Studentët francez marrin në kontroll Francën, Macron përballë një vendimi të vështirë

Franca po përballet me një krizë të thellë politike dhe sociale pas një fundjave të shoqëruar me trazira, plaçkitje dhe shkatërrime të shumta.

Pamjet e ndërtesave publike të djegura, bizneseve të dëmtuara dhe përplasjeve mes protestuesve dhe policisë kanë rritur shqetësimin në vend, ndërsa qeveria po përballet me kritika për mënyrën se si menaxhoi situatën.

Kryeministri Sébastien Le Corneille thirri të hënën një mbledhje urgjente të kabinetit për të vlerësuar situatën dhe për të përcaktuar hapat e mëtejshëm.

Ndërkohë, presidenti Emmanuel Macron po përpiqet të kufizojë pasojat politike të krizës, e cila ka rikthyer në qendër të debatit çështjet e sigurisë publike, kostos së jetesës dhe cilësisë së shërbimeve publike.

Presioni ndaj qeverisë është shtuar edhe pas lajmit se ministri i Brendshëm Laurent Nunez kishte tentuar të jepte dorëheqjen, duke marrë përgjegjësi politike për përmasat e incidenteve. Megjithatë, Macron nuk e pranoi dorëheqjen dhe i kërkoi ministrit të shqyrtojë menjëherë masat që mund të forcojnë sigurinë në rrugët franceze dhe të garantojnë që personat përgjegjës për dhunën të dalin para drejtësisë.

Nunez është kritikuar nga kundërshtarët politikë, sindikatat dhe përdoruesit e rrjeteve sociale për përgatitjen e pamjaftueshme të forcave të sigurisë, pavarësisht paralajmërimeve për demonstratat e së shtunës.

Në qendër të kritikave është fakti se autoritetet nuk arritën të parandalonin përhapjen e dhunës në disa zona të vendit. Presidentja e Asamblesë Kombëtare franceze, Yaël Braun-Pivet, kërkoi një hetim për të përcaktuar se çfarë ndodhi dhe nëse pati gabime në menaxhimin e situatës.

Demonstratat e së shtunës mblodhën më shumë se 500 mijë persona, të cilët protestonin kryesisht kundër rritjes së kostos së jetesës dhe vështirësive në aksesin ndaj shërbimeve publike cilësore, veçanërisht arsimit.

Pjesa më e madhe e tubimeve nisi në mënyrë paqësore, por situata u përshkallëzua pas shfaqjes së grupeve të personave të maskuar, të veshur me të zeza, të cilët dyshohet se kryen akte vandalizmi dhe sulme.

Përleshjet u përhapën në disa zona, ndërsa dyqane dhe biznese u plaçkitën dhe prona publike e private u dëmtua. Sipas vlerësimeve të raportuara, rreth 1,500 biznese u plaçkitën ose pësuan dëme.

Policia ndërhyri me gaz lotsjellës dhe topa uji, ndërsa në disa zona u raportuan përplasje fizike mes efektivëve dhe protestuesve. Sipas të dhënave të cituara në raportimet për ngjarjet, rreth 1,000 efektivë policie u plagosën, shtatë prej tyre në gjendje të rëndë.

Pamjet e ndërtesave të djegura, dyqaneve të shkatërruara dhe rrugëve të mbushura me gaz lotsjellës kanë shkaktuar shqetësim të madh në shoqërinë franceze, duke ngritur pikëpyetje mbi aftësinë e institucioneve për të garantuar rendin publik.

“Gjërat janë të errëta në Qytetin e Dritës”

Pamjet nga Parisi të dielën në mbrëmje pasqyronin përmasat e dëmeve. Në një mur pranë dyqaneve me vitrina të thyera ishte shkruar me bojë të kuqe: “Gjërat janë të errëta në Qytetin e Dritës”, një referencë ndaj nofkës së kryeqytetit francez.

Plaçkitjet, dëmtimi i bizneseve dhe pamjet e ndërhyrjeve policore kanë shtuar ndjenjën e pasigurisë mes qytetarëve.

Të dielën u raportua se Macron po shqyrtonte mundësinë e vendosjes së një shtetrrethimi të përkohshëm në zona të caktuara ose shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme. Megjithatë, presidenti zgjodhi t’u drejtohej qytetarëve përmes një fjalimi televiziv, ku bëri thirrje për unitet kombëtar dhe u zotua se personat përgjegjës për dhunën do të ndëshkohen.

Fjalimi u kritikua nga një pjesë e mediave franceze për mungesën e masave konkrete që do të trajtonin krizën dhe shkaqet e saj.

Katër pyetjet që kërkojnë përgjigje

Pavarësisht deklaratave të presidentit, në Francë vijojnë të ngrihen disa pyetje thelbësore.

Së pari, si do të identifikohen dhe do të nxirren para drejtësisë personat përgjegjës për plaçkitjet, vandalizmin dhe sulmet.

Së dyti, çfarë masash do të merren për të mbrojtur qytetet dhe institucionet publike, veçanërisht në kushtet kur janë paralajmëruar demonstrata të reja.

