Zgjedhjet e jashtëzakonshme në Kosovë, dueli Vjosa Osmani–Albin Kurti trazon Beogradin

Në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të Kosovës, të cilat do të mbahen më 7 qershor, të drejtë vote kanë 2,092,202 qytetarë, ndërsa 22,131 prej tyre do të votojnë për herë të parë. Krahasuar me zgjedhjet parlamentare të 28 dhjetorit 2025, lista zgjedhore këtë herë ka 15,912 votues më shumë, njoftoi Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Kosovës.

Teksa ka nisur regjistrimi i votuesve që jetojnë jashtë Kosovës, zhvillimet politike në Prishtinë dhe vendimet e Gjykatës Speciale në Hagë po paralajmërojnë një përballje të fortë politike në zgjedhjet e 7 qershorit. Mediat serbe e përshkruajnë këtë proces si betejën më të rëndësishme politike që nga zgjedhjet e para të rregullta parlamentare të Kosovës më 9 shkurt 2025, në mes të krizës institucionale që ka përfshirë vendin.

Një nga zhvillimet që ka tërhequr më shumë vëmendje është rikthimi i presidentes Vjosa Osmani në Lidhjen Demokratike të Kosovës. Vetëm pak ditë më parë, lajmi për afrimin e saj me LDK-në u bë zyrtar, ndërsa njëkohësisht Gjykata Speciale në Hagë njoftoi se vendimi ndaj ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të kryesuar nga Hashim Thaçi, është shtyrë deri më 20 korrik.

Në të njëjtën kohë, mediat në gjuhën shqipe në Kosovë raportojnë për negociata intensive ndërpartiake dhe lëvizje politike në kuadër të asaj që po quhet “kriza presidenciale”. Fushata zgjedhore pritet të nisë zyrtarisht më 28 maj dhe do të zgjasë deri më 7 qershor.

Pas një serie takimesh joformale në Prishtinë dhe sinjaleve për marrëveshje politike, kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, konfirmoi se partia e tij do të garojë në zgjedhjet e 7 qershorit në bashkëpunim me Vjosa Osmanin. Sipas tij, marrëveshja është arritur pa kushte dhe nuk përbën problem që Osmani të jetë bartëse e listës zgjedhore.

“Besoj se Vjosa Osmani është një kandidate shumë e mirë dhe personi më i përshtatshëm për presidente. Qytetarët e duan dhe unë jam i gatshëm të kontribuoj që ata të kenë një alternativë të tillë. Renditja në listë nuk është e rëndësishme”, deklaroi Abdixhiku.

Albin Kurti, i cili po hyn në mandatin e tretë si kryeministër, kishte deklaruar se energjinë e tij do ta përqendronte jo vetëm te fondet evropiane, por edhe te bashkëpunimi me presidenten e re të vendit. Vjosa Osmani ishte zgjedhur presidente në vitin 2021 me mbështetjen e Vetëvendosjes dhe votat e Listës Serbe në raundin e tretë të votimit.

Mandati i saj përfundoi më 4 prill.

Në përpjekjen e dytë për zgjedhjen e presidentit të ri, më 28 prill, nuk pati kuorum në Kuvend, edhe pse në momentet e fundit u përfol për kandidatura kompromisi, si Feride Rushiti, drejtoreshë e Qendrës Kosovare për Rehabilitimin e Viktimave të Torturës, dhe Hatixhe Hoxha, studente doktorature në Fakultetin Filologjik të Universitetit të Prishtinës dhe anëtare e Vetëvendosjes.

Vjosa Osmani, e lindur në Mitrovicë dhe që më 17 maj mbush 44 vjeç, është juriste e diplomuar në Universitetin e Prishtinës dhe në Universitetin e Pittsburgh-ut në SHBA. Sipas analistëve të cituar nga mediat serbe, ajo ka forcuar ndjeshëm lidhjet me Shtetet e Bashkuara gjatë dy viteve të fundit, sidomos pas rikthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë.

Analisti politik Halil Matoshi vlerëson se rikthimi i Osmanit në LDK ndryshon ndjeshëm balancat politike dhe e forcon garën zgjedhore kundër Albin Kurtit.

“LDK është shkolla e vetme e demokracisë në Kosovë dhe partia e parë demokratike në Ballkanin Perëndimor. Koalicioni i saj me PDK-në në Prishtinë dhe afrimi me Vjosa Osmanin e bëjnë garën më të fortë dhe më të balancuar. Kjo rrit mundësinë e krijimit të një blloku opozitar pas zgjedhjeve, me synimin për t’i dhënë fund populizmit dhe nacionalizmit të majtë”, deklaroi Matoshi.

Në kulmin e këtyre zhvillimeve politike, Gjykata Speciale në Hagë vendosi të shtyjë shpalljen e aktgjykimit ndaj ish-drejtuesve të UÇK-së – Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi deri më 20 korrik. Sipas vlerësimeve të analistëve, ky vendim mund të ndikojë drejtpërdrejt në klimën politike dhe rezultatin e zgjedhjeve të 7 qershorit.

Megjithëse shumica e shqiptarëve të Kosovës i konsiderojnë ish-komandantët e UÇK-së si luftëtarë të drejtë, vendimi i Gjykatës Speciale pritet të ndikojë në mobilizimin politik dhe emocional të elektoratit. Mediat serbe theksojnë se Hashim Thaçi vazhdon të ketë ndikim të konsiderueshëm në Kosovë, edhe nga Haga.

Organizata “Liria ka emër”, e cila mbështet ish-pjesëtarët e UÇK-së të arrestuar nga Gjykata Speciale, reagoi ashpër ndaj shtyrjes së vendimit, duke deklaruar se “nuk bëhet më fjalë për procedurë normale gjyqësore, por për vazhdim të padrejtësisë”. Sipas saj, gati gjashtë vite paraburgim nuk janë në përputhje me standardet ndërkombëtare të drejtësisë dhe të drejtave të njeriut.

Po atë ditë, kryetari i Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, Hysni Gucati, dorëzoi në Hagë një peticion me 200 mijë nënshkrime me thirrjen “Drejtësi për çlirimtarët”.

Ndërkohë, Lëvizja Vetëvendosje nuk reagoi menjëherë ndaj shtyrjes së vendimit në Hagë, por vazhdoi aktivitetet parazgjedhore dhe përpjekjet për forcimin e koalicioneve në Prishtinë. Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, zyrtarizoi bashkëpunimin me Partinë Demokratike të Kosovës, por kjo solli reagime të ashpra nga Vetëvendosje, e cila e akuzoi atë për veprim të njëanshëm.

Ish-nënkryetari i Prishtinës, Dardan Sejdiu, deklaroi se LDK po e refuzon koalicionin me PDK-në nga frika se Vetëvendosje mund ta përdorë këtë bashkëpunim në fushatën për zgjedhjet e 7 qershorit.

Edhe pse Albin Kurti fajëson opozitën për zgjedhjet e reja të jashtëzakonshme, në Kosovë po qarkullojnë dyshime se ai vetë mund të ketë qenë një nga faktorët kryesorë të dështimit për zgjedhjen e presidentit, me synimin që të shkojë në zgjedhje të reja gjatë verës dhe të përfitojë nga votat e diasporës, ashtu si në zgjedhjet e dhjetorit të kaluar.

Për këtë arsye, Vetëvendosje u ka bërë thirrje shqiptarëve që jetojnë jashtë Kosovës të regjistrohen masivisht për të votuar.

Serbët në “fronte” të shumëfishta

Sa i përket komunitetit serb në Kosovë, mediat serbe raportojnë se gara do të zhvillohet kryesisht mes Listës Serbe dhe partisë së Nenad Rashiqit “Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë”. Ndërkohë, subjekte të tjera politike serbe, si Demokracia Serbe dhe Iniciativa Qytetare “Drejtësi dhe Barazi”, kanë bërë thirrje për bashkim të opozitës serbe përballë presioneve politike dhe hapësirës së kufizuar elektorale.

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka vendosur kufirin maksimal të shpenzimeve zgjedhore në një euro për çdo votues të regjistruar. Numërimi i votave do të bëhet në 38 qendra komunale, ndërsa diaspora do të mund të votojë në 48 misione diplomatike me gjithsej 70 qendra votimi.

Sipas KQZ-së, numri maksimal i votuesve jashtë Kosovës është kufizuar në 66,450. Votimi do të organizohet në një sërë shtetesh, përfshirë Shqipërinë, Shtetet e Bashkuara, Gjermaninë, Zvicrën, Britaninë e Madhe, Francën, Italinë, Austrinë, Turqinë dhe vende të tjera. Ndërkohë, për votimin me postë nuk do të ketë kufizim të numrit të regjistrimeve.