OBJEKTIVAT E DHUNES/ PSE NUK PREKET SELIA E PD

Kur dhuna përqendrohet te selia e Partisë Socialiste, ndërsa selia e Partisë Demokratike mbetet jashtë shënjestrës, lind një pyetje që kërkon përgjigje: kemi të bëjmë me një revoltë të drejtuar kundër qeverisë, me një objektiv simbolik të zgjedhur nga protestuesit, apo me një standard të dyfishtë në mënyrën se si ushtrohet dhuna politike?

Protesta është një e drejtë demokratike. Zemërimi ndaj qeverisë, pakënaqësia me mënyrën e qeverisjes dhe kërkesa për përgjegjësi politike janë pjesë e jetës publike. Por kur protesta shoqërohet me përplasje, shkatërrime dhe sulme ndaj selive politike, debati nuk mund të kufizohet më vetëm te arsyet që i nxorën njerëzit në rrugë. Atëherë bëhet e domosdoshme të shqyrtohet edhe drejtimi që merr dhuna, objektivat që zgjedh dhe mesazhi që përcjell.

Në këtë kontekst, një pyetje kërkon vëmendje të veçantë: pse selia e Partisë Socialiste bëhet objekt i sulmeve, ndërsa selia e Partisë Demokratike nuk duket se përballet me të njëjtin trajtim?

Pyetja nuk është një akuzë dhe as provë se pas dhunës qëndron një organizim i caktuar. Por është një çështje legjitime për t’u shqyrtuar, sidomos kur dhuna shfaqet në një protestë që pretendon të artikulojë pakënaqësinë qytetare ndaj pushtetit.

Dy seli politike, dy standarde të mundshme?

Partia Socialiste është forca që qeveris vendin, ndërsa Partia Demokratike është forca kryesore opozitare. Ky dallim politik mund të shpjegojë pse zemërimi i një pjese të protestuesve përqendrohet te selia e PS-së. Protestuesit që kundërshtojnë qeverinë mund ta shohin atë ndërtesë si simbol të pushtetit, të vendimeve që kundërshtojnë dhe të përgjegjësisë politike që kërkojnë të vënë në diskutim.

Por shpjegimi i një objektivi nuk është i njëjtë me justifikimin e dhunës.

Një seli partie nuk është vetë qeveria. Ajo është gjithashtu një hapësirë e organizimit politik, ku punojnë njerëz dhe ushtrohet veprimtaria e një force që përfaqëson qytetarë. Kundërshtimi i qeverisë nuk e bën të ligjshëm sulmin ndaj ndërtesave, ashtu si kundërshtimi i opozitës nuk do të justifikonte sulmin ndaj selisë së saj.

Prandaj, nëse selia e PS-së goditet, ndërsa selia e PD-së nuk bëhet objekt i sulmeve të ngjashme, duhet të shqyrtohet nëse kjo pasqyron thjesht logjikën e protestës kundër qeverisë apo edhe një përzgjedhje të njëanshme të objektivave. Për të arritur në një përfundim, duhen fakte për mënyrën si u zhvilluan protestat, sjelljen e grupeve të përfshira dhe rrethanat e incidenteve.

Pse nuk goditet edhe selia e PD-së?

Kjo është pyetja që mund të shqetësojë opinionin publik, por përgjigjja nuk mund të ndërtohet mbi hamendësime.

Mund të ketë disa shpjegime. Protestuesit mund ta konsiderojnë PS-në përgjegjëse kryesore për vendimet qeverisëse dhe, për këtë arsye, të përqendrojnë aty zemërimin e tyre. Mund të ketë dallime në organizimin, itinerarin dhe dinamikën e protestave. Mund të ndikojnë edhe zgjedhjet e vetë protestuesve për objektivat simbolike që synojnë.

Ekziston, gjithashtu, mundësia që një pjesë e pjesëmarrësve të mos e shohë opozitën si kundërshtar politik në të njëjtën mënyrë si qeverinë. Por kjo mbetet një hipotezë që kërkon verifikim, jo një fakt që mund të shpallet si përfundim.

Nëse ka pasur nxitje të qëllimshme, koordinim apo përpjekje për ta orientuar dhunën drejt një objektivi të caktuar, këtë duhet ta tregojnë provat dhe hetimet, jo interpretimet politike të ditës.

Mungesa e sulmeve ndaj një selie nuk provon vetvetiu se dikush e ka organizuar ose kontrolluar dhunën ndaj tjetrës. Por as nuk e bën të panevojshme pyetjen se si dhe pse përzgjidhen objektivat.

Kur dhuna ndryshon kuptimin e protestës

Një protestë mund të nisë me kërkesa politike, sociale apo ekonomike dhe të humbasë kontrollin kur një pjesë e pjesëmarrësve kalon në veprime të dhunshme. Në atë pikë, vëmendja publike rrezikon të largohet nga arsyet e protestës dhe të përqendrohet te përplasjet, dëmet dhe përgjegjësia për shkeljen e ligjit.

Kjo krijon disa rreziqe.

Së pari, dhuna mund t’i japë qeverisë mundësinë të zhvendosë debatin nga kritikat ndaj qeverisjes te rendi dhe siguria. Në vend që të diskutohet për kërkesat e protestuesve, diskutimi mund të dominohet nga pamjet e sulmeve dhe përplasjet me policinë.

Së dyti, dhuna mund të thellojë polarizimin politik. Kur një seli partie sulmohet, mbështetësit e saj mund ta përjetojnë ngjarjen si sulm ndaj përfaqësimit të tyre politik, duke shtuar mosbesimin dhe armiqësinë mes palëve.

Së treti, normalizimi i sulmeve ndaj simboleve politike krijon një precedent të rrezikshëm. Sot mund të jetë selia e PS-së; nesër mund të jetë selia e PD-së, një institucion tjetër apo një objekt që lidhet me një grup të caktuar shoqëror. Nëse dhuna pranohet si mjet presioni, kufiri mes protestës dhe intimidimit bëhet gjithnjë e më i paqartë.

A duhet të jetë opozita jashtë çdo kritike?

Fakti që një protestë drejtohet kundër qeverisë nuk e përjashton opozitën nga debati publik. Asnjë forcë politike nuk duhet të konsiderohet automatikisht e paprekshme nga kritika, pyetjet apo përgjegjësia politike.

Por është e nevojshme të dallohen tri çështje: përgjegjësia e qeverisë për veprimet dhe vendimet e saj; përgjegjësia e opozitës për qëndrimet dhe rolin e saj politik; dhe përgjegjësia individuale e atyre që kryejnë akte dhune.

Këto përgjegjësi nuk duhen ngatërruar. Nuk ka arsye që opozita të sulmohet fizikisht vetëm sepse ekziston, por as nuk duhet të përdoret fakti se selia e saj nuk është goditur për të nxjerrë përfundime të pambështetura mbi organizatorët e protestës.

Në një demokraci, partitë duhet të përballen me kundërshtimin përmes votës, debatit, kritikës publike dhe mjeteve ligjore. Jo përmes gurëve, zjarrvënieve apo kërcënimeve.

Pyetjet që kërkojnë përgjigje

Për të kuptuar çfarë po ndodh në Tiranë, nevojitet një shqyrtim serioz i disa çështjeve: Kush i kreu sulmet ndaj selisë së PS-së? A ishin veprime spontane të individëve apo pati organizim të dokumentuar? Si u zhvillua dinamika e protestës dhe çfarë masash morën autoritetet për të parandaluar dhunën? A ka pasur incidente të ngjashme ndaj objekteve të tjera politike dhe si janë trajtuar ato?

Këto pyetje kërkojnë prova, dokumentim dhe hetim të paanshëm. Përgjigjet nuk duhet të përcaktohen paraprakisht nga interesat e PS-së, PD-së apo të ndonjë grupi tjetër politik.

Autoritetet duhet të identifikojnë përgjegjësit për veprimet konkrete, duke respektuar procesin ligjor. Po aq e rëndësishme është që policia të veprojë në mënyrë të ligjshme dhe proporcionale, pa i trajtuar të gjithë protestuesit si autorë të dhunës dhe pa kufizuar të drejtën e qytetarëve për të protestuar paqësisht.

Përfundim: Pyetja është legjitime, përgjigjja duhet të vijë nga faktet

Pse goditet selia e Partisë Socialiste dhe pse selia e Partisë Demokratike nuk përballet me sulme të ngjashme? Kjo është një pyetje që meriton përgjigje, por jo një përgjigje të sajuar sipas interesave të njërës apo tjetrës palë.

Fakti që një objektiv sulmohet dhe një tjetër jo mund të ketë shpjegime politike, organizative apo të lidhura me dinamikën e protestës. Pa prova, nuk mund të thuhet se ekziston një plan i fshehtë, një koordinim i caktuar apo një skenar i organizuar.

Megjithatë, një parim duhet të jetë i panegociueshëm: protesta kundër qeverisë nuk i jep askujt të drejtën të sulmojë selitë politike, ndërsa mungesa e sulmeve ndaj opozitës nuk duhet të shërbejë as si provë dhe as si alibi për askënd.

Nëse protesta kërkon drejtësi, ajo duhet të kërkojë edhe drejtësi në mënyrën si trajtohet dhuna. Nëse kërkon përgjegjësi politike, duhet të mbështetet te faktet. Dhe nëse synon të mbrojë demokracinë, nuk mund ta bëjë këtë duke e kthyer dhunën në gjuhë të politikës.

Pyetja “pse vetëm selia e PS-së?” nuk duhet mbyllur me akuza, por as të shmanget. Ajo duhet të marrë përgjigje nga faktet, sepse në një demokraci askush nuk duhet të jetë mbi ligjin dhe askush nuk duhet të jetë shënjestër e dhunës për bindjet e tij politike.