Së treti, si do të kompensohen bizneset që kanë pësuar dëme të mëdha dhe që tani përballen me vështirësi ekonomike.

Së katërti, kur do të nisë një dialog konkret me nxënësit, studentët dhe organizatat arsimore për problemet që kanë nxitur mobilizimet.

Kjo çështje e fundit konsiderohet veçanërisht e rëndësishme, pasi kritikët argumentojnë se debati publik është përqendruar te dhuna, duke lënë në hije kërkesat sociale të protestuesve.

Sindikatat kritikojnë Macronin për mungesën e përgjigjeve

Sekretarja e përgjithshme e sindikatës CGT, Sophie Binet, kritikoi presidentin francez, duke e akuzuar se nuk po trajton shkaqet kryesore të pakënaqësisë sociale.

Sipas saj, qeveria nuk ka dhënë përgjigje të mjaftueshme për shqetësimet e nxënësve dhe studentëve, rritjen e kostos së jetesës dhe përkeqësimin e shërbimeve publike.

Kritikat po shtojnë presionin ndaj qeverisë, e cila duhet të përballet njëkohësisht me nevojën për të rivendosur rendin dhe me kërkesat e qytetarëve që vazhdojnë të dalin në rrugë.

Macron po ia delegon një pjesë të rëndësishme të menaxhimit të krizës kryeministrit Sébastien Le Corneille. Pozita politike e presidentit është gjithashtu e ndërlikuar nga fakti se ai nuk mund të kandidojë për një mandat të tretë radhazi.

Gara për pasardhësin e Macronit ashpërson përplasjet politike

Franca po hyn në një periudhë të rëndësishme politike, ndërsa gara për pasardhësin e Emmanuel Macronit pritet të zhvillohet në muajt e ardhshëm.

Pasiguria politike ka shtuar përplasjet mes institucioneve dhe forcave politike. Marine Le Pen, nga e djathta nacionaliste, dhe Jean-Luc Mélenchon, nga e majta radikale, po përpiqen të ndikojnë në debatin publik duke ofruar interpretime të ndryshme për krizën.

Asambleja Kombëtare mbetet e ndarë mes tri blloqeve politike, duke e vështirësuar arritjen e konsensusit për çështjet kryesore.

Macron dhe Le Corneille ia kanë atribuar dhunën grupeve të së majtës radikale dhe elementëve kriminalë. Mélenchon, nga ana tjetër, ka akuzuar qeverinë për paaftësi, ndërsa Le Pen e ka kritikuar atë për humbjen e kontrollit mbi situatën.

Përplasjet po e kthejnë krizën e sigurisë në një tjetër front të betejës politike përpara zgjedhjeve të ardhshme presidenciale.

Kriza ekonomike shton frikën për trazira të reja

Përtej ngërçit politik, Franca po përballet edhe me vështirësi në financat publike. Investitorët po ushtrojnë presion mbi vendin për të kontrolluar rritjen e borxhit publik, ndërsa qeveria duhet të vendosë mes masave shtrënguese dhe nevojës për të ruajtur shërbimet sociale.

Shkurtimet në shpenzimet publike dhe në shërbime mund të thellojnë pakënaqësinë, ndërsa mosadresimi i problemeve ekonomike rrezikon të zgjasë krizën.

Rritja e kostos së jetesës, shqetësimet për arsimin publik dhe pasiguria për të ardhmen po krijojnë një klimë të tensionuar.

“Çfarë ndodh tani? Çfarë vjen më pas? A është shkatërruar vendi ynë?”, janë disa nga pyetjet që, sipas raportimeve, po dëgjohen gjithnjë e më shumë në Francë.

Shumë qytetarë shprehin shqetësim për dhunën, por edhe zhgënjim me mënyrën se si drejtuesit politikë po e trajtojnë situatën.

Frikë për një valë të re protestash më 5 nëntor

Autoritetet franceze shpresojnë që pushimet shkollore të ndihmojnë në uljen e përkohshme të tensioneve. Megjithatë, rreziku i protestave të reja mbetet i lartë.

Për 5 nëntor janë paralajmëruar demonstrata të tjera, ku pritet të marrin pjesë edhe përfaqësues të lëvizjes së Jelekëve të Verdhë, e cila organizoi protesta masive që nisën në vitin 2018, gjatë mandatit të parë të Macronit.

Mundësia e mobilizimeve të reja, e kombinuar me dëmet e shkaktuara dhe përplasjet politike, po ngre shqetësime mbi aftësinë e autoriteteve për të parandaluar një tjetër valë dhune.

Ndërsa kryeministri përpiqet të gjejë zgjidhje në mbledhjen urgjente të kabinetit, ministri i Brendshëm vijon të jetë në detyrë, pavarësisht përpjekjes për dorëheqje. Ndërkohë, Macron përballet me kritika për mungesën e masave konkrete.

Franca po kalon një provë të rëndësishme për stabilitetin e saj politik dhe shoqëror. Me afrimin e 5 nëntorit, mbetet për t’u parë nëse qeveria do të arrijë të ulë tensionet dhe të adresojë pakënaqësinë sociale përpara se protestat të përshkallëzohen sërish.