Nga 61 në 46: harta që ndryshon sërish Shqipërinë/ Protestat dhe rebelimi nuk e ndalin Ramën

Reforma e re territoriale po hyn në fazën vendimtare dhe, nëse varianti aktual miratohet, Shqipëria do të kalojë nga 61 në 46 bashki. Por ajo që e bën këtë proces politikisht më të ndjeshëm nuk është vetëm numri i njësive që humbasin statusin. Është fakti se kundërshtimi nuk ka ardhur vetëm nga opozita, por edhe nga vetë territoret që preken dhe nga këshilltarë të të dyja krahëve politike.

Megjithatë, deri tani, kjo rezistencë nuk ka prodhuar ndryshim në projektin e shumicës.

As protestat në Divjakë, as kundërshtimi në Përrenjas dhe as reagimet nga bashkitë e tjera nuk kanë bërë që socialistët të tërhiqen nga lista e 15 njësive vendore që propozohet të humbasin statusin e bashkisë.

Nga 61 në 46: harta që ndryshon sërish Shqipërinë

Më 8 tetor, harta e re territoriale pritet të shkojë në Kuvend për votim, pas diskutimeve në Komisionin e Ligjeve.

Në thelb, propozimi është i qartë: 15 bashki shkrihen dhe përfshihen në bashki më të mëdha.

Fushë-Arrëzi, Klosi, Rrogozhina, Dimali, Poliçani, Patosi, Divjaka, Selenica, Maliqi, Këlcyra, Memaliaj, Libohova, Cërriku, Belshi dhe Përrenjasi janë njësitë që, sipas variantit aktual, do të humbasin statusin.

Skema është e shpërndarë në të gjithë vendin.

Rrogozhina do t’i bashkohet Kavajës, ndërsa Cërriku dhe Belshi Elbasanit. Përrenjasi do të përfshihet në Librazhd, Këlcyra në Përmet, Memaliaj në Tepelenë dhe Libohova në Gjirokastër.

Në jug dhe në qendër të vendit, Patosi kalon me Fierin, Divjaka me Lushnjën, Selenica me Vlorën, ndërsa Dimali dhe Poliçani me Beratin.

Në lindje dhe veri, Maliqi bashkohet me Korçën, Klosi me Matin dhe Fushë-Arrëzi me Pukën.

Në letër është një riorganizim administrativ. Në terren, megjithatë, për banorët e këtyre zonave është edhe humbja e statusit institucional të qytetit të tyre.

Rezistenca që nuk u kufizua te opozita

Ky është një nga elementët më të rëndësishëm të debatit.

Në vitin 2014, reforma territoriale u miratua mes përplasjeve të forta politike dhe pa konsensusin e opozitës. Edhe sot, ndarja mbetet e qartë: PD kërkon një numër shumë më të madh njësish vendore, ndërsa shumica propozon 46 bashki.

Por këtë herë, kundërshtimi ka marrë një dimension tjetër.

Në disa prej bashkive që pritet të shkrihen, këshilltarë të majtë dhe të djathtë janë bashkuar kundër propozimit, duke e kthyer çështjen nga një betejë thjesht partiake në një debat mbi përfaqësimin lokal.

Divjaka është një nga shembujt më të fortë. Protestat atje kanë vijuar për javë të tëra. Edhe në Përrenjas ka pasur kundërshtime ndaj bashkimit me Librazhdin.

Kjo tregon se reforma nuk po përballet vetëm me pyetjen se sa bashki duhet të ketë Shqipëria, por edhe me një pyetje tjetër: sa afër duhet të jetë pushteti vendor me qytetarin?

Efikasitet apo përqendrim?

Argumenti për një hartë më të përqendruar zakonisht lidhet me nevojën për të shmangur fragmentimin administrativ, për të rritur kapacitetet financiare dhe administrative të bashkive dhe për t’i bërë njësitë vendore më funksionale.

Por kundërshtarët e reduktimit ngrenë problemin e kundërt: sa më e madhe të jetë një bashki, aq më e madhe mund të bëhet distanca administrative mes institucionit dhe qytetarit.

Kjo është pikërisht dilema që e shoqëron reformën:

A është më e rëndësishme një bashki më e madhe dhe potencialisht më e konsoliduar, apo një administratë lokale më pranë komuniteteve?

Përgjigjja nuk është thjesht teknike. Ajo është edhe politike, ekonomike dhe sociale.

Sepse shkrirja e një bashkie nuk do të thotë vetëm ndryshim në hartë. Ndryshon qendra e vendimmarrjes, pesha e përfaqësimit lokal dhe mënyra se si banorët lidhen me administratën.

Një histori që përsëritet, por me një ndryshim

Reforma e propozuar do të ishte ndryshimi i dytë i madh territorial nën qeverisjen e Edi Ramës.

Në vitin 2014, Shqipëria kaloi nga një numër shumë më i madh njësish vendore në sistemin me 61 bashki që funksionon sot.

Tani shumica kërkon një tjetër reduktim: 61 në 46.

Pra, pas më shumë se një dekade, debati rikthehet te e njëjta pyetje themelore: a ishte harta e vitit 2014 zgjidhja përfundimtare apo vetëm një fazë e parë e riorganizimit territorial?

Fakti që sot kërkohet një tjetër reduktim tregon se reforma e vitit 2014 nuk e ka mbyllur debatin mbi modelin territorial të Shqipërisë.

Përballja e fundit: 84 vota

Në këtë pikë, beteja kalon nga territori në Kuvend.

Për miratimin e një ndryshimi të tillë kërkohet shumicë e cilësuar. Kjo do të thotë se çështja nuk është vetëm nëse qeveria e mbështet projektin, por nëse numrat në sallën e Kuvendit janë të mjaftueshëm për ta kaluar atë.

Dhe këtu reforma merr një dimension tjetër.

Nëse PD ruan kundërshtimin e saj, pyetja bëhet nëse shumica do të arrijë të sigurojë 84 votat e nevojshme.

Por edhe më interesante është një tjetër pikëpyetje: a do të mbetet pakënaqësia e shprehur në disa prej territoreve vetëm në nivel lokal, apo do të depërtojë edhe brenda grupit parlamentar socialist?

Nëse kundërshtimet e këshilltarëve dhe komuniteteve do të reflektohen në Kuvend, 8 tetori mund të mos jetë thjesht një votim për një hartë.

Mund të jetë testi i parë i madh për konsensusin politik rreth reformës së re territoriale.

Në fund, pyetja është: kush vendos për hartën e Shqipërisë?

Këtu qëndron thelbi i gjithë përplasjes.

Qeveria e sheh reformën përmes nevojës për një administrim më të konsoliduar. Opozita kërkon më shumë njësi vendore. Ndërsa një pjesë e komuniteteve kërkon të ruajë statusin dhe identitetin administrativ të bashkive të tyre.

Mes këtyre tre niveleve qëndron Kuvendi.

Nëse varianti aktual miratohet, 15 bashki do të zhduken nga harta administrative e Shqipërisë. Nëse nuk sigurohen votat e nevojshme, reforma do të rikthehet në tryezën politike.

Prandaj, beteja e 8 tetorit nuk është vetëm për numrin 61 apo 46.

Është për modelin e pushtetit vendor që Shqipëria do të ketë në vitet e ardhshme dhe për raportin mes efikasitetit të administratës, përfaqësimit lokal dhe zërit të komuniteteve.

Dhe pikërisht për këtë arsye, protesta në Divjakë, kundërshtimi në Përrenjas dhe rezistenca në bashkitë e tjera nuk janë thjesht episode periferike. Ato janë pjesë e pyetjes më të madhe që reforma po i vendos politikës shqiptare: a mund të ndryshohet harta e vendit pa bindur ata që jetojnë brenda saj?