Një hije lëviz nga pas/ Dora e fortë e Vuçiçit në Serbi ka vetëm një alternative, KAOSIN

Për më shumë se një dekadë, Aleksandar Vuçiç e ka mbajtur Serbinë nën një model pushteti që i ka rezistuar skandaleve, protestave, krizës së Kosovës dhe kritikave nga jashtë. Ai e ndërtoi autoritetin e tij mbi një formulë që dukej e thjeshtë, por ishte shumë funksionale: kontroll mbi institucionet, dominim i narrativës publike përmes medias, një aparat partiak që shtrihet në administratë dhe ekonomi, dhe një ekuilibër i vazhdueshëm midis Perëndimit dhe Rusisë. Në këtë model, Vuçiç e shiti veten si “garantuesin e stabilitetit”, i vetmi njeri që mund ta mbante situatën nën kontroll në një rajon ku çdo gjë, sipas këtij narrativi, mund të shpërthente.

Për një kohë të gjatë, kjo funksionoi. Çdo krizë shndërrohej në një argument për më shumë pushtet: nëse kishte tensione, nevojitej një “dorë e fortë”; nëse kishte presion nga jashtë, nevojitej një “udhëheqës i mirë” që “nuk do ta shiste vendin”; nëse kishte pakënaqësi brenda, nevojitej “qetësi” sepse “alternativa është kaosi”. Kjo është logjika e regjimeve personaliste: të mos qeverisin duke zgjidhur problemet, por duke menaxhuar frikën e përkeqësimit.

Por sot, pyetja “a po i vjen fundi Vuçiçit?” po dëgjohet më shpesh jo sepse opozita është papritmas më e fortë, por sepse modeli i tij po tregon shenja konsumimi. Dhe ajo që e bën këtë situatë më të rrezikshme për të është fakti se presioni nuk po vjen nga një drejtim i vetëm. Ai po vjen njëkohësisht nga rruga, nga pakënaqësia sociale, nga Brukseli, nga çështja e Kosovës, nga dobësimi i disa prej aleatëve të tij dhe nga një emër që vazhdon ta ndjekë si një hije politike dhe diplomatike: Milan Radoićić.

Protestat në Serbi kanë ndodhur edhe më parë, por ajo që po shihet tani ka një ndryshim domethënës: nuk duket më si një shpërthim emocional që zbehet pas disa ditësh, por më tepër si një lodhje e akumuluar që po shndërrohet në këmbëngulje. Nuk është vetëm çështje ekonomie apo skandali i radhës; është ndjesia se sistemi është i mbyllur, se institucionet nuk funksionojnë si institucione, se drejtësia nuk është më garanci, se media nuk informon, por disiplinon dhe se korrupsioni është bërë gjuha zyrtare e shtetit. Kur një shoqëri arrin në këtë pikë, rreziku për pushtetin nuk është vetë protesta, por momenti kur njerëzit fillojnë të mos e pranojnë më frikën si rregull të lojës. Regjimet e forta lëkunden kur qytetarët humbasin ndjesinë se “nuk ia vlen”, dhe kjo, në Serbi, duket se po ndryshon gradualisht.