KEMBANAT E ALARMIT BIEN NE BRUKSEL, EUROPA BEHET GATI PER NJE SULM ME SHUME VIKTIMA

Kryeqytetet europiane kanë nisur të përgatiten në heshtje për një prej skenarëve më të rrezikshëm të sigurisë: një sulm hibrid në shkallë të gjerë ndaj një vendi të BE-së, që mund të shkaktojë viktima të shumta dhe të kërkojë një reagim të menjëhershëm e të koordinuar.

Sipas diplomatëve dhe zyrtarëve europianë të cituar nga Politico, diskutimet në Bruksel janë intensifikuar gjatë javëve të fundit, veçanërisht pas incidentit në aeroportin Leipzig/Halle në Gjermani, ku dyshohet se u tentua përdorimi i dronëve të pajisur me eksploziv.

Autoritetet gjermane ia kanë atribuar Rusisë tentativën, ndërsa presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, ka paralajmëruar se një sulm i suksesshëm mund të kishte shkaktuar dëme të mëdha dhe humbje jetësh.

Mbledhje sekrete pa telefona

Sipas Pamfletit, shqetësimi është aq i madh sa ambasadorët e 27 vendeve anëtare kanë zhvilluar diskutime në një format të kufizuar, pa telefona celularë dhe pa bashkëpunëtorë në sallë.

Sipas dy diplomatëve, në një prej takimeve të fundit është diskutuar konkretisht mundësia e një sulmi që do të shkaktonte një numër të madh viktimash.

BE-ja ka tashmë mekanizma për përballimin e kërcënimeve hibride, ku përfshihen sulmet kibernetike, sabotazhet, ndërhyrjet në zgjedhje dhe sulmet ndaj infrastrukturës kritike. Por tashmë pyetja në Bruksel është më alarmante: çfarë ndodh nëse një sulm hibrid kalon pragun dhe shkakton dhjetëra viktima?

“Duhet të jemi të përgatitur për diçka serioze”, ka deklaruar një diplomat europian.

“Në një moment do të ketë viktima”

Alarmi është rritur pas një serie incidentesh që autoritetet europiane dhe NATO i kanë lidhur me kërcënimet hibride.

Mes tyre janë raportuar incidente me dronë, zjarre të dyshimta, tentativa për sabotim të infrastrukturës dhe shkelje të hapësirës ajrore.

Drejtoresha e Qendrës Europiane të Ekselencës për Kundërshtimin e Kërcënimeve Hibride, Teija Tiilikainen, ka paralajmëruar se rreziku po rritet sa më shumë që testohen kufijtë e gatishmërisë europiane.

“Në një moment, qoftë qëllimisht apo aksidentalisht, kjo do të ndodhë”, ka deklaruar ajo.

Çfarë po përgatit Brukseli?

Në diskutimet europiane janë hedhur disa ide konkrete për reagimin ndaj një sulmi të madh:

• dërgimi i ekipeve të reagimit të shpejtë;

• aktivizimi i menjëhershëm i fondeve europiane për vendin e goditur;

• koordinimi i komunikimit publik gjatë krizës;

• forcimi i mbrojtjes së infrastrukturës kritike;

• bashkëpunim më i ngushtë mes BE-së dhe NATO-s.

Megjithatë, një prej çështjeve më të ndjeshme është ndarja e përgjegjësive mes dy strukturave.

Disa vende europiane druhen se krijimi i mekanizmave të rinj të BE-së mund të mbivendoset me kompetencat e NATO-s dhe të shkaktojë konfuzion në një moment kur çdo minutë mund të jetë vendimtare.

Ekspertët propozojnë që NATO të fokusohet te inteligjenca, parandalimi dhe aspekti ushtarak, ndërsa BE-ja të marrë një rol më të madh në mbrojtjen civile dhe menaxhimin politik të krizës.

Plani i von der Leyen dhe “protokolli emergjent”

Diskutimet zhvillohen paralelisht me përpjekjet e Ursula von der Leyen për të rritur rolin e BE-së në fushën e sigurisë.

Në këtë kuadër është propozuar edhe një “protokoll emergjent për sigurinë”, i cili do të mundësonte koordinim më të shpejtë mes vendeve anëtare në rast të një krize madhore.

Në tavolinë është edhe ideja për një “Këshill Europian të Sigurisë”, ndërsa ekziston tashmë mekanizmi IPCR, i cili mundëson koordinimin e reagimit politik të BE-së ndaj krizave të mëdha.

Precedenti i Parisit

Një precedent ekziston që nga sulmet terroriste të Parisit në vitin 2015. Franca aktivizoi atëherë nenin 42.7 të Traktatit të BE-së, klauzolën e ndihmës së ndërsjellë.

Por një sulm hibrid paraqet një problem shumë më kompleks.

Nëse një incident shkakton viktima, por përgjegjësia nuk mund të përcaktohet menjëherë ose autori vepron përmes strukturave të fshehta, Brukseli do të përballej me një dilemë të madhe: kush reagon, si reagon dhe në çfarë momenti?

Në fund, shqetësimi europian nuk lidhet vetëm me natyrën e sulmit, por me aftësinë për të shmangur një reagim të vonuar ose të përçarë.

Siç ka paralajmëruar ish-zëdhënësja e NATO-s, Oana Lungescu, Moska nuk është e interesuar nëse vendimi merret në institucionet e BE-së apo në NATO. Për Rusinë, sipas saj, ajo që ka rëndësi është nëse Europa arrin të japë një përgjigje të shpejtë, të qartë dhe të koordinuar.