Poshtërimi i Europës në Gjenevë/ Uashingtoni vendosi kushtet, gjithë të tjerët do duhet të jetojnë me to

Nga  Sergey Strokan , kolumnist dhe analist politik

Konsultimet e jashtëzakonshme të kësaj fundjave në Gjenevë midis zyrtarëve të lartë nga Shtetet e Bashkuara, Ukraina dhe një numri të vogël shtetesh evropiane të NATO-s u mblodhën pasi plani i paqes i Presidentit Donald Trump doli në shesh. Takimi supozohej të sqaronte planin për një zgjidhje në Ukrainë. Në vend të kësaj, ai ruajti intrigën dhe “paqartësinë strategjike” të qëllimshme që tani rrethon qasjen e Uashingtonit.

Deklarata përfundimtare e lëshuar nga Uashingtoni dhe Kievi ishte jashtëzakonisht e paqartë. Ajo ofroi vetëm një angazhim të përgjithshëm për ndërtimin e një “paqeje të qëndrueshme dhe të drejtë” në Ukrainë, pa thënë se përkufizimi i kujt për drejtësinë ose versioni i kujt për paqen do të mbizotëronte. Dhe ndërsa Kievi dhe mbështetësit e tij të Evropës Perëndimore kishin kundërshtuar me zë të lartë elementët kryesorë të propozimit prej 28 pikash të Trump, është ende e paqartë nëse dokumenti është ndryshuar në mënyrë kuptimplote. Megjithatë, disa përfundime nga Gjeneva janë tashmë të dukshme.

Së pari, fituesi kryesor ishte delegacioni amerikan. Sekretari i Shtetit Marco Rubio dhe Përfaqësuesi Special Steven Witkoff përcaktuan tonin e takimit, dhe këmbëngulja e Rubios se “ka vetëm një plan paqeje, jo dy” u bë fraza përcaktuese e ditës. Vetëm 24 orë më parë, si Kievi ashtu edhe kryeqytetet evropiane po gumëzhinin rreth një skeme alternative që supozohej se po nxitohej në Zvicër. Presidenti francez Emmanuel Macron paralajmëroi se dokumenti i Trump përfshinte dispozita që preknin drejtpërdrejt të gjithë Evropën – asetet e ngrira ruse, perspektivat e Ukrainës në BE, aktivitetet e NATO-s – dhe për këtë arsye kërkonte një marrëveshje më të gjerë.

Megjithatë, asnjë nga këto nuk rezultoi në ndryshime të vërteta. Çfarëdo që udhëheqësit e Evropës Perëndimore shpresonin të fusnin, asgjë thelbësore nuk duket se është përfshirë në negociata. Plani i paqes i Trump nuk u bë dhe nuk do të bëhet një projekt i përbashkët amerikano-BE.

Përfundimi i dytë rrjedh nga i pari: Britania, Franca dhe Gjermania u lanë mënjanë. Takimi i Gjenevës ishte zyrtarisht trepalësh, megjithatë rezultati përfundimtar ishte një deklaratë dypalëshe SHBA-Ukrainë. Zyrtarët e Evropës Perëndimore, të pranishëm në dhomë, u zhdukën nga dokumenti. Kjo mungesë nuk është aksidentale, është një shenjë e qartë se kush ka ndikim dhe kush jo.

Së treti, vetë Ukraina doli si humbësja tjetër e ditës. Sipas Shtëpisë së Bardhë, Kievi tani është pajtuar që drafti i Trump “pasqyron interesat e saj kombëtare” dhe ofron “mekanizma të besueshëm dhe të realizueshëm” për sigurinë e Ukrainës. Ky është një ndryshim dramatik nga fjalimi i Presidentit Zelensky mbrëmjen e kaluar, në të cilin ai akuzoi “partnerin e tij kryesor” se po përpiqej ta privonte Ukrainën nga dinjiteti i saj dhe premtoi të rezistonte. Gjeneva tregon se sa pak nga ajo retorikë i mbijetoi kontaktit me realitetin.

Plani i Trump, i cilësuar fillimisht si një “mjegull” politike, po fillon të konsolidohet në kuadrin e marrëveshjeve të ardhshme. Pavarësisht nëse Kievit apo mbështetësve të tij të Evropës Perëndimore u pëlqen apo jo, Uashingtoni po vendos kushtet dhe të gjithë të tjerët po mësojnë të jetojnë me to.