Diagnoza në banakun e Farmacisë/ Kur ilaçi shitet pa vizitë dhe pa recetë

“Kam dhimbje fyti”, “kam temperaturë”, “më dhemb stomaku”, “më jep diçka të fortë”. Mjaftojnë pak fjali dhe qytetari mund të largohet nga farmacia me disa kuti ilaçesh, pa u vizituar, pa kryer analiza dhe pa pasur një diagnozë të mirëfilltë.

Farmacia duhet të jetë një hallkë e rëndësishme e sistemit shëndetësor, ku pacienti merr barin e përshkruar, këshillohet për mënyrën e përdorimit dhe paralajmërohet për efektet anësore apo ndërveprimet e mundshme.

Por kufiri mes këshillimit farmaceutik dhe diagnostikimit rrezikon të zhduket kur vendimi për trajtimin merret drejtpërdrejt në banak.

Qytetari tregon simptomat, farmacisti bën disa pyetje dhe në fund propozon një ose disa barna. E gjithë kjo mund të ndodhë pa kontroll fizik, pa njohur historinë e plotë shëndetësore dhe pa ditur nëse personi përdor medikamente të tjera.

Një simptomë e treguar në banak nuk mjafton për të vendosur një diagnozë.

NJË SIMPTOMË MUND TË FSHEHË SHUMË SHKAQE

Dhimbja e kokës mund të vijë nga lodhja, tensioni, problemet me shikimin, infeksionet apo gjendje të tjera që kërkojnë vlerësim mjekësor.

Kolla mund të lidhet me një virozë, alergji, astmë, infeksion bakterial apo probleme të tjera të rrugëve të frymëmarrjes.

Dhimbja e stomakut mund të jetë e përkohshme, por mund të jetë gjithashtu shenjë e një problemi që nuk zgjidhet me një ilaç të marrë pa kontroll.

Edhe temperatura është vetëm një shenjë e organizmit dhe jo një diagnozë më vete.

Dy persona mund të kenë simptoma të ngjashme, por të vuajnë nga probleme krejtësisht të ndryshme. Trajtimi që mund të ndihmojë njërin, mund të jetë i panevojshëm ose i rrezikshëm për tjetrin.

“MË JEP NJË ANTIBIOTIK”

Një nga praktikat më shqetësuese lidhet me përdorimin e antibiotikëve.

Qytetarët paraqiten në farmaci me dhimbje fyti, kollë apo temperaturë dhe kërkojnë një antibiotik, shpesh duke përdorur shprehjen: “Më jep diçka të fortë.”

Por antibiotikët nuk veprojnë kundër virozave, gripit apo ftohjes së zakonshme. Ata përdoren kundër infeksioneve bakteriale dhe nevoja për ta duhet të përcaktohet nga mjeku.

Dhënia e një antibiotiku pa recetë dhe pa diagnozë të qartë mund të çojë në përdorim të panevojshëm, efekte anësore dhe rritje të rezistencës bakteriale.

Kjo do të thotë se bakteret mund të përshtaten dhe antibiotiku të mos funksionojë më kur pacienti të ketë vërtet nevojë për të.

Problemi nuk prek vetëm personin që e merr ilaçin. Rezistenca ndaj antibiotikëve është një rrezik për të gjithë shëndetin publik.

ILAÇI MUND TË FSHEHË PROBLEMIN, JO TA ZGJIDHË

Kur një bar merret pa vlerësim mjekësor, rreziku nuk është vetëm që trajtimi të mos japë rezultat.

Ilaçi mund të qetësojë përkohësisht simptomat dhe të krijojë bindjen se problemi është zgjidhur. Ndërkohë, shkaku i vërtetë mund të vazhdojë të zhvillohet dhe diagnoza të vonohet.

Një trajtim i gabuar mund të sjellë:

maskim të simptomave;

vonesë në zbulimin e sëmundjes;

efekte të padëshiruara;

ndërveprime me barna të tjera;

reaksione alergjike;

dozë të papërshtatshme;

përkeqësim të gjendjes shëndetësore.

Rreziku është më i lartë te fëmijët, të moshuarit, gratë shtatzëna dhe personat që vuajnë nga sëmundje kronike apo përdorin disa ilaçe njëkohësisht.

FARMACISTI NUK ËSHTË THJESHT SHITËS

Farmacisti është profesionist shëndetësor dhe roli i tij nuk mund të reduktohet vetëm në shitjen e barnave.

Ai duhet të kontrollojë recetën, të sqarojë dozën, të informojë pacientin për përdorimin e sigurt dhe të evidentojë rastet kur qytetari duhet të drejtohet menjëherë te mjeku.

Pikërisht për këtë arsye, dhënia e barnave me recetë pa dokumentin përkatës dëmton jo vetëm pacientin, por edhe vetë figurën profesionale të farmacistit.

Do të ishte e padrejtë që kjo praktikë t’u atribuohej të gjithë farmacistëve. Shumë prej tyre refuzojnë të japin barna pa recetë dhe i orientojnë qytetarët drejt mjekut.

Megjithatë, mjafton që një pjesë e farmacive t’i japin këto medikamente pa kriter që rregulli të humbasë forcën dhe qytetari të mësohet se mund ta marrë trajtimin pa u vizituar.

KLIENTI KËRKON, FARMACIA PRANON

Presioni i qytetarëve është një pjesë e problemit.

“E kam përdorur edhe më parë.”

“Ma ka dhënë mjeku vitin e kaluar.”

“Nuk kam kohë të pres për vizitë.”

“Farmacia tjetër ma jep.”

Këto janë disa nga arsyetimet që përdoren për të kërkuar një ilaç pa recetë.

Por fakti që një bar është përdorur më parë nuk do të thotë se është i përshtatshëm edhe për gjendjen aktuale. Simptoma mund të jetë e njëjtë, ndërsa shkaku krejt tjetër.

Kur farmacia pranon kërkesën vetëm për të mos humbur klientin, interesi tregtar vendoset përpara sigurisë së pacientit.

Në këtë mënyrë krijohet një konkurrencë e rrezikshme: avantazhin nuk e fiton farmacia që zbaton rregullat, por ajo që jep ilaçin më shpejt dhe pa bërë shumë pyetje.

KUSH I KONTROLLON FARMACITË?

Ligjet dhe rregullat që ndajnë barnat me recetë nga ato pa recetë ekzistojnë. Pyetja është nëse zbatimi i tyre kontrollohet realisht.

Sa farmaci inspektohen për dhënien e antibiotikëve dhe barnave të tjera pa recetë?

Sa shkelje konstatohen?

Sa masa administrative merren?

A gjurmohet shitja e barnave që duhet të jepen vetëm me përshkrim mjekësor?

A publikohen rezultatet e kontrolleve?

Pa të dhëna të qarta dhe transparencë, është e vështirë të kuptohet nëse fenomeni po luftohet apo thjesht po tolerohet.

Receta elektronike mund të ndihmojë në gjurmimin e barnave të përshkruara, por ajo kontrollon vetëm atë që regjistrohet në sistem.

Kush kontrollon ilaçin që shitet pa u regjistruar dhe pa ekzistuar fare një recetë?

KUR PACIENTI SHNDËRROHET NË KLIENT

Farmacia është një aktivitet ekonomik, por njëkohësisht është edhe pjesë e shërbimit shëndetësor.

Produkti që shitet aty nuk është një mall i zakonshëm. Një ilaç mund të shpëtojë jetë kur përdoret siç duhet, por mund të dëmtojë seriozisht kur merret pa kriter.

Kur çdo dhimbje përkthehet në një kuti ilaçesh dhe çdo simptomë në një mundësi shitjeje, qytetari nuk trajtohet më si pacient.

Trajtohet si klient.

Dhe kur largohet nga farmacia me një qese barnash, por pa e ditur se çfarë sëmundjeje ka, shitja mund të jetë realizuar, por kujdesi shëndetësor jo.

Diagnoza nuk mund të bëhet mbi banak dhe ilaçi nuk duhet të jetë përgjigjja automatike për çdo simptomë.

#Farmacitë #BarnatPaRecetë #Antibiotikët #ShëndetiPublik #DiagnozaNëBanak