Përbërësit e ndaluar të kremrave të diellit dhe impakti i tyre në lëkurë

Një rishikim sistematik shkencor ngre pyetje mbi përbërësit e disa produkteve mbrojtëse nga dielli

Kremrat kundër diellit janë bërë pjesë e pandashme e kujdesit modern për lëkurën. Për vite me radhë, mesazhi ka qenë i thjeshtë: ekspozimi ndaj rrezeve ultraviolet është i rrezikshëm dhe përdorimi i produkteve mbrojtëse është një nga mënyrat kryesore për të reduktuar dëmet e diellit.

Por një pyetje tjetër ka filluar të marrë vëmendje në literaturën shkencore: çfarë ndodh me përbërësit kimikë të këtyre produkteve pasi vendosen mbi lëkurë?

Një rishikim sistematik i botuar në vitin 2020 në International Journal of Dermatology analizoi këtë çështje. Studimi u realizua nga Susie Suh, Christine Pham, Janellen Smith dhe Natasha A. Mesinkovska, nga Departamentet e Dermatologjisë, Farmakologjisë dhe Oftalmologjisë në University of California, Irvine dhe Case Western Reserve University.

Artikulli, i titulluar “The Banned Sunscreen Ingredients and Their Impact on Human Health: A Systematic Review”, shqyrtoi në mënyrë të veçantë dy substanca: oxybenzone (BP-3) dhe octinoxate (OMC).

Përbërësit që u vunë nën lupën e studiuesve

Oxybenzone dhe octinoxate janë filtra kimikë ultravioletë të përdorur në produkte mbrojtëse nga dielli.

Interesi ndaj tyre u rrit pasi disa juridiksione në Shtetet e Bashkuara, përfshirë Hawaiin dhe Key West, kufizuan ose ndaluan shitjen e produkteve që përmbanin këta përbërës, kryesisht për shkak të shqetësimeve mbi ndikimin e tyre në ekosistemet detare.

Kjo solli një pyetje të natyrshme: nëse këto substanca mund të kenë ndikime biologjike në mjedis, a mund të kenë pasoja edhe te njeriu?

Autorët vendosën të shqyrtonin çfarë tregonte realisht literatura shkencore.

A kalojnë përbërësit e kremit në organizëm?

Një nga çështjet kryesore të ngritura nga studimi është absorbimi sistemik.

Kjo do të thotë se disa substanca të vendosura mbi lëkurë nuk qëndrojnë domosdoshmërisht vetëm në sipërfaqe. Ato mund të përthithen dhe të gjenden më pas në gjak.

Autorët iu referohen studimeve të mëparshme që kishin treguar praninë e disa filtrave UV në qarkullimin e gjakut pas aplikimit në lëkurë.

Kjo nuk do të thotë automatikisht se substanca është e dëmshme.

Por, nga pikëpamja toksikologjike, prania e një substance në organizëm është një arsye për të studiuar më tej sigurinë e saj, sidomos kur ekspozimi përsëritet për vite me radhë.

Çfarë gjeti rishikimi?

Studiuesit kërkuan literaturën e disponueshme në PubMed deri në shkurt 2019. Nga 423 studime fillestare, pas aplikimit të kritereve të përzgjedhjes, 29 studime u përfshinë në analizën përfundimtare.

Rezultatet ishin më komplekse nga sa mund të sugjerojë një titull alarmist.

Për oxybenzone, studimet nuk gjetën prova të forta se nivelet e rritura sistemike shkaktonin probleme me:

– fertilitetin mashkullor apo femëror;
– hormonet riprodhuese femërore;
– shtimin e yndyrës trupore;
– rritjen e fetusit;
– zhvillimin neurologjik të fëmijëve;
– maturimin seksual.

Megjithatë, disa studime raportuan lidhje të mundshme midis niveleve të oxybenzone dhe ndryshimeve në:

– hormonet e tiroides;
– testosteron;
– funksionin e veshkave;
– kohën e pubertetit.

Autorët theksojnë se këto gjetje kërkojnë studime të tjera për të përcaktuar nëse ekziston një marrëdhënie reale shkakësore.

Po octinoxate?

Për octinoxate, të dhënat ishin edhe më të kufizuara.

Sipas rishikimit, absorbimi sistemik i kësaj substance nuk ishte lidhur në mënyrë bindëse me ndryshime biologjikisht të rëndësishme në hormonet e tiroides apo hormonet riprodhuese.

Pra, edhe këtu, shkenca nuk jepte bazë për një përfundim të thjeshtë se substanca shkakton dëme te njerëzit.

Përfundimi i studiuesve: kujdes, por jo panik

Ky është ndoshta aspekti më i rëndësishëm i studimit.

Autorët nuk arritën në përfundimin se kremrat kundër diellit janë të rrezikshëm.

Përkundrazi, përfundimi i tyre ishte se evidenca e disponueshme në atë kohë nuk ishte e mjaftueshme për të vendosur një lidhje shkakësore midis niveleve të larta të oxybenzone ose octinoxate në organizëm dhe rezultateve negative shëndetësore.

Problemi, sipas tyre, ishte se disa studime jepnin rezultate kontradiktore, ndërsa për disa efekte të tjera numri i studimeve ishte shumë i vogël.

Për këtë arsye, autorët kërkuan studime afatgjata dhe më të fuqishme për të përcaktuar rrezikun real të ekspozimit kronik.

Çfarë duhet të kuptojë konsumatori?

Ky studim na çon drejt një përfundimi më të matur sesa dy ekstremet që dominojnë shpesh debatin publik.

Nga njëra anë, është e pasaktë të thuhet se “kremrat kundër diellit janë helm”.

Nga ana tjetër, është po aq e pasaktë të supozohet se çdo përbërës kimik i përdorur në kozmetikë është automatikisht pa asnjë rrezik vetëm sepse është i autorizuar për përdorim.

Shkenca kërkon një pyetje më të saktë:

Cili përbërës? Në çfarë përqendrimi? Sa shpesh përdoret? Sa përthithet? Për sa vite? Dhe çfarë efekti biologjik ka ekspozimi afatgjatë?

Këto janë pyetjet që duhet të udhëheqin diskutimin.

Përfundimi

Rishikimi sistematik i Suh dhe kolegëve nuk është një provë kundër kremrave të diellit. Është një thirrje për më shumë të dhëna shkencore mbi sigurinë afatgjatë të disa filtrave kimikë UV.

Deri në atë pikë, përfundimi shkencor është i kujdesshëm: disa substanca mund të përthithen në organizëm dhe disa lidhje biologjike janë raportuar, por nuk është demonstruar një marrëdhënie shkakësore midis oxybenzone/octinoxate dhe dëmeve të përgjithshme shëndetësore.

Dhe pikërisht këtu qëndron dallimi midis një artikulli shkencor dhe një alarmi në rrjetet sociale:

Shkenca nuk thotë atë që duam të dëgjojmë. Ajo thotë atë që provat lejojnë të themi.