TRUMP THYHEN FRONTIN E LUFTES, PUTIN FUTET NE LOJE, EUROPA MES DY ZJARREVE

Presidenti amerikan Donald Trump ka ndërmarrë një lëvizje që ngre pikëpyetje mbi qëndrueshmërinë e frontit perëndimor kundër Rusisë, duke lehtësuar përkohësisht disa kufizime ndaj furnizimeve me diesel rus. Marrëveshja e njoftuar me presidentin Vladimir Putin synon të shtojë ofertën në tregjet ndërkombëtare dhe të zbusë presionin mbi çmimet e karburanteve, por njëkohësisht mund t’i krijojë Moskës mundësi të reja ekonomike dhe politike.

Sipas një analize të publikuar nga gazeta italiane Corriere della Sera, kjo lëvizje shoqërohet me tri kontradikta kryesore: Rusia mund të përfitojë nga lehtësimi i sanksioneve, kapacitetet e saj të prodhimit të dieselit janë nën presion, ndërsa furnizimet shtesë nuk garantojnë domosdoshmërisht uljen e çmimeve.

Në qendër të çështjes është gazoili, një nga karburantet më të rëndësishme për transportin e mallrave, bujqësinë dhe industrinë. Rritja e çmimit të tij reflektohet drejtpërdrejt në kostot e prodhimit dhe të shpërndarjes, duke ushtruar presion mbi ekonominë dhe konsumatorët.

Marrëveshja me Putinin, një kthesë në politikën e sanksioneve

Sipas Corriere della Sera, pas një bisede telefonike më 9 tetor, Trump njoftoi një marrëveshje me Putinin për hedhjen në treg të sasive të konsiderueshme të dieselit rus. Plani i përshkruar nga gazeta parashikon disa faza furnizimi, me një total të pretenduar prej rreth 4.8 milionë tonësh.

Analiza raporton gjithashtu se Departamenti amerikan i Thesarit ka miratuar një licencë të përkohshme për disa furnizime ruse me diesel të ngarkuara në anije nga 9 tetori, me afat deri në prill 2027.

Kjo masë, sipas përshkrimit të gazetës, nuk përbën heqje të përgjithshme të sanksioneve kundër Rusisë. Megjithatë, ajo hap një debat të ri mbi raportin mes objektivave gjeopolitikë të Uashingtonit dhe nevojës për të stabilizuar tregjet e energjisë.

Kontradikta është e dukshme: ndërsa Perëndimi synon të kufizojë të ardhurat që financojnë luftën ruse në Ukrainë, lehtësimi i disa kufizimeve mund t’i krijojë Moskës mundësi për të shitur më shumë karburant.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka shprehur kundërshtime ndaj lehtësimit të masave, duke paralajmëruar për rrezikun që të ardhurat shtesë të kontribuojnë në financimin e luftës.

Rusia përballet me kufizime prodhimi

Problemi i dytë lidhet me aftësinë e Moskës për të përmbushur sasitë e premtuara. Sipas të dhënave të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, të cituara nga Corriere della Sera, prodhimi rus i dieselit ka pësuar rënie, ndërsa sulmet ndaj rafinerive dhe kufizimet e eksporteve kanë ushtruar presion mbi sektorin energjetik rus.

Gazeta citon gjithashtu të dhëna të kompanisë Vortexa, sipas të cilave eksportet ruse të dieselit dhe gazoilit kanë rënë nga rreth 850 mijë fuçi në ditë në tremujorin e parë, në rreth 190 mijë fuçi në ditë në tremujorin e tretë.

Kjo situatë krijon një dilemë për Kremlinin. Nëse Rusia rrit eksportet për të përmbushur marrëveshjen, mund të shtojë presionin mbi furnizimin e tregut të brendshëm. Nëse nuk arrin të sigurojë sasitë e deklaruara, ndikimi ekonomik i marrëveshjes mund të jetë më i vogël nga sa pritet.

A do të ulen çmimet e karburanteve?

Edhe një rritje e eksporteve ruse nuk garanton automatikisht uljen e çmimeve. Tregjet e energjisë ndikohen nga një sërë faktorësh, përfshirë prodhimin, kapacitetet e rafinimit, transportin detar dhe konfliktet në rajonet kryesore prodhuese.

Sipas analizës së gazetës italiane, tensionet në Lindjen e Mesme dhe rreziqet për rrugët detare të transportit po shtojnë pasigurinë në tregjet ndërkombëtare. Në këto kushte, furnizimet shtesë me diesel mund të lehtësojnë një pjesë të presionit, por nuk mjaftojnë domosdoshmërisht për të kompensuar të gjitha ndërprerjet.

Për Putinin, ndërkohë, marrëveshja ka edhe një dimension politik: ai rikthehet në negociata të drejtpërdrejta me presidentin amerikan për një çështje strategjike, ndërsa sanksionet perëndimore ndaj Rusisë vazhdojnë të jenë në fuqi.

Europa, nga varësia prej Rusisë te pasiguria e furnizimeve amerikane

Një nga përfundimet kryesore të analizës së Corriere della Sera lidhet me pozitën e Europës. Pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, vendet europiane reduktuan importet e drejtpërdrejta të karburanteve ruse dhe kërkuan furnizues të tjerë, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Lindjen e Mesme dhe Indinë.

Megjithatë, kjo zhvendosje nuk e eliminoi varësinë nga tregjet ndërkombëtare. Një pjesë e karburanteve të konsumuara në Europë vazhdon të varet nga kapacitetet e rafinimit dhe nga rrugët e transportit jashtë kontinentit.

Sipas gazetës italiane, rritja e rolit të SHBA-së si furnizuese e produkteve energjetike e ka bërë Europën më të ndjeshme ndaj vendimeve të administratës amerikane. Nëse Uashingtoni vendos të kufizojë eksportet për të mbrojtur tregun e vet të brendshëm, furnizimet europiane mund të përballen me vështirësi.

Kështu, Europa rrezikon të përballet me një formë tjetër pasigurie: pasi u përpoq të zvogëlonte varësinë nga energjia ruse, ajo mbetet e ekspozuar ndaj vendimeve politike dhe ekonomike të furnizuesve të tjerë, përfshirë aleatin e saj kryesor strategjik.

Rezervat strategjike nuk janë zgjidhje afatgjatë

Sipas Corriere della Sera, vendet e G7 kanë diskutuar edhe përdorimin e rezervave strategjike për të zbutur presionin mbi tregjet e energjisë.

Megjithatë, çlirimi i rezervave mund të ofrojë lehtësim të përkohshëm, por nuk zgjidh problemet strukturore të furnizimit. Europa ka nevojë jo vetëm për naftë bruto, por edhe për rafineri funksionale, rezerva të disponueshme dhe rrugë alternative transporti.

Për më tepër, kontratat që garantojnë pronësinë mbi karburantin nuk sigurojnë gjithmonë se ai mund të transportohet dhe të mbërrijë në kohë në rast krize.

Edhe tranzicioni drejt energjive të rinovueshme nuk e eliminon menjëherë nevojën për diesel në transportin e rëndë, bujqësi dhe sektorë të ndryshëm industrialë.

Nafta si instrument presioni gjeopolitik

Analiza e gazetës italiane i lidh këto zhvillime me argumentet e gazetarit britanik Ed Conway, autor i librit Material World, mbi rëndësinë strategjike të burimeve natyrore dhe zinxhirëve të furnizimit.

Në këtë këndvështrim, energjia nuk është vetëm mall ekonomik, por edhe instrument ndikimi politik. Rusia ka përdorur furnizimet me gaz dhe naftë si element presioni ndaj Europës, ndërsa Kina ka një pozicion të rëndësishëm në zinxhirët e furnizimit me minerale kritike.

Edhe kërcënimet për kufizimin e eksporteve amerikane të karburanteve tregojnë se vendimet ekonomike mund të ndikojnë drejtpërdrejt te aleatët dhe partnerët tregtarë.

Për Europën, sfida është të ndërtojë një sistem energjetik më të qëndrueshëm, me furnizues të diversifikuar, kapacitete të mjaftueshme përpunimi dhe rezerva që mund të përdoren realisht në rast emergjence.

Në përfundim, marrëveshja Trump-Putin nxjerr në pah tensionin mes interesave ekonomike dhe objektivave strategjikë të Perëndimit. Për administratën amerikane, shtimi i furnizimeve mund të jetë një mënyrë për të zbutur presionin mbi çmimet. Për Moskën, lehtësimi i kufizimeve mund të krijojë përfitime ekonomike dhe të forcojë rolin e saj në negociatat ndërkombëtare. Për Europën, çështja është nëse do të arrijë të mbrojë sigurinë e saj energjetike pa u bërë e varur nga vendimet e një numri të kufizuar furnizuesish.

Përshtatur nga Pamfleti, bazuar në analizën e publikuar nga Corriere della Sera.