SHBA zgjeron ndikimin në Ballkan: Detajet për marrëveshjet miliardëshe me Shqipërinë dhe rajonin

Shtetet e Bashkuara po forcojnë praninë e tyre strategjike në Ballkan përmes një serie marrëveshjesh miliardëshe në sektorin e energjisë dhe inteligjencës artificiale, duke synuar të zgjerojnë ndikimin ekonomik dhe të reduktojnë varësinë e rajonit nga energjia ruse.
Gjatë forumit të biznesit të iniciativës së Tre Deteve në Dubrovnik, sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright, deklaroi se administrata e Donald Trump po hap “një epokë të re bashkëpunimi” me Evropën Jugore, Qendrore dhe Lindore.
Një nga marrëveshjet më të rëndësishme u nënshkrua në Tiranë, ku ambasadorja amerikane në Greqi, Kimberly Guilfoyle, firmosi një kontratë 20-vjeçare me vlerë 6 miliardë dollarë mes Venture Global dhe Aktor LNG USA për eksportin e gazit natyror të lëngshëm (LNG) drejt Shqipërisë.
Sipas Guilfoyle, kjo marrëveshje forcon jo vetëm sigurinë energjetike të Shqipërisë, por edhe sigurinë kombëtare të gjithë rajonit. Marrëveshja është një zhvillim i rëndësishëm për diversifikimin e furnizimit energjetik shqiptar dhe uljen e ekspozimit ndaj luhatjeve të tregjeve tradicionale evropiane.
Paralelisht, SHBA-të konfirmuan mbështetjen për një projekt strategjik mes Bosnjë dhe Hercegovinës dhe Kroacisë për ndërtimin e një gazsjellësi të ri që do të transportojë gaz amerikan nga terminali LNG në ishullin kroat Krk LNG Terminal drejt Bosnjës.

Ky projekt, me vlerë rreth 1.5 miliardë euro, synon të reduktojë varësinë e Bosnjës nga gazi rus dhe të integrojë vendin më fort në rrjetin energjetik perëndimor.
Në të njëjtën kohë, SHBA-të dhe Kroacia publikuan edhe një deklaratë të përbashkët për bashkëpunim në energjinë bërthamore civile, duke zgjeruar më tej dimensionin energjetik të partneritetit.
Por zgjerimi amerikan në rajon nuk po kufizohet vetëm te energjia.
Në një tjetër marrëveshje të rëndësishme, kompania kroate Rade Koncar dhe grupi amerikan Pantheon Atlas LLC nënshkruan një letër synimi për ndërtimin e një qendre gjigante të të dhënave dhe zhvillimit të AI në Kroacinë qendrore.
Projekti, me vlerë të vlerësuar prej 50 miliardë eurosh, parashikon një kapacitet energjetik prej 1 gigavati për përpunim të Inteligjencës Artificiale dhe shërbime cloud.
Sipas planeve paraprake, ndërtimi mund të nisë në vitin 2027, ndërsa operimi i plotë është parashikuar për vitin 2029, nëse plotësohen lejet dhe përmirësimet në rrjetin elektrik.
Këto marrëveshje sinjalizojnë një strategji më të gjerë të Washingtonit për të konsoliduar praninë në Ballkan, në një kohë kur rajoni mbetet një fushë gare mes influencës perëndimore dhe asaj ruse.
Për Shqipërinë, marrëveshja me Venture Global përfaqëson një hap të madh në arkitekturën energjetike të vendit, ndërsa për rajonin, është një tregues se SHBA-të po e shikojnë Ballkanin jo vetëm si korridor energjetik, por edhe si hapësirë strategjike për zhvillimin e teknologjive të avancuara si Inteligjenca Artificiale.