Blendi Gonxhja për turizmin/ Çfarë qëndron pas deklaratave, përgjegjësitë dhe faktet që mungojnë

Ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, në deklaratën e tij për zhvillimin e turizmit shqiptar, ka paraqitur një panoramë optimiste ku theksohet lidhja mes kulturës, sportit, eventeve dhe trashëgimisë si një mënyrë për të rritur vlerën ekonomike të turizmit. Ai ka deklaruar se Shqipëria po punon për hapjen e shtigjeve të reja turistike, zhvillimin e parqeve arkeologjike, ndërtimin e qendrave të vizitorëve dhe rritjen e interesit për muzetë. Një analizë faktike e këtyre deklaratave tregon se një pjesë e tyre mbështeten në zhvillime reale, ndërsa disa pretendime mbeten të paprovuara pa të dhëna konkrete.

Qëndrimi i ministrit për kalimin nga një turizëm i fokusuar vetëm te numri i vizitorëve drejt një modeli ku turistët shpenzojnë më shumë dhe qëndrojnë më gjatë është një linjë që qeveria shqiptare e ka deklaruar prej vitesh. Edhe më parë, drejtues të Partisë Socialiste kanë folur për objektivin e rritjes së cilësisë së turizmit dhe për kthimin e Shqipërisë në një destinacion gjatë gjithë vitit. Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse ky ndryshim strategjik është realizuar plotësisht, pasi ende sektori përballet me problematika si sezonaliteti, mungesa e fuqisë punëtore dhe diferenca mes numrit të turistëve dhe përfitimit ekonomik që mbetet në komunitete.

Është fakt që Shqipëria ka pasur një rritje të ndjeshme të numrit të vizitorëve dhe interesit ndërkombëtar gjatë viteve të fundit. Investimet në promovim, në disa destinacione turistike dhe në trashëgiminë kulturore kanë ndikuar në zgjerimin e ofertës. Deklarata e Gonxhes për zhvillimin e parqeve arkeologjike si Bylisi dhe Klosi, si dhe krijimin e qendrave të reja të vizitorëve në zona historike si Apollonia, lidhet me projekte konkrete të zhvillimit të trashëgimisë kulturore.

Por ajo që mungon në deklaratën e ministrit janë rezultatet e matshme. Hapja e një parku arkeologjik apo një muzeu nuk tregon automatikisht sukses ekonomik. Për të vlerësuar ndikimin real nevojiten të dhëna mbi numrin e vizitorëve, të ardhurat e krijuara, ndikimin te bizneset lokale dhe numrin e vendeve të punës të krijuara.

Një nga deklaratat më të forta të ministrit ishte ajo për “bume vizitash” në Muzeun Arkeologjik të Durrësit pas rihapjes. Kjo deklaratë mund të jetë e mundshme, por pa shifra zyrtare mbi numrin e vizitorëve dhe krahasimin me vitet e mëparshme, mbetet një vlerësim që nuk mund të verifikohet plotësisht. E njëjta gjë vlen edhe për deklaratën mbi “ekonominë e eventeve”, pasi edhe pse eventet kulturore dhe sportive janë një instrument i njohur për zhvillimin turistik, ende mungojnë të dhëna konkrete se sa turistë kanë sjellë, sa të ardhura kanë gjeneruar dhe sa është ndikimi i tyre në ekonomi.

Sa i përket deklaratës se “nuk duhet asfaltuar gjithçka”, kjo është një qasje që përdoret në shumë vende europiane për të ruajtur karakterin natyror dhe tradicional të zonave turistike. Megjithatë, në realitetin shqiptar, shumë zona turistike vazhdojnë të kenë probleme me rrugët, aksesin, sinjalistikën dhe shërbimet bazë. Prandaj debati nuk është vetëm nëse duhet ruajtur natyra, por si të krijohet një ekuilibër mes mbrojtjes së territorit dhe nevojës për infrastrukturë funksionale.

Në këtë analizë duhet parë edhe përgjegjësia politike. Partia Socialiste ka qenë në pushtet që prej vitit 2013 dhe ka drejtuar politikat kryesore për turizmin, kulturën dhe zhvillimin territorial. Kjo do të thotë se qeveria ka meritën për investimet dhe promovimin e Shqipërisë si destinacion, por njëkohësisht mban përgjegjësi edhe për problemet që vazhdojnë të ekzistojnë. Çështje si informaliteti në sektor, mungesa e punonjësve të kualifikuar, presioni mbi zonat bregdetare, menaxhimi i mbetjeve dhe infrastruktura e pamjaftueshme në disa destinacione janë sfida që nuk janë zgjidhur ende.

Një tjetër element që nuk u përmend në deklaratë është fakti se rritja e numrit të turistëve nuk është e mjaftueshme për të matur suksesin e turizmit. Pyetja kryesore është sa të ardhura krijohen për ekonominë shqiptare, sa përfitojnë komunitetet lokale dhe sa i qëndrueshëm është ky zhvillim në afatgjatë.