STUHIA E HAGES NE KOSOVE/ Analisti: Vetëm një qeveri e gjerë mund ta përballojë momentin

Analisti kosovar Agon Maliqi ngre shqetësimin se Evropa po hyn në një fazë të re pasigurie, ndërsa paralajmërimet për mundësinë që Rusia të testojë unitetin e NATO-s po shtohen. Në një analizë të publikuar sot, Maliqi argumenton se një përshkallëzim i tillë do ta gjente Kosovën në një moment veçanërisht të ndërlikuar politik.

Së fundmi, zyrtarë europianë kanë paralajmëruar për rritje të kërcënimeve hibride ruse, përfshirë incidente me dronë, sabotazh dhe sulme kibernetike. Më 14 shtator, një avion italian i NATO-s rrëzoi një dron të dyshuar rus pasi hyri në hapësirën ajrore të Lituanisë. NATO ndërkohë ka shtuar vigjilencën në krahun lindor.

Megjithatë, ekziston një dallim i rëndësishëm: NATO nuk ka deklaruar se një sulm rus ndaj një vendi anëtar është i pashmangshëm. Një zyrtar i Aleancës deklaroi më herët se nuk kishte një kërcënim të menjëhershëm sulmi, edhe pse aktivitetet hibride ruse në Europë po intensifikohen.

Pikërisht skenari i një testi të unitetit të Aleancës është ai që Maliqi e vendos në qendër të analizës së tij.

Sipas tij, një përballje e mundshme nuk do të niste domosdoshmërisht me një luftë të hapur. Rusia mund të përpiqej të krijonte një situatë që do t’i vendoste vendet e NATO-s përballë një dileme: sa larg janë të gatshme të shkojnë për të mbrojtur njëra-tjetrën?

Ky shqetësim është reflektuar edhe në analizat e fundit strategjike. NATO thotë se Rusia ka shtuar veprimet e saj përgjatë krahut lindor dhe se shkeljet e hapësirës ajrore rrisin rrezikun e një përshkallëzimi apo keqllogaritjeje.

Neni 5 i Traktatit të Atlantikut të Veriut përcakton se një sulm i armatosur ndaj një anëtari konsiderohet sulm ndaj të gjithë Aleancës, megjithëse mënyra e asistencës përcaktohet nga vetë aleatët.

Sipas Maliqit, problemi është se kjo situatë ndërkombëtare e gjen Kosovën në një moment të brishtë.

Ai argumenton se vendi përballet me institucione, legjitimiteti i të cilave është kontestuar politikisht, ndërsa vendimi i fundit të Gjykatës Speciale në Hagë ka rihapur tensione dhe ndarje që lidhen me luftën e Kosovës dhe periudhën pas saj.

Kjo, sipas tij, krijon një kombinim të rrezikshëm: pasiguri në planin ndërkombëtar dhe polarizim në planin e brendshëm.

Kosova tashmë ka një qeveri të re të drejtuar nga Albin Kurti, e miratuar më 13 shtator me 62 vota në Kuvend, ndërsa opozita e ka kontestuar procesin dhe legjitimitetin e tij.

Pra, në vend që të përballet me sfidat e sigurisë nga një pozitë e konsoliduar politike, Kosova hyn në këtë periudhë me një skenë të polarizuar.

Për analistin kosovar, përgjigjja ndaj kësaj situate nuk është thellimi i përplasjes politike, por krijimi i një formule më të gjerë bashkëpunimi.

Ai propozon një qeveri ose formulë të ndarjes së pushtetit me bazë të gjerë, e cila do të mund të krijonte konsensus mbi objektivat kryesore të stabilizimit.

Në thelb, argumenti i Maliqit është se në një periudhë kur siguria europiane po bëhet më e pasigurt, Kosova nuk mund të përballojë një tjetër cikël të thellë polarizimi politik.

KFOR-i mbetet i pranishëm në Kosovë dhe NATO e përkufizon misionin e tij si kontribut për një mjedis të sigurt dhe stabilitet në vend.

Kështu, analiza e Maliqit e vendos Kosovën në kryqëzimin e dy krizave: një mjedisi europian gjithnjë e më të tensionuar përballë Rusisë dhe një skene të brendshme politike të përçarë.

Dhe pikërisht këtu qëndron paralajmërimi i tij: nëse tensionet ndërkombëtare rriten, stabiliteti i brendshëm i Kosovës bëhet edhe më i rëndësishëm.