Eisenkot kërkon mandatin, por përballet me mosmarrëveshje brenda koalicionit

Presidenti i Izraelit, Isaac Herzog, ka vendosur t’i besojë kryetarit të partisë Yashar, Gadi Eisenkot, mandatin për formimin e qeverisë së re, pasi ky i fundit siguroi mbështetjen e 67 deputetëve, kundrejt 46 që rekomanduan kryeministrin në detyrë, Benjamin Netanyahu.

Sipas njoftimit të Presidencës, Eisenkot është ftuar të dielën në orën 17:00 në Rezidencën Presidenciale për të marrë zyrtarisht mandatin. Megjithatë, pavarësisht avantazhit në numrin e rekomandimeve, rruga drejt krijimit të një shumice parlamentare mbetet e ndërlikuar.

Vështirësitë lidhen kryesisht me mosmarrëveshjet mes partive që mund të bëhen pjesë e koalicionit të tij të ardhshëm. Vetë presidenti Herzog ka zhvilluar konsultime shtesë me drejtuesit politikë, për të kuptuar nëse Eisenkot ka mundësi reale të krijojë një qeveri të qëndrueshme.

Nga 67 deputetët që rekomanduan Eisenkotin, 19 i përkasin partive arabe. Kjo do të thotë se blloku sionist i ndryshimit disponon vetëm 48 vende në Knesset, ndërsa për të siguruar shumicën prej 61 deputetësh nevojiten marrëveshje të tjera.

Ngërçi me partitë ultraortodokse

Një nga pengesat kryesore për Eisenkotin është qëndrimi i ndryshëm i partive të mundshme të koalicionit për shërbimin e detyrueshëm ushtarak.

Avigdor Liberman ka deklaruar se kundërshton një qeveri që varet nga mbështetja e partive arabe. Nga ana tjetër, partia B’Yachad kërkon angazhim për rekrutimin e komunitetit ultraortodoks dhe barazi në ndarjen e barrës së shërbimit ushtarak.

Ndërkohë, partitë ultraortodokse kërkojnë një ligj që garanton statusin e studentëve të shkollave fetare Yeshiva dhe kundërshtojnë objektivat e detyrueshme të rekrutimit dhe sanksionet ndaj atyre që nuk i përmbushin.

Për të siguruar shumicën parlamentare, Eisenkotit do t’i duhej mbështetja e të dyja partive ultraortodokse, United Torah Judaism, me shtatë deputetë, dhe Shas, me gjashtë deputetë.

Por kryetari i Shas, Arye Deri, ka rekomanduar Benjamin Netanyahun për formimin e qeverisë, duke e bërë të pasigurt mundësinë e përfshirjes së kësaj force politike në koalicionin e ri.

Pa mbështetjen e Shas, edhe nëse United Torah Judaism pranon të bashkëpunojë, blloku i ndryshimit do të arrinte vetëm 55 deputetë.

Liberman hap derën për kompromis me ultraortodoksët

Një zhvillim i rëndësishëm në negociata është ndryshimi i qëndrimit të Avigdor Libermanit, i cili ka shprehur mbështetjen e plotë për Eisenkotin.

Kreu i Yisrael Beytenu ka sinjalizuar se nuk do të kërkojë marrëveshje për rotacion në postin e kryeministrit dhe as poste të tjera si kusht për mbështetjen e tij.

Ai gjithashtu ka zbutur kundërshtimin ndaj mundësisë së bashkëpunimit me partitë ultraortodokse, duke pranuar të shqyrtojë kompromise për ligjin e rekrutimit ushtarak, mbi bazën e një propozimi që kishte paraqitur në vitin 2018.

Sipas burimeve të cituara në raportimet izraelite, kontakte mes përfaqësuesve të partive ultraortodokse dhe bashkëpunëtorëve të Libermanit kanë nisur tashmë.

Megjithatë, një alternativë tjetër, ajo e krijimit të një qeverie minoritare me abstenimin e partive arabe, përballet me kundërshtimin e fortë të Libermanit.

Katër kushtet e Eisenkotit për koalicionin

Përpara marrjes së mandatit, Eisenkot ka publikuar katër parime që duhet të respektohen nga çdo parti që dëshiron të bëhet pjesë e qeverisë së tij:

• Njohja e Izraelit si shtet hebre dhe demokratik.

• Pranimi i vlerave të Deklaratës së Pavarësisë.

• Shërbimi i detyrueshëm ushtarak, kombëtar ose civil.

• Njohja e Hamasit si organizatë terroriste dhe angazhimi për çmontimin e kapaciteteve të tij ushtarake dhe qeverisëse.

Ai ka paralajmëruar gjithashtu kundër pengimit të krijimit të qeverisë për arsye personale.

Megjithatë, këto parime nuk kanë zgjidhur ende mosmarrëveshjen kryesore për rekrutimin e komunitetit ultraortodoks, një çështje që mund të përcaktojë fatin e negociatave.

Beteja për kontrollin e parlamentit

Paralelisht me negociatat për qeverinë, blloku i ndryshimit synon të marrë kontrollin e institucioneve parlamentare.

Një prej hapave të parë pritet të jetë përpjekja për të zëvendësuar kryetarin aktual të Knessetit, Amir Ohana.

Në këtë drejtim, Liberman ka shprehur preferencën për Yair Lapid, megjithëse ende nuk është arritur një marrëveshje për emrin e kandidatit.

Blloku po shqyrton gjithashtu krijimin e komisioneve të posaçme, ngritjen e një komisioni shtetëror hetimor për ngjarjet e 7 tetorit dhe shfuqizimin e disa ligjeve të miratuara nga koalicioni i Netanyahut.

Ndërkohë, nëse Eisenkot dështon në formimin e qeverisë, Liberman e konsideron veten një kandidat me përvojë për të marrë përsipër përpjekjen e radhës. Megjithatë, mandati nuk i kalon automatikisht atij.

Eisenkot pritet të ketë 28 ditë për të formuar qeverinë, me mundësinë e një zgjatjeje deri në 14 ditë të tjera nga presidenti.

Për momentin, sfida e tij kryesore mbetet shndërrimi i 67 rekomandimeve në një marrëveshje konkrete mes partive, të cilat ende nuk kanë gjetur gjuhën e përbashkët për çështjet më të rëndësishme politike dhe fetare.