FUTI DUART TE VERDIKTI I HAGES/  VENDIMI PER THAÇIN E TE TJERE,  KUSH PUNOI NE PRAPASKENE

Në Kosovë vijojnë reagimet pas dënimit të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, ndërsa debati po shkon përtej fatit të katër ish-drejtuesve të UÇK-së. Në qendër të diskutimit janë tashmë pasojat që vendimi mund të ketë mbi perceptimin e drejtësisë ndërkombëtare, mbi shoqërinë kosovare dhe mbi zhvillimet politike në vend.

Eksperti i sigurisë, Bedri Elezi, e konsideron vendimin një goditje të fortë për besimin e një pjese të qytetarëve të Kosovës te drejtësia ndërkombëtare. Sipas tij, pritshmëria e shoqërisë ka qenë që procesi gjyqësor të prodhonte drejtësi, ndërsa vendimi ka hapur një debat shumë më të gjerë.

“Ne kemi pritur drejtësi. Ky vendim ka goditur popullin shqiptar, drejtësinë, NATO-n dhe SHBA-të, që ishin bashkë me ne në luftën për liri”, deklaroi Elezi.

Nga gjykimi i katër ish-krerëve te debati për luftën

Elezi e vendos vendimin në një kontekst më të gjerë historik. Ai kujtoi praninë e mekanizmave ndërkombëtarë gjatë luftës së Kosovës, duke përmendur monitorimin në terren nga përfaqësues të OSBE-së dhe NATO-s.

Duke iu referuar edhe përvojës së tij personale si pjesëtar i një njësie speciale, eksperti pretendoi se aktiviteti i UÇK-së ishte nën vëzhgimin e aktorëve ndërkombëtarë gjatë konfliktit.

Pikërisht kjo, sipas tij, ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si interpretohen sot zhvillimet e asaj periudhe dhe mbi përgjegjësitë që lidhen me to.

Por këto janë pretendime dhe interpretime të Elezit, të cilat nuk përbëjnë vetvetiu prova për ndërhyrje në procesin gjyqësor.

Dyshimet për ndikime të jashtme

Një nga pjesët më të forta të deklaratës së ekspertit lidhet me dyshimet për ndikime të jashtme në proces.

Elezi pretendoi se Gjykata Speciale është prekur nga spiunazhi dhe ndërhyrjet e aktorëve të huaj, duke i lidhur këto dyshime edhe me veprimtarinë e shërbimeve serbe.

Megjithatë, këto akuza mbeten pjesë e deklarimeve të tij dhe duhen dalluar nga faktet e provuara në një proces gjyqësor.

A mund të përdoret vendimi politikisht?

Pyetja tjetër që ngre Elezi është nëse vendimi i Hagës mund të shndërrohet në një instrument politik brenda Kosovës dhe në rajon.

Sipas tij, ekziston rreziku që vendimi të përdoret nga aktorë të ndryshëm për të ndikuar në zhvillimet politike dhe në perceptimin e qytetarëve ndaj partnerëve ndërkombëtarë.

Në këtë kuadër, ai e vendos veçanërisht në fokus rolin e Shteteve të Bashkuara, duke argumentuar se goditja e perceptimit mbi luftën e UÇK-së mund të shtrihet edhe te roli që SHBA-të dhe NATO-ja kanë pasur në çlirimin dhe konsolidimin e Kosovës.

“Kjo armë është përdorur kundër SHBA-ve. Ishin SHBA-të që punuan intensivisht për një Kosovë të lirë, të pavarur dhe demokratike”, u shpreh Elezi.

Një debat që shkon përtej katër emrave

Në thelb të deklaratave të ekspertit qëndron ideja se vendimi nuk duhet parë vetëm si një çështje që lidhet me katër ish-drejtuesit e UÇK-së.

Sipas Elezit, debati tashmë prek edhe mënyrën se si shoqëria kosovare e percepton ndërhyrjen ndërkombëtare në luftën e vitit 1998-1999, rolin e NATO-s dhe mbështetjen amerikane për Kosovën.

Kjo e bën reagimin pas vendimit të Hagës pjesë të një debati më të gjerë: si do të ndikojë vendimi në raportin e shoqërisë kosovare me drejtësinë ndërkombëtare dhe me aleatët që kanë luajtur rol vendimtar në historinë moderne të Kosovës?

Ndërsa procesi ligjor mund të vijojë përmes mekanizmave të ankimit, beteja e perceptimeve tashmë është zhvendosur në shoqërinë kosovare, ku vendimi po prodhon reagime të forta dhe debate mbi drejtësinë, luftën, politikën dhe rolin e aktorëve ndërkombëtarë.