Mëkatet e Gonzatos/ Që ti shajmë më pak, le ti zbresim nga piedestali ambasadorët e huaj

Nga Andi Bushati

Kreu i PD është bërë sërish, me vullnetin e tij të plotë pjesë e një polemike me ambasadorin e Bashkimit Evropian në Tiranë, duke nxitur në mënyrë automatike reagimin e ashpër të Brukselit. Në stilin e tij proverbial, Berisha e ka konsideruar Gonzaton, si një lobist të Ramës pranë komisionit Evropian duke iu referuar qëndrimeve të tij për negociatat e Shqipërisë me BE-në.

Në këtë përplasje të re ka dy gjëra që vërehen prej së largu. E para është këmbëngulja e Berishës për ta tepruar në çdo rast, duke shkuar me fjalor dhe etiketime përtej asaj që konfirmojnë faktet. E dyta-, as për këtë nuk ka dyshime-, ajo se ambasadori i BE, në skenën e brendëshme lexohet më shumë si një diplomat që mban anë.

Atëherë, për sytë e një vëzhguesi të zakonshëm lind pyetja: nga pjesa e kujt peshon e drejta, në këtë përplasje paradoksale, ku duket se sejcili është në punën e tij?

Për të dhënë një përgjigje duhet njohur konteksti i asaj që po ndodh. Eshtë e qartë se Silvio Gonzato e ka relativizuar me sa ka mundur ngecjen e procesit për mbylljen e kapitujve të Shqipërisë në negociata me BE-së. Ai ka adaptuar një gjuhë të përafërt me atë të qeverisë shqiptare, ndryshe nga opozita që flet për bllokim, veto, apo kushte të disa shteteve. Ai nuk ka folur kurrë për rastin Balluku si një element kyç të pengimit të vendit në këtë rrugëtim.

Por thënë të gjitha këto, roli i tij duhet kuptuar. Ky diplomat italian, nuk është përfaqësues i atyre nëntë vendeve që parashtruan vërejtje dhe paqartësi për miratimin e raportit IBAR, që i hap udhën mbylljes së kapitujve. Ai mbron qëndrimin e Komisionit, pra qeverisë së BE-së, e cila, pasi ka thënë se Shqipëria është OK me plotësimin e kritereve, tani është në fazën që do ti mbushë mendjen dhe vendeve anëtare për këtë gjë. Misioni i tyre është që Shqipëria të mbërrijë në BE, prandaj ata në publik i japin prioritet arritjeve dhe jo pengesave.

Pra, në qëndrimet, gjuhën, formulimet e ambasadorit nuk shquhet e vërteta e plotë, por linja që i përcjellin eprorët e tij. Pikërisht për këtë punë ai u mor në mbrojtje edhe nga qendra në Bruksel edhe nga homologët e tij në Tiranë, që e dinë se si funksionon kjo gjë. Të gjithë së bashku ata janë të ndërgjegjshëm se roli i ambasadorit nuk është ai i arbitrit që flet në emër të së drejtës absolute, por në të kundërt, zëdhënësi i njërës prej palëve të përfshira në këtë negociatë.

Prandaj këtu qëndron dhe paradoksi. Berisha që e sulmon e gjykon me metrin ekzigjent të atij që pretendon se publikut i duhet kumtuar e vërteta e plotë. Ata që e mbrojnë, e zhveshin Gonzaton nga ky rol duke e justifikuar si përfaqësuesin e njërës prej palëve, në këtë rast Komisionit Evropian, dhe jo psh qëndrimeve të Gjermanisë apo Holandës.

Shpjegimi i kësaj fabule pak të komplikuar për një lexues indiferent, na shërben në fakt për të dekriptuar të gjitha keqkuptimet që kanë lindur jo vetëm me Gonzaton, por edhe me paraardhës të tij si Soreka apo Vlahutin. Të tilla kanë njohur në 3 dekada, duke u bërë traget të sulmeve të demokratëve apo socialistëve edhe homologët e tyre amerikanë që nga i pari Rajerson e deri tek e fundit Juri Kim.

Natyrisht mes tyre ka dhe nga ata i japin prioritet preferencave personale, apo që bien preh e interesave okulte, por kjo nuk është e vërtetë për shumicën e diplomatëve të cilëve u ka rënë rruga nga anët tona. Problemi nuk janë ata, problemi jemi ne.

Me inercinë kompleksive të një vendi të dalë nga diktatura komuniste, që besoi se e vërteta dhe e drejta gjendej në sistemin e pagabueshëm të demokracive perendimore, ne i veshëm përfaqësuesve të tyre këtu tek ne aureolën e arbitrave të së vërtetës. Pa zbritur shumë në kohë dhe pa dhënë shembuj ekstrem se si i atribuam këtë lloj pushteti moral edhe ndonjë drejtues qesharak të zyrës së OSBE-së, le të majftohemi me disa raste të fundit. A nuk qe Edi Rama që, kur pa përjashtim të gjithë e dinin se Shqipëria qe mbushur me kanabis, thoshte në parlament alibinë: “po të qe kështu a nuk do flisnin ambasadorët e SHBA dhe BE-së”? Dhe ata flisnin duke pohuar me gojën e tyre se lufta kundër drogës qe një histori suksesi.

Po pak më para në kohë. A nuk e trumbetonte propaganda berishise si një pastrim madhor për liderin e saj, epitetin e ambasadorit amerikan “burrë shteti”, fiks pak ditë pasi para zyrës së tij ishin vrarë katër protestues?

Eshtë pikërisht ky kompleks, inercia për ti marrë ambasadorët e huaj si njerëzit që vendosin se nga qëndron e drejta në debatin tonë të brendshëm, si arbitra të pa anshëm të një të vërtete absolute, që zbulon keqkuptimin tonë, si djathtas si majtjas, kundrejt tyre.

Kryesisht pre e këtij keqkuptimi është edhe “sherri” Berisha- Gonzato, ku i pari kërkon që tjetri të thotë të vërtetën e plotë, ndërsa i dyti përzgjedh të kumtojë vetëm atë pjesë që do prej saj.

Kryesisht pre e këtij keqkuptimi është edhe “sherri” Berisha- Gonzato, ku i pari kërkon që tjetri të thotë të vërtetën e plotë, ndërsa i dyti përzgjedh të kumtojë vetëm atë pjesë që do prej saj.

E në këtë rast, ky nuk është veçse një episod i përsëritur i një historie keqkuptimesh që ka precedentë të mëhershëm edhe kur Rama ka qenë në opozitë (2005-20113) edhe kur Berisha qëndronte përballë pushtetit të Fatos Nanos (1997-2005).

Për ti dhënë fund asaj, për të mos pasur më skena të ngjashme me kritikat që lideri i opozitës i bën ambasadorit të BE-së, rruga më e mirë nuk është zbulimi i mëkateve sekrete të tipave si Gonzato. Ajo kalon nga një tjetër mendësi dhe tjetër proces.

Ne duhet ti rrëzojmë personazhe të tillë nga piedestali i arbitrave moralë. Ne duhet ti zhveshim ata nga përgjegjësia e supozuar për ti thënë publikut atë që është më e drejta. Ne duhet ti shohim si ambasadorë që mbrojnë interesa dhe versione të caktuara, në periudha të caktuara. Ne duhet ti ridimensonojmë ata në sytë tanë. Ne duhet ti zbresim në vendin që u takon, duke i bërë atyre dhe vetes një nder: që duke mos i vlërësuar kaq shumë, do arrijmë ti shajmë dhe më pak.