Trump dhe Irani përballë krizës së Hormuzit

Plani për rihapjen e Hormuzit ka hasur në refuzimin e Donald Trump. Sipas Reuters, presidenti amerikan tha të shtunën se e kishte hedhur poshtë propozimin iranian. Teherani u përgjigj se pret që qëndrimi përfundimtar t’i përcillet nga ndërmjetësit dhe se zgjidhja duhet të vijë përmes negociatave.

Propozimi parashikonte që, pas marrëveshjes, brenda shtatë ditësh të hapej ngushtica dhe të pezulloheshin luftimet në rajon. Pra, shtatë ditët varen nga një dakordësi që ende mungon. Nuk ka nisur një afat i garantuar për rikthimin e lundrimit normal. Hormuzi lidh Gjirin Persik me Gjirin e Omanit.

Përmes kësaj daljeje kalojnë cisterna nga disa prej prodhuesve më të mëdhenj të energjisë. Mundësitë për ta anashkaluar me tubacione janë të kufizuara. Një ndërprerje e zgjatur prek sasinë e naftës dhe gazit që arrin në tregjet ndërkombëtare. Të dhënat e Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë, EIA, tregojnë përmasën e goditjes.

Në tremujorin e fundit të vitit 2025, përmes Hormuzit kalonin mesatarisht 21,6 milionë fuçi naftë dhe produkte të saj në ditë. Në tremujorin e dytë të vitit 2026, mesatarja ra në 4,9 milionë. Krahasimi tregon një rënie prej rreth 77 për qind. Bëhet fjalë për mesataret e dy periudhave, sipas të dhënave të publikuara në gusht. Shifra 4,9 milionë nuk është matje e trafikut të ditës së sotme. Ajo tregon sa shumë u tkurr kjo rrugë furnizimi gjatë konfliktit. Kostoja përhapet edhe përtej tregut të naftës.

Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Tregtinë dhe Zhvillimin, UNCTAD, ka shpjeguar se shtrenjtimi i energjisë, transportit dhe plehrave kimike mund të rrisë kostot e prodhimit ushqimor. Këto pasoja mund të vazhdojnë edhe pasi të lehtësohen pengesat në lundrim. Për konsumatorët në vendet importuese, kjo krijon presion mbi karburantet dhe mallrat që transportohen.

Në Shqipëri, një ndryshim në tregun ndërkombëtar nuk jep automatikisht një çmim të caktuar në pompë. Për të matur efektin duhen parë kostot e importit, kursi i këmbimit dhe çmimet reale të shitjes. Nga ky zhvillim diplomatik, i vetëm, nuk mund të nxirret një faturë e saktë për familjet shqiptare.

Kriza ka edhe një kosto njerëzore. Organizata Ndërkombëtare Detare njofton se rreth 20 mijë detarë në rajon preken nga situata. Për ta, rikthimi i sigurisë do të thotë mundësi për të lëvizur dhe për të përfunduar udhëtimin. Për kompanitë, një marrëveshje duhet të shoqërohet me kushte që lejojnë kalimin real të anijeve. Tani duhen ndjekur përgjigjja që do të përcillet përmes ndërmjetësve dhe ndryshimet në lundrim.

Nga këto do të kuptohet nëse diplomacia po prodhon lehtësim konkret. Deri atëherë, Hormuzi mbetet një pikë ku vendimet politike ndikojnë drejtpërdrejt te furnizimi me energji.