Liderët arabë rikthejnë në shina bisedimet SHBA-Iran

Planet për bisedimet bërthamore mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, të planifikuara për të premten, janë rikthyer në agjendë, pasi disa liderë të Lindjes së Mesme ushtruan presion urgjent mbi administratën e presidentit Donald Trump që të mos tërhiqej nga procesi diplomatik.
Këtë e kanë konfirmuar për Axios dy zyrtarë amerikanë.
Takimi do të zhvillohet në Oman, siç kishte kërkuar Irani, pavarësisht se SHBA-të fillimisht kishin refuzuar ndryshimin e planit origjinal për t’u takuar në Stamboll. Përplasja kishte shkaktuar shqetësim serioz në rajon, me frikën se Trump mund të kalonte drejt opsionit ushtarak.
Sipas burimeve amerikane, të paktën nëntë vende të Lindjes së Mesme kanë kontaktuar Shtëpinë e Bardhë në nivelet më të larta, duke i kërkuar fuqishëm Washingtonit të mos anulonte takimin.
“Na kërkuan ta mbajmë takimin dhe të dëgjojmë çfarë kanë për të thënë iranianët. U kemi thënë partnerëve arabë se do ta zhvillojmë takimin nëse ata këmbëngulin, por mbetemi shumë skeptikë”, tha një zyrtar amerikan. Një tjetër zyrtar shtoi se administrata Trump pranoi bisedimet “për respekt ndaj aleatëve amerikanë në rajon” dhe për të vazhduar ndjekjen e rrugës diplomatike.

Fillimisht, SHBA-të dhe Irani kishin rënë dakord të takoheshin të premten në Stamboll, me vende të tjera të Lindjes së Mesme si vëzhgues. Por Teherani kërkoi që bisedimet të zhvendoseshin në Oman dhe të zhvilloheshin në format dypalësh, me qëllim që fokusi të ishte vetëm te çështja bërthamore, dhe jo te tema të tjera si programi raketor, të cilat janë prioritet për SHBA-të dhe aleatët e saj rajonalë.
Zyrtarët amerikanë fillimisht u treguan të hapur ndaj ndryshimit të vendndodhjes, më pas e refuzuan, dhe më vonë e ndryshuan sërish qëndrimin pasi u raportua se takimi ishte anuluar.
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, konfirmoi se bisedimet janë planifikuar të mbahen në Muskat rreth orës 10:00 të mëngjesit të së premtes, duke falënderuar Omanin për organizimin.
Më herët gjatë ditës së mërkurë, një zyrtar i lartë amerikan kishte deklaruar se SHBA-të i kishin thënë Iranit “ose kështu, ose asgjë”, duke lënë të kuptohet se Washingtoni ishte gati të tërhiqej. Ai paralajmëroi se nëse nuk arrihet shpejt një marrëveshje reale, do të shqyrtohen “opsione të tjera”, duke iu referuar kërcënimeve të përsëritura të Trump për veprim ushtarak.
Sipas zyrtarëve amerikanë, plani fillestar parashikonte dy pista bisedimesh: negociata direkte SHBA-Iran për marrëveshjen bërthamore dhe bisedime shumëpalëshe për çështje si programi raketor iranian, mbështetja për grupet aleate dhe shkeljet e të drejtave të njeriut. Aktualisht, në Oman pritet të zhvillohen vetëm bisedime dypalëshe mbi çështjen bërthamore.
Në prapaskenë, i dërguari i Shtëpisë së Bardhë Steve Witkoff u takua të martën në Izrael me kryeministrin Benjamin Netanyahu dhe zyrtarë të lartë të mbrojtjes, për të koordinuar qëndrimet përpara bisedimeve me Iranin. Izraeli ka theksuar se Teherani nuk është i besueshëm.