo nuk do të thoshte se gëzonte mbështetje të pakushtëzuar.

Rama, nga ana tjetër, ka qenë figura që e promovoi dhe e mbështeti politikisht. Pikërisht për këtë arsye, çdo përplasje mes tyre ngre një pyetje më të madhe: a kemi të bëjmë me një krisje të përkohshme mes dy figurave të së njëjtës forcë politike, apo me fundin e një aleance që dikur dukej e konsoliduar?

Nga paralajmërimi politik te rënia e mbrojtjes

Vite më parë, Rama përdori një frazë të fortë për të ardhmen politike të Veliajt, duke thënë se ai do të varej në pemët që kishte mbjellë vetë. Në atë kohë, deklarata mund të dukej si një paralajmërim figurativ, pjesë e retorikës së zakonshme politike.

Sot, në dritën e zhvillimeve që kanë përfshirë kryebashkiakun, kjo fjali rikthehet në debat si simbol i brishtësisë së aleancave brenda pushtetit. Ajo nuk provon se Rama kishte parashikuar ose planifikuar fatin e sotëm të Veliajt, por ilustron se sa të kushtëzuara mund të jenë marrëdhëniet mes figurave që ngjiten bashkë në majat e pushtetit.

Krahasimi me mënyrën se si funksiononte pushteti në kohën e Enver Hoxhës, kur edhe figurat më të larta të regjimit mund të humbnin mbrojtjen brenda natës, është një metaforë e fortë politike. Por Shqipëria e sotme ka institucione, procedura ligjore dhe garanci që nuk mund të barazohen mekanikisht me sistemin diktatorial.

Në fund, çështja nuk është vetëm se ku mbahet Erion Veliaj. Thelbi është nëse transferimi i tij përfaqëson një vendim të zakonshëm administrativ apo është shndërruar në simbol të një përplasjeje më të gjerë politike.

Nëse teza e Gjergj Zefit qëndron, atëherë Veliaj mund të jetë bërë pika ku kryqëzohen tri beteja: lufta për kontrollin brenda Partisë Socialiste, raportet e Ramës me rrjetet e tij të mëparshme të mbështetjes dhe përpjekja për të ruajtur pozicionin përballë administratës amerikane.

Por një gjë mbetet e qartë: në politikë, aleancat që duken të pathyeshme mund të kthehen në rivalitete të ashpra. Dhe kur mbrojtja politike dobësohet, edhe figurat që kanë qenë pjesë e rrethit të ngushtë të pushtetit mund të përballen me një realitet krejt tjetër. – GJERGJ ZEFI