PIKËPYETJE MBI LARGIMIN E MYFTIUT TË VLORËS/ HOXHLLAKU U TRANSFERUA PAS DEBATIT PËR HISTORINË E HEBRENJVE

Largimi i Ardit Hoxhllakut nga drejtimi i Myftinisë së Vlorës dhe transferimi i tij në Peqin ka hapur debat dhe pikëpyetje mbi arsyet që çuan Komunitetin Mysliman të Shqipërisë në këtë vendim.

Vendimi raportohet se është marrë në fillim të muajit korrik, në një periudhë kur Hoxhllaku kishte qenë protagonist i disa qëndrimeve publike, mes tyre edhe kundërshtimi i pretendimit se hebrenjtë përbënin rreth 90% të popullsisë së Vlorës në periudhën pas vitit 1492.

Hoxhllaku iu përgjigj publikisht këtij pretendimi duke iu referuar regjistrave osmanë të tahririt dhe studimeve historike mbi popullsinë e Vlorës. Sipas të dhënave që ai publikoi, në vitin 1506 në qytet rezultonin 665 familje të krishtera dhe 97 familje hebreje.

Këto shifra gjejnë mbështetje edhe në literaturën akademike. Një studim i publikuar në revistën shkencore “Religions”, duke analizuar regjistrat osmanë, konstaton se në vitin 1506 Vlora kishte 665 familje të krishtera dhe 97 familje hebreje. Kjo do të thotë se hebrenjtë përbënin rreth 14% të familjeve të regjistruara në qendrën e qytetit dhe jo 90%.

Prania hebreje në Vlorë megjithatë u rrit ndjeshëm në vitet pasuese. Të njëjtat burime tregojnë se në vitin 1520 regjistroheshin 528 familje hebreje përkundrejt 910 familjeve të krishtera, duke e çuar peshën e komunitetit hebre në afërsisht 35% të popullsisë së qytetit.

Edhe një analizë e publikuar në Shqipëri në korrik të këtij viti, duke iu referuar dokumenteve osmane, e konsideron të ekzagjeruar pretendimin për një Vlorë 90% hebreje dhe evidenton rritjen e fortë të komunitetit hebre gjatë shekullit XVI.

Por pikërisht kronologjia mes reagimit të Hoxhllakut dhe largimit të tij nga Vlora ka ngritur dyshime.

Sipas pretendimeve që qarkullojnë mes besimtarëve dhe raportimeve të publikuara, kundërshtimi i narrativës mbi historinë hebreje të Vlorës mund të ketë qenë një prej elementeve që ndikuan në vendimin për transferimin e tij. Megjithatë, deri tani nuk ka një qëndrim zyrtar të KMSH-së që ta konfirmojë këtë si shkakun e largimit.

Hoxhllaku kishte mbajtur edhe më parë qëndrime publike për çështje të debatueshme. Në maj të këtij viti ai doli kundër udhëzimeve të Ministrisë së Shëndetësisë lidhur me terapinë hormonale, duke i kundërshtuar ato nga këndvështrimi fetar.

Në nëntor të vitit 2025 ai kishte reaguar ashpër edhe ndaj ligjit për barazinë gjinore, duke qenë një prej zërave fetarë më kritikë ndaj tij.

Në fokus të qëndrimeve të tij ka qenë edhe situata në Palestinë, ndërsa në Vlorë janë publikuar qëndrime kritike edhe lidhur me zhvillimet në Zvërnec dhe kufizimin e hapësirave pranë zonave ku po zhvillohen projekte turistike.

Kjo seri qëndrimesh e bën të vështirë që transferimi të shihet nga një pjesë e besimtarëve vetëm si një lëvizje rutinë administrative.

Pikëpyetjet janë shtuar edhe pas deklaratës së nënkryetarit të KMSH-së, Lauren Luli, gjatë prezantimit të drejtuesit të ri të Myftinisë së Vlorës, ku sipas raportimeve ai është shprehur se Hoxhllakut nuk iu dha koha e nevojshme për të punuar dhe treguar veten në Vlorë.

Dhe pikërisht këtu lind pyetja kryesore: nëse puna e tij në Vlorë nuk kishte pasur ende kohën e nevojshme për t’u vlerësuar, përse u vendos transferimi?

Për momentin nuk ka prova publike që lejojnë të thuhet se Ardit Hoxhllaku u largua pikërisht sepse kundërshtoi pretendimin mbi historinë hebreje të Vlorës, për shkak të qëndrimeve për Palestinën apo për shkak të pozicioneve të tij mbi çështje të tjera.

Por koha kur është marrë vendimi, reagimet e tij të mëparshme dhe mungesa e një shpjegimi të detajuar publik për arsyet e transferimit kanë lënë hapësirë për pikëpyetje.

Një sqarim i plotë nga Komuniteti Mysliman i Shqipërisë mbi kriteret dhe arsyet e këtij vendimi do të ishte mënyra më e drejtpërdrejtë për të mbyllur çdo spekulim.

Deri atëherë, pyetja mbetet e hapur: pse Ardit Hoxhllaku u largua nga Vlora pikërisht në këtë moment?