Gjenerali i Trumpit zbarkon në Tiranë/ Në valixhen diplomatike të Eric Wendt ka emra, fakte dhe data

Tirana po pret ambasadorin e ri amerikan në një atmosferë që nuk ngjan aspak me një ndërrim rutinë diplomatik. Eric Wendt nuk vjen thjesht për të administruar marrëdhëniet mes dy qeverive. Ai vjen me një mandat ku, sipas deklarimeve të tij para Senatit amerikan, në qendër qëndrojnë korrupsioni, krimi i organizuar ndërkombëtar dhe trafiku i drogës.

Dhe pikërisht këtu, shkruan Gjergj Zefi, nis shqetësimi i vërtetë i Tiranës politike.

Wendt ka pas vetes 34 vite në ushtrinë amerikane, ka drejtuar forca të operacioneve speciale të NATO-s dhe është formuar në struktura ku kërcënimet nuk analizohen vetëm nga deklaratat publike, por nga rrjetet, financat, lidhjet dhe zinxhiri i mbrojtjes.

Ai nuk është diplomati klasik që vjen në Tiranë për të ruajtur ekuilibrat. Profili i tij sugjeron një qasje shumë më operative.

Shqipëria në hartën e krimit ndërkombëtar

Ajo që ka tërhequr më shumë vëmendje janë deklarimet e Wendt për organizatat kriminale shqiptare.

Para Senatit amerikan, ai i ka lidhur këto grupe me kartele të Amerikës Latine, duke përmendur edhe Sinaloan, ndërsa ka folur për trafik droge, kontrabandë, pastrim parash dhe zgjerim të rrjeteve kriminale.

Nëse këto janë prioritetet me të cilat ambasadori i ri hyn në Tiranë, atëherë problemi nuk është më thjesht shqiptar.

Është amerikan.

Dhe ky ndryshim perspektive është shumë i rëndësishëm.

Për vite me radhë, krimi i organizuar është trajtuar kryesisht si problem i policisë dhe drejtësisë shqiptare. Por kur Uashingtoni e përfshin atë në listën e kërcënimeve ndaj interesave amerikane, situata ndryshon rrënjësisht.

Gjergj Zefi e vendos pyetjen në një pikë edhe më të ndjeshme: çfarë ndodh kur rrjetet kriminale nuk mjaftohen më me trafikun, por kërkojnë të blejnë ndikim, të pastrojnë para dhe të krijojnë mburojë politike?

Aty ku paratë takojnë pushtetin

Shqipëria e dekadës së fundit ka parë një shpërthim të investimeve në ndërtim, turizëm dhe pasuri të paluajtshme. Kullat janë ngritur me shpejtësi, resortet janë shumëfishuar dhe kapitali ka qarkulluar në përmasa të mëdha.

Por pyetja që mbetet gjithmonë pezull është:

Sa prej këtyre parave janë të ligjshme dhe sa janë kapital i pastruar?

Kjo nuk është një akuzë ndaj një individi të caktuar. Është pyetja që drejtësia duhet t’i japë përgjigje.

Dhe pikërisht këtu qëndron rreziku për çdo pushtet.

Sepse ndjekja e drogës nuk përfundon te trafikanti.

Ajo të çon te paratë.

Paratë të çojnë te kompanitë.

Kompanitë të çojnë te pronat.

Pronat të çojnë te ndërmjetësit.

Dhe, nëse ekziston mbrojtje politike, hetimi mund të përfundojë te politika.

SPAK-u, pika ku ndryshon loja

Një tjetër deklaratë e Wendt ka rëndësi të veçantë: ai e ka cilësuar SPAK-un partner kyç të agjencive amerikane dhe ka shprehur gatishmëri për ta mbështetur atë përballë politikanëve, krimit të organizuar dhe ndikimeve të tjera.

Kjo është ndoshta pjesa që Tirana politike duhet ta lexojë më me kujdes.

Sepse nëse ambasadori i ri amerikan e sheh SPAK-un si një instrument të rëndësishëm të bashkëpunimit me Shtetet e Bashkuara, atëherë çdo përplasje politike me Prokurorinë e Posaçme merr një dimension tjetër.

Sipas Gjergj Zefit, pyetja nuk është më nëse SPAK-u do të ketë mbështetje amerikane. Pyetja është deri ku mund të shkojë kjo mbështetje.

Rama përballë një ambasadori tjetër

Për Edi Ramën, situata është delikate.

Ai nuk mund të përplaset hapur me ambasadorin amerikan. Nuk mund të sulmojë SPAK-un nëse ky konsiderohet partner i drejtpërdrejtë i Uashingtonit. Dhe nuk mund ta reduktojë çështjen e krimit ndërkombëtar në një debat të zakonshëm politik.

Mund të premtojë bashkëpunim.

Por bashkëpunimi, në këtë rast, nuk matet me deklarata.

Matet me hetime, arrestime, sekuestrime pasurish, gjurmim financiar dhe çmontim të lidhjeve mes krimit dhe politikës.

Kjo është arsyeja pse ardhja e Wendt ka krijuar kaq shumë interes.

Ai nuk ka ardhur ende në Tiranë, por tashmë ka përcaktuar disa nga temat që do të jenë në tryezën e tij.

Ambasadori që nuk trashëgon dosjet

Wendt ka paralajmëruar se pas mbërritjes do të bëjë vlerësimin e situatës dhe më pas do të përcaktojë planin e veprimit.

Kjo do të thotë se ai nuk vjen domosdoshmërisht për të vazhduar automatikisht gjithçka që ka ndodhur para tij.

Ai mund të pyesë:

Çfarë funksionoi? Çfarë dështoi? Kush u mbrojt? Kush u hetua? Ku përfundojnë paratë? Dhe cilat janë lidhjet që nuk janë prekur ende?

Kjo është pikërisht ajo që e bën ardhjen e tij më shumë se një ngjarje diplomatike.

Opozita pret një ndryshim kursi.

SPAK-u pret mbështetje.

Rrjetet kriminale presin të kuptojnë se sa dinë amerikanët.

Ambasada pret drejtimin e ri.

Dhe qeveria pret të kuptojë se sa larg do të shkojë gjenerali.

Dosjet sapo mund të hapen

Eric Wendt ende nuk ka mbërritur në Tiranë.

Por, siç shkruan Gjergj Zefi, vetë profili dhe deklaratat e tij kanë mjaftuar për të ndryshuar atmosferën politike.

Sepse këtë herë nuk po pritet thjesht një ambasador.

Po pritet një njeri që e ka vendosur krimin e organizuar, paratë e drogës, korrupsionin dhe kapjen institucionale në qendër të misionit të tij.

Dhe në një vend ku politika, biznesi dhe krimi janë prej vitesh tema të debatit publik, pyetja bëhet e pashmangshme:

A do të jetë Eric Wendt thjesht ambasadori i ri amerikan në Tiranë, apo njeriu që do të fillojë të hapë dosjet që deri dje askush nuk guxonte t’i prekte?

Gjenerali nuk ka mbërritur ende.

Por duket se Tirana tashmë po e ndien peshën e ardhjes së tij.