KUR HISTORIA TROKET PËRSËRI/ PO SHKOJME DREJT HIJEVE TE ZEZA TE VITIT 1997

Në analizën e tij të publikuar më 16 tetor 2026 gazetari Armand Shkullaku argumenton se reagimi i një pjese të njerëzve pranë pushtetit ndaj protestave po përsërit një model të njohur në historinë politike të Shqipërisë: në vend që të shqyrtohen arsyet që i nxjerrin qytetarët në rrugë, vëmendja përqendrohet te xhamat e thyer, dëmtimi i pronës dhe pretendimet për ndërhyrje të huaja.

Sipas Shkullakut, revolta që ka përfshirë Tiranën dhe qytete të tjera nuk mund të kuptohet vetëm përmes episodeve të dhunës. Ai e sheh atë si shprehje të një krize më të thellë politike dhe sociale, ndërsa kritikon ata që, sipas tij, përpiqen ta paraqesin protestën si rezultat të një komploti kundër qeverisë.

Për të shpjeguar këtë qasje, autori sjell në vëmendje vitin 1997, kur, sipas tij, pushteti i Sali Berishës nuk arriti të pranonte se autoritarizmi, dhuna ndaj opozitës, kontestimi i zgjedhjeve dhe goditja e kundërshtarëve politikë kishin kontribuar në krizën e demokracisë. Rënia e skemave piramidale, argumenton Shkullaku, u paraqit si shkaku kryesor i trazirave, duke lënë në hije problemet më të thella që kishin çuar vendin drejt shpërthimit.

Gazetari vëren ngjashmëri mes këtij modeli dhe retorikës së sotme të qeverisë, e cila ka folur për ndikime të huaja në protestat e fundit. Sipas tij, etiketimi i kundërshtarëve si pjesë e një komploti rrezikon të zhvendosë debatin nga shkaqet e pakënaqësisë qytetare dhe të pengojë reflektimin mbi krizën.

Shkullaku e lidh këtë krizë me mënyrën autoritare të drejtimit të vendit, akuzat për korrupsion, ndikimin e krimit në politikë, problemet e zgjedhjeve dhe dobësimin e institucioneve. Këto janë vlerësimet e autorit, i cili argumenton se përqendrimi vetëm te pasojat e dhunshme të protestave nuk i zgjidh problemet që kanë nxitur pakënaqësinë.

Një pjesë të veçantë të analizës ai ia kushton edhe shtresës së qytetarëve që kanë ndërtuar biznese, kanë investuar në Shqipëri dhe kanë interes të drejtpërdrejtë për stabilitetin shoqëror. Sipas Shkullakut, edhe këta aktorë duhet të reflektojnë mbi shkaqet e krizës, në vend që të shqetësohen vetëm për dëmet materiale dhe pasigurinë që sjellin trazirat.

Në përfundim, autori paralajmëron se sa më gjatë të zgjasë kriza politike, aq më shumë mund të rrezikohet paqja sociale. Ai argumenton se largimi i Edi Ramës nga pushteti nuk duhet barazuar me fundin e shtetit apo të Shqipërisë, por e paraqet ndryshimin politik si rrugën që, sipas tij, mund të hapë mundësinë për një fillim të ri.

Thelbi i mesazhit të Shkullakut është se dhuna dhe dëmtimi i pronës duhen parë në kontekstin e krizës, por nuk mund të zëvendësojnë debatin për shkaqet e saj. Për autorin, rreziku më i madh është që, duke u marrë vetëm me pasojat, vendi të mos nxjerrë mësime nga historia dhe të përsërisë gabimet e së kaluarës.