1 miliard lekë në tavolinë per trena, çfarë fshihet brenda faturës?

Një tjetër kontratë e madhe po i shtohet projektit të hekurudhës Tiranë–Durrës–Rinas.

Hekurudha Shqiptare ka shpallur fituesin për projektimin dhe ndërtimin e bazës mekanike ku do të kryhet mirëmbajtja e trenave elektrikë, me një ofertë prej rreth 890.9 milionë lekësh, afërsisht 9 milionë euro.

Fitues i procedurës është kompania PROGEEN, ndërsa fondi limit i tenderit ishte rreth 1 miliard lekë.

Por shifra prej 9 milionë eurosh nuk duhet lexuar sikur shteti po paguan kaq para vetëm për një godinë.

Kontrata është shumë më e gjerë.

Ajo parashikon projektimin dhe ndërtimin e bazës mekanike, instalimin e sistemeve dhe pajisjeve të nevojshme, testimin dhe dorëzimin funksional të objektit që do t’u shërbejë trenave elektrikë të linjës së re.

PYETJA E MADHE: ÇFARË BLIHET PËR 9 MILIONË EURO?

Pikërisht këtu fillon kontrolli.

Për të kuptuar nëse çmimi është konkurrues, shuma totale duhet ndarë në komponentët e saj:

Sa kushton ndërtimi i objektit?

Sa kushtojnë pajisjet e mirëmbajtjes së trenave?

Sa kushtojnë instalimet elektrike dhe sistemet teknike?

Sa paguhet për projektimin?

Sa kushton testimi dhe vënia në funksion?

Vetëm pasi të hapet preventivi mund të krahasohen këto çmime me pajisje dhe projekte të ngjashme.

SA KOMPANI LUFTUAN PËR KONTRATËN?

Një tjetër element që duhet zbardhur është konkurrenca.

Vlera prej qindra milionë lekësh e bën të rëndësishme të dihet sa kompani paraqitën oferta, cilat u kualifikuan, cilat u skualifikuan dhe sa ishte diferenca mes ofertave financiare.

Kriteret teknike dhe financiare duhet gjithashtu të kontrollohen për të kuptuar sa kompani kishin realisht mundësi të konkurronin.

Një tender i madh nuk është automatikisht problematik.

Por kur përdoren miliona euro para publike, çdo komponent i çmimit duhet të jetë i shpjegueshëm dhe konkurrenca duhet të jetë e kontrollueshme.

SA TRENAVE DO T’U SHËRBEJË DEPOJA?

Ka edhe një pyetje tjetër që mund ta bëjë analizën shumë konkrete.

Duhet përcaktuar numri i trenave elektrikë që parashikohet të përdorin këtë bazë dhe kapaciteti maksimal i saj.

Më pas mund të llogaritet raporti mes investimit prej rreth 9 milionë eurosh dhe kapacitetit real të mirëmbajtjes.

Kjo do të tregojë shumë më tepër sesa vetë shifra e tenderit.

Pyetja nuk është nëse 9 milionë euro “janë shumë”.

Pyetja është:

ÇFARË PO MERR SHQIPËRIA PËR 9 MILIONË EURO?

Dhe për t’iu përgjigjur duhen hapur preventivi, ofertat, specifikimet teknike dhe dokumentet e garës.

Vetëm atëherë mund të kuptohet nëse çmimi i kontratës justifikohet nga ajo që do të ndërtohet dhe instalohet.

TESTI I VËRTETË ËSHTË I THJESHTË: 9 MILIONË EURO PËRBALLË ASAJ QË DO TË DORËZOHET.