NGA TIRANA NË MILANO, FLAMURI SHQIPTAR MES TRAZIRAVE / RENZI: KUSH GODIT POLICINË NUK ËSHTË REVOLUCIONAR

Trazirat që përfshinë qendrën e Milanos më 17 tetor kanë sjellë një zhvillim me interes të veçantë edhe për Shqipërinë. Ndërsa të rinjtë përlesheshin me policinë italiane, në turmë është shfaqur edhe flamuri shqiptar, i valëvitur nga persona që, sipas agjencisë ANSA, shprehnin mbështetje për revoltën që po zhvillohet në Tiranë.

Ngjarja vjen në një moment kur Shqipëria po përjeton ditë të tensionuara protestash, me përplasje ndërmjet demonstruesve dhe forcave të rendit, dëmtime të pronës dhe akuza për përdorim të tepruar të forcës nga policia.

Në këtë atmosferë, ish-kryeministri italian Matteo Renzi ka bërë një deklaratë të fortë, duke vendosur një kufi të qartë mes protestës dhe dhunës.

“Ai që shkatërron dhe godet karabinierët nuk është një i ri revolucionar, por një kriminel”, shkruan Renzi në reagimin e tij publik.

Ish-kryeministri thekson se manifestimi kundër rritjes së kostos së jetesës është një e drejtë qytetare, ndërsa sulmi ndaj policëve dhe përdorimi i mjeteve shpërthyese në sheshin Duomo përbëjnë veprime të papranueshme.

Sipas tij, ata që hedhin bomba artizanale në një shesh publik nuk po godasin thjesht qeverinë, por institucionet.

Qëndrimi i Renzit ka një domethënie politike. Ai vjen nga një politikan i opozitës italiane, i cili, pavarësisht dallimeve me qeverinë e Giorgia Melonit, refuzon ta justifikojë dhunën si mjet të kundërshtimit politik.

Por zhvillimet në Milano meritojnë të shihen përtej deklaratës së një politikani.

Protesta italiane nisi me kërkesa që lidhen me koston e jetesës, pagat dhe vështirësitë ekonomike. Mijëra qytetarë dolën në rrugë për probleme reale, përpara se grupe të dhunshme të përfshiheshin në përleshje me policinë.

Pamjet e publikuara tregojnë një automjet të karabinierëve të shkatërruar, objekte të hedhura ndaj forcave të rendit, barrikada të djegura dhe dëmtime të pronës private.

Këto janë veprime të dokumentuara. Por ato nuk mund t’u atribuohen automatikisht të gjithë pjesëmarrësve në protestë.

Këtu qëndron edhe problemi i parë i një proteste që përshkallëzohet: një grup i dhunshëm mund të zhvendosë vëmendjen publike nga kërkesat e mijëra njerëzve te veprimet e disa prej pjesëmarrësve.

Në fund, qeveria përballet më pak me arsyet e pakënaqësisë dhe më shumë me çështjen e rendit publik.

Ky mekanizëm meriton vëmendje edhe në Shqipëri.

Prej disa ditësh Tirana është përfshirë nga një valë protestash që nisi me pakënaqësitë e të rinjve dhe është zgjeruar në kërkesa të forta politike, deri te dorëheqja e kryeministrit Edi Rama.

Përplasjet me policinë, dëmtimet e institucioneve dhe incidentet e përsëritura kanë zënë një hapësirë gjithnjë e më të madhe në debatin publik.

Ndërkohë, kërkesat fillestare të protestuesve rrezikojnë të mbeten në plan të dytë.

Megjithatë, ekziston edhe ana tjetër e përgjegjësisë.

Nëse goditja e një punonjësi policie nga një protestues përbën një akt të dënueshëm, përdorimi i pajustifikuar i dhunës ndaj një qytetari nga vetë policia kërkon po ashtu hetim dhe përgjegjësi.

Në Shqipëri janë raportuar raste të përdorimit të tepruar të forcës dhe janë pezulluar punonjës policie në pritje të hetimeve.

Uniforma nuk mund të jetë mburojë për abuzimin, ashtu si e drejta për të protestuar nuk mund të përdoret si mbrojtje për vandalizmin.

Në këtë pikë, deklarata e Matteo Renzit hap një diskutim që shkon përtej kufijve italianë.

Një shtet demokratik ka detyrimin të mbrojë sigurinë e qytetarëve dhe institucioneve, por njëkohësisht të garantojë mundësinë për të kundërshtuar qeverinë, edhe kur kundërshtimi është i ashpër.

Është e rëndësishme të mos ngatërrohen këto dy përgjegjësi.

Një tjetër element kërkon kujdes në interpretim.

Prania e flamurit shqiptar në protestën e Milanos tregon se ngjarjet në Tiranë kanë gjetur jehonë edhe jashtë vendit. Megjithatë, kjo nuk provon ekzistencën e një organizimi të përbashkët mes grupeve të dhunshme në Itali dhe Shqipëri.

Pamjet e ngjashme nga qytete të ndryshme europiane mund të tregojnë përhapjen e formave të caktuara të protestës, ndikimin e rrjeteve sociale dhe një pakënaqësi më të gjerë të të rinjve. Për të folur për koordinim apo skenar të organizuar kërkohen prova të tjera.

Po kështu, mënyra si policia menaxhon protestat, momenti kur ndërhyn dhe proporcionaliteti i forcës së përdorur meritojnë shqyrtim të pavarur.

Në një shoqëri demokratike, as protestuesit nuk mund të trajtohen kolektivisht si të dhunshëm, as policia nuk mund të konsiderohet automatikisht e pafajshme për çdo veprim të saj.

Mesazhi i Renzit është i qartë: kundërshtimi i qeverisë nuk jep të drejtën për të sulmuar institucionet.

Por për Shqipërinë mbetet një detyrim po aq i rëndësishëm: mbrojtja e institucioneve nuk duhet të shërbejë si arsye për të shmangur përgjigjet ndaj kërkesave të qytetarëve.

Dhe ndoshta pasoja më e rëndë e një proteste që humbet kontrollin është pikërisht kjo: njerëzit që dolën për të kërkuar ndryshim, përfundojnë duke parë se si diskutimi mbi të ardhmen e tyre zëvendësohet nga debati mbi dhunën.

Një zhvillim nga i cili mund të përfitojë politikisht secila palë, por jo domosdoshmërisht qytetari.