Nga Ejup Bajgora te Arben Avdyli, emrat e viktimave në dosjen që dënoi Thaçin, Veselin, Selimin dhe Krasniqin

Vendimi i 16 shtatorit 2026 ndaj katër ish-drejtuesve të UÇK-së përmban qindra viktima, por pas shifrave qëndrojnë edhe emra konkretë. Dhomat e Specializuara shpallën fajtorë në shkallë të parë Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin për arrestim dhe ndalim të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje.

Thaçi dhe Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burg, Veseli me 18 dhe Selimi me 13 vjet. Gjykata i shpalli të pafajshëm për gjashtë akuzat për krime kundër njerëzimit. Por përtej dënimeve, dosja tregon se kush ishin disa nga njerëzit që përfunduan në qendër të këtij procesi.

Ejup Bajgora, Fazil Bellopoja, Maliq Sheholli dhe Fazli Hasani

Një pjesë e rëndësishme e provave lidhet me komunikatat e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së. Sipas materialit gjyqësor, Komunikata nr. 24 merrte përgjegjësinë për vrasjen e Ejup Bajgorës.

Komunikata nr. 28 deklaronte se Shtabi i Përgjithshëm kishte marrë vendimin për ekzekutimin e Fazil Bellopojës dhe Maliq Shehollit, pasi ata ishin paralajmëruar të ndërprisnin bashkëpunimin me autoritetet serbe.

Komunikata nr. 29 e lidhte UÇK-në me vrasjen e Fazli Hasanit. E njëjta komunikatë përmendte atentatin ndaj Radivoje Papovićit, ku mbeti i plagosur shoferi i tij, Nikola Lalić, si dhe vrasjen e Xun Dervishit.

Delegacioni i LDK-së

Një tjetër episod vendos në qendër shqiptarë të Kosovës dhe kundërshtarë politikë të UÇK-së. Më 20 shtator 1998, në Qirez u ndalua një delegacion deputetësh dhe aktivistësh të Lidhjes Demokratike të Kosovës.

Në grup ndodheshin Mehdi Bardhi, Gjergj Dedaj, Kurtesh Devaja, Sokol Blakaj, Agim Krasniqi, Jusuf Telaku, Veli Bytyqi, Simon Augustini, Milaim Kadriu, Hasim Dermaku, Halim Mujku, Qaush Bajrushi dhe Musa Binakaj.

Ata u dërguan në Baicë. Sipas provave të përshkruara në materialin gjyqësor, të paktën gjashtë prej tyre u rrahën rëndë para marrjes në pyetje.

Dosja thotë se Hashim Thaçi u kërkoi disa prej të ndaluarve të distancoheshin nga Ibrahim Rugova dhe LDK-ja dhe të hiqnin dorë nga mandatet parlamentare. Gjergj Dedaj mori kërcënime me vdekje. Thaçi konfirmoi para Prokurorisë se kishte qenë i pranishëm dhe se kishte parë plagët e të ndaluarve.

Ky episod është i rëndësishëm edhe për një arsye tjetër. Ai tregon se mes personave që dosja trajton si viktima të krimeve ose keqtrajtimeve nuk kishte vetëm serbë dhe romë, por edhe shqiptarë të Kosovës dhe kundërshtarë politikë të UÇK-së.

Osman Sinani dhe “dhoma e vdekjes”

Në Bajgorë del një tjetër emër, Osman Sinani. Sipas materialit gjyqësor, Sinani u mbajt në një hapësirë që të ndaluarit e quanin “dhoma e vdekjes”.

Shënimet e gjetura te Rexhep Selimi tregonin, sipas materialit, se Shtabi i Përgjithshëm kishte diskutuar rastin e Sinanit. Materiali thotë gjithashtu se publikut më vonë iu paraqit pretendimi se Sinanin e kishte vrarë policia serbe. Selimi dhe Krasniqi kishin vizituar Bajgorën në gusht 1998, në periudhën kur Zona Operative e Llapit mbante dhe keqtrajtonte të ndaluar në atë zonë.

Nenad Remištar, Skender Kuqi dhe Pal Krasniqi

Në Jabllanicë, dosja identifikon tre të ndaluar me emër: Nenad Remištar, Skender Kuqi dhe Pal Krasniqi. Materiali thotë se eshtrat e Remištarit nuk janë gjetur.

Gjykata shqyrtoi në këtë pjesë edhe të dhënat për vizitat e anëtarëve të Shtabit të Përgjithshëm në zonë dhe mundësinë e tyre për të parë ose për të marrë dijeni se në këto objekte mbaheshin persona të ndaluar.

Arben Avdyli, Ymer Xhafiqi dhe Sherafedin Ajeti

Në Kleçkë shfaqen emrat e Arben Avdylit, Ymer Xhafiqit dhe Sherafedin Ajetit. Sipas materialit, të tre u rrahën gjatë ndalimit.

Eshtrat e tyre nuk janë gjetur, sipas të njëjtit material. Kleçka zë një vend të rëndësishëm në dosje, sepse provat e paraqitura në proces përshkruajnë ndalime, keqtrajtime dhe vrasje gjatë vitit 1999.

Veljko Marković dhe Nebojša Đuričić

Dy emra të tjerë janë Veljko Marković dhe Nebojša Đuričić. Ata ishin pjesëtarë të policisë serbe, por sipas materialit nuk ishin në detyrë në momentin kur u rrëmbyen më 9 shkurt 1999.

Dosja thotë se u dërguan në Kleçkë, u morën në pyetje dhe u rrahën. Në prill 1999 u vranë dhe u varrosën në afërsi.

Ekspertizat mjeko-ligjore të përfshira në material dokumentuan plagë me armë zjarri në kokë dhe trup. Në të njëjtën zonë, pesë pjesëtarë të Ushtrisë Jugosllave u kapën më 11 prill 1999 dhe u vranë më 18 prill. Materiali i dhënë nuk i identifikon me emër, ndaj emrat e tyre nuk mund të shtohen pa një burim tjetër.

Faik Shala dhe rasti i policisë ushtarake

Një episod tjetër lidhet me Faik Shalën, civil shqiptar. Sipas dëshmisë së Naser Krasniqit të përshkruar në material, pjesëtarët e policisë ushtarake të UÇK-së Ajvaz Korpuzi, Syleman Qeriqi, Dalip Durmishi dhe Arzim Haziri kishin hapur pa autorizim një burg lokal në Krojmir. Materiali thotë se aty kishin mbajtur një mjek shqiptar të akuzuar për dezertim dhe kishin keqtrajtuar fizikisht Faik Shalën.

Katër pjesëtarët e policisë ushtarake u ndaluan në Kleçkë. Sipas dëshmisë së cituar në material, Rexhep Selimi shkoi në burg dhe urdhëroi lirimin e tyre. Urdhri u zbatua.

Për gjykatën, episode të tilla kishin rëndësi në analizën e autoritetit real që ushtronin drejtuesit e UÇK-së.

Blerim Kuqi, nga komandant brigade në të dënuar me vdekje

Edhe Blerim Kuqi, komandanti i parë i Brigadës 123 të UÇK-së, përfundoi në një proces të brendshëm të strukturave të saj. Sipas materialit, Hashim Thaçi e shkarkoi Kuqin në tetor 1998 dhe emëroi Kurtesh Fondajn.

Në mesin e janarit 1999, Jakup Krasniqi e thirri Kuqin në selinë e Shtabit të Përgjithshëm në Divjakë. Pas mbërritjes, Kuqi u arrestua dhe më pas u akuzua për tradhti para një gjykate ushtarake të UÇK-së. Gjykata ushtarake e dënoi me vdekje.

Dënimi nuk u ekzekutua.

Rasti mori rëndësi në procesin e Hagës jo vetëm për atë që i ndodhi Kuqit, por edhe për pyetjen nëse drejtuesit e Shtabit të Përgjithshëm kishin autoritet real për