Bosnja voton në udhëkryq/ BE apo Moskë? Zgjedhjet që mund të lëvizin Ballkanin

Bosnja dhe Hercegovina voton sot në zgjedhje që shkojnë shumë përtej emrave që do të marrin postet kryesore të vendit. Në një shtet që edhe më shumë se 30 vjet pas luftës vazhdon të funksionojë mbi ekuilibrat e brishtë të Marrëveshjes së Dejtonit, kutitë e votimit mund të përcaktojnë jo vetëm qeverisjen e ardhshme, por edhe shpejtësinë me të cilën Sarajeva do të lëvizë drejt Bashkimit Europian.

Dhe mbi të gjitha, sa hapësirë do të vazhdojë të ketë Rusia në një nga vendet më delikate të Ballkanit.

Rreth 3.4 milionë qytetarë kanë të drejtë vote. Ata zgjedhin tre anëtarët e Presidencës së Bosnjë-Hercegovinës, deputetët e Parlamentit shtetëror dhe përfaqësuesit e institucioneve të Federatës Boshnjako-Kroate dhe Republikës Srpska. Gjithsej janë 7,028 kandidatë të certifikuar për 518 poste.

Por gara që tërheq vëmendjen ndërkombëtare zhvillohet veçanërisht në Republikën Srpska.

Në qendër të saj vazhdon të jetë hija politike e Milorad Dodikut.

Edhe pse Dodik nuk është vetë kandidat, SNSD-ja e tij hyn në zgjedhje si forca kryesore e kampit serb. Dodik ka mbajtur prej vitesh marrëdhënie të afërta me Moskën dhe vetëm pak ditë përpara zgjedhjeve u takua me Vladimir Putinin.

Kjo është arsyeja pse rezultati në Republikën Srpska lexohet edhe jashtë kufijve të Bosnjës.

Në njërën anë qëndron perspektiva europiane e vendit.

Bosnja mori statusin e vendit kandidat për në Bashkimin Europian në vitin 2022 dhe dritën jeshile për hapjen e negociatave në vitin 2024. Por procesi ka ngecur. Reformat në drejtësi, lufta kundër korrupsionit dhe mosmarrëveshjet mes forcave politike vazhdojnë të pengojnë avancimin real të negociatave.

Në anën tjetër qëndron ndikimi rus.

Moska ka ruajtur marrëdhënie të ngushta me Republikën Srpska dhe veçanërisht me kampin e Dodikut. Reuters vëren se zgjedhjet e sotme lidhen drejtpërdrejt edhe me garën për ndikim të fuqive të mëdha në Bosnjë, ku Bashkimi Europian, Shtetet e Bashkuara dhe Rusia kanë interesa të ndryshme.

Prandaj pyetja e madhe nuk është vetëm kush fiton.

Pyetja është: pas 4 tetorit, Bosnja do të jetë më pranë Brukselit apo do të mbetet një nga pikat ku Moska mund të ushtrojë ndikim në zemër të Ballkanit?

Ekziston edhe një element tjetër i rëndësishëm.

Për herë të parë në zgjedhje të përgjithshme në Bosnjë po përdoren identifikimi biometrik i votuesve, skanimi elektronik i fletëve të votimit dhe transmetimi i shpejtë i rezultateve. Synimi është reduktimi i manipulimeve dhe rritja e besueshmërisë së procesit.

Por mëngjesin e sotëm janë raportuar edhe probleme me teknologjinë e re, të cilat kanë shkaktuar vonesa në hapjen e disa qendrave të votimit.

Qendrat e votimit mbyllen në orën 19:00, ndërsa rezultatet e para priten gjatë mbrëmjes.

Dhe pikërisht atëherë do të kuptohet nëse Bosnja ka prodhuar thjesht një konfigurim tjetër të së njëjtës politikë të ndarë prej dekadash, apo një ndryshim që mund të prekë gjithë ekuilibrin e Ballkanit Perëndimor.

Sepse në Bosnjë, edhe tri dekada pas Dejtonit, një zgjedhje nuk është kurrë vetëm një zgjedhje.

Është edhe një votë për drejtimin që do të marrë një prej vendeve më të brishta politikisht të rajonit.