Epoka e re/ Shpatat në lindjen e Mesme që po sfidojnë rendin amerikan të sigurisë-mesazhi

Një aleancë e re po shfaqet në Lindjen e Mesme. Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani kanë nënshkruar një pakt të përbashkët mbrojtjeje, një marrëveshje që ngjan me një version modern të parimit “të gjithë për një, një për të gjithë”.

Pakti parashikon që një sulm ndaj njërit prej tre vendeve të konsiderohet kërcënim për të gjithë dhe të mund të shkaktojë një përgjigje të përbashkët. Edhe pse zyrtarët e tre shteteve këmbëngulin se marrëveshja është mbrojtëse dhe nuk drejtohet kundër një vendi të caktuar, mesazhi gjeopolitik është i qartë.

Arabia Saudite sjell fuqinë financiare dhe energjetike, Turqia industrinë e saj ushtarake dhe teknologjinë e mbrojtjes, ndërsa Pakistani sjell një kapacitet ushtarak dhe bërthamor që e bën aleancën veçanërisht të rëndësishme.

Marrëveshja u finalizua në Mekë, një zgjedhje me peshë të madhe simbolike. Tre liderët u shfaqën së bashku në vendin më të shenjtë të Islamit, duke dhënë sinjalin se vendet myslimane po kërkojnë të marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre.

Në sfond është Irani, me të cilin Arabia Saudite ka pasur rivalitet të gjatë. Turqia dhe Pakistani, megjithatë, kanë mbajtur një qëndrim më të kujdesshëm dhe nuk janë bashkuar me veprimet ushtarake kundër Teheranit. Pikërisht për këtë arsye, aleanca paraqitet më shumë si një mekanizëm parandalues sesa si një front për luftë.

Ekspertët e shohin paktin edhe si pasojë të besimit në rënie ndaj garancive amerikane të sigurisë. Vendet e Gjirit po kërkojnë të ndërtojnë kapacitete të tyre, duke ruajtur njëkohësisht marrëdhëniet me Uashingtonin.

Në këtë kuadër, bashkëpunimi pritet të zgjerohet me stërvitje të përbashkëta, shkëmbim informacioni, koordinim ushtarak dhe marrëveshje të reja për armatime. Në Riad do të krijohet edhe një sekretariat i përhershëm për koordinimin e aleancës.

Pyetja e madhe është nëse ky pakt do të mbetet një marrëveshje simbolike apo do të shndërrohet në një arkitekturë të re sigurie për Lindjen e Mesme.

Një tjetër shtet mund t’i bashkohet në të ardhmen. Egjipti shihet si kandidati më i mundshëm, megjithëse deri tani ka zgjedhur të qëndrojë jashtë.

Në horizont është edhe marrëdhënia me Izraelin. Lufta në Gaza dhe pasiguritë e reja në rajon kanë dobësuar idenë se normalizimi me Izraelin është rruga e vetme për vendet arabe drejt mbështetjes amerikane.

Prandaj, “Tre muskëtierët” nuk janë domosdoshmërisht një aleancë e krijuar për luftë. Ata mund të jenë shenja e një Lindjeje të Mesme që po përpiqet të marrë fatin e sigurisë së saj në duart e veta.

Dhe nëse ky model funksionon, pyetja nuk është më nëse do të ketë një “muskëtier të katërt”, por sa shtete të tjera do të kërkojnë të hyjnë në këtë rend të ri rajonal.