Paguajmë dy herë për shëndetin? Ku shkojnë paratë e sigurimeve?

Çdo muaj, nga paga e qytetarit mbahen kontributet e sigurimit shëndetësor. Por kur vjen dita për të bërë një analizë, për të blerë ilaçet, për të kryer një ekzaminim apo për t’u vizituar shpejt, shumë shqiptarë detyrohen të nxjerrin përsëri portofolin.

Në Shqipëri, masa e kontributit të detyrueshëm të sigurimit shëndetësor është 3.4% e bazës mbi të cilën llogariten kontributet. Këto para duhet të financojnë kujdesin parësor, shërbimin spitalor, barnat e rimbursueshme dhe paketat shëndetësore të miratuara.

Por për qytetarin lind një pyetje e thjeshtë:

Nëse paguajmë sigurime çdo muaj, përse kur sëmuremi vazhdojmë të paguajmë pothuajse për gjithçka?

SHIFRA QË ZBULON PROBLEMIN

Të dhënat më të fundit të publikuara nga Banka Botërore, të mbështetura në bazën globale të shpenzimeve shëndetësore të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, tregojnë se në vitin 2023 48.27% e të gjitha shpenzimeve për shëndetin në Shqipëri u paguan drejtpërdrejt nga xhepi i familjeve.

Pra, pavarësisht kontributeve, taksave dhe financimit publik, shqiptarët vazhdojnë të mbulojnë vetë gati gjysmën e faturës së përgjithshme të shëndetit.

Kjo nuk është më vetëm përshtypja e një pacienti të pakënaqur. Është një problem i dokumentuar financiar.

Në vitin 2023, pagesat personale për shëndetin në Shqipëri llogariteshin mesatarisht rreth 285 dollarë për banor, ndërsa shpenzimi i përgjithshëm shëndetësor për frymë ishte rreth 591 dollarë.

SIGURIMI NUK DO TË THOTË SE ÇDO GJË ËSHTË FALAS

Do të ishte e pasaktë të thuhej se sigurimet shëndetësore nuk mbulojnë asgjë.

Fondi financon shërbime të kujdesit parësor, vizita të specializuara, shërbime spitalore, barna të listës së rimbursimit dhe paketa të veçanta, përfshirë disa ndërhyrje në nefrologji dhe kardiokirurgji, të cilat financohen plotësisht edhe në institucione private të kontraktuara.

Por sigurimi mbulon vetëm paketat, procedurat, institucionet dhe barnat e përcaktuara nga skema. Ai nuk mbulon automatikisht çdo analizë, çdo ilaç, çdo klinikë private apo çdo alternativë trajtimi që kërkon pacienti.

Pikërisht këtu nis hendeku mes asaj që qytetari mendon se ka paguar dhe asaj që sistemi i ofron realisht.

“ËSHTË FALAS”, POR DUHET TË PRESËSH

Një shërbim mund të figurojë si i mbuluar në letër, por për pacientin rëndësi ka nëse ai mund ta marrë në kohë.

Nëse për një ekzaminim duhet të presë gjatë, nëse aparatura nuk punon, nëse mungon specialisti ose nëse qytetari nuk arrin të gjejë zgjidhje brenda sistemit publik, ai shtyhet drejt privatit.

Atje paguan përsëri:

për vizitën;

për analizat;

për skanerin apo rezonancën;

për ndërhyrjen;

për ilaçet pas trajtimit.

Në këtë mënyrë, shërbimi mund të jetë teorikisht i mbuluar, por praktikisht i paarritshëm në momentin kur pacientit i nevojitet.

Dhe në shëndetësi, një shërbim që merret me shumë vonesë nuk është gjithmonë një shërbim i garantuar.

ILAÇET, VRIMA MË E MADHE NË XHEPIN E FAMILJEVE

Një nga arsyet kryesore të shpenzimeve private janë barnat që merren jashtë spitaleve.

Fondi rimburson vetëm medikamentet që përfshihen në listën zyrtare, sipas diagnozave, kufizimeve, protokolleve dhe masës së përcaktuar të mbulimit. Për vitin 2026, lista e re e barnave të rimbursueshme është miratuar me vendim të Këshillit të Ministrave më 6 maj 2026.

Kjo do të thotë se jo çdo ilaç i përshkruar nga mjeku rimbursohet dhe jo çdo alternativë tregtare mbulohet plotësisht.

Organizata Botërore e Shëndetësisë ka konstatuar se mbrojtja financiare në Shqipëri mbetet e dobët krahasuar me shumë vende europiane dhe se shpenzimet e rënda për familjet shkaktohen kryesisht nga pagesat për barnat ambulatore. OBSH ka evidentuar gjithashtu nevojat e pambuluara për kujdes shëndetësor e dentar, pagesat informale dhe investimin e ulët publik si dobësi të sistemit.

Pra, qytetari mund ta marrë vizitën pa pagesë, por del nga qendra shëndetësore me një recetë që duhet ta paguajë vetë.

Vizita quhet falas. Sëmundja jo.

SHËNDETËSIA PUBLIKE APO PARADHOMA E PRIVATIT?

Problemi bëhet më i rëndë kur pacienti e përdor sistemin publik vetëm për të marrë rekomandimin, ndërsa analizat, ekzaminimet dhe trajtimin detyrohet t’i vazhdojë në privat.

Në këtë pikë duhet ngritur një pyetje që institucionet nuk mund ta shmangin:

A po e mbron sistemi publik qytetarin nga kostot e sëmundjes, apo vetëm po e orienton atë drejt pagesës private?

Sepse sigurimi shëndetësor duhet të funksionojë pikërisht atëherë kur qytetari përballet me një sëmundje të rëndë dhe me shpenzime që nuk mund t’i përballojë i vetëm.

Nëse familja duhet të përdorë kursimet, të marrë borxh ose të shtyjë trajtimin për shkak të kostos, atëherë sigurimi nuk po e kryen plotësisht funksionin e tij mbrojtës.

PYETJET QË DUHET T’U BËHEN INSTITUCIONEVE

Sa para mblidhen çdo vit nga kontributet e sigurimit shëndetësor?

Sa prej këtyre parave shkojnë drejtpërdrejt për shërbimet ndaj pacientit?

Sa analiza dhe ekzaminime të përshkruara në sistemin publik kryhen realisht pa pagesë?

Sa pacientë detyrohen të shkojnë në privat për shkak të pritjes ose mungesës së shërbimit?

Pse barnat vazhdojnë të jenë një nga shpenzimet më të rënda për familjet?

A ekziston një kufi maksimal për shumën që një familje mund të paguajë nga xhepi gjatë një viti?

Kush mban përgjegjësi kur një shërbim i mbuluar nuk i ofrohet pacientit në kohë?

Pa përgjigje dhe pa transparencë publike, qytetari ka të drejtë të dyshojë se po paguan dy herë: një herë përmes kontributeve dhe përsëri kur shkon te mjeku.

SIGURIMI DUHET TË MBROJË, JO VETËM TË MBLEDHË

Sigurimi shëndetësor nuk duhet të jetë vetëm një shumë që mbahet automatikisht nga paga.

Ai duhet të jetë një garanci se, kur qytetari sëmuret, nuk do të detyrohet të zgjedhë mes shëndetit dhe ekonomisë së familjes.

Por për sa kohë që gati gjysma e shpenzimeve shëndetësore paguhet drejtpërdrejt nga qytetarët, pyetja mbetet e hapur:

Çfarë po sigurojmë realisht me sigurimet që paguajmë?

Sepse një sistem që mbledh kontributet në ditët kur jemi të shëndetshëm, por na lë me faturën kur sëmuremi, nuk mund të quhet plotësisht mbrojtje shëndetësore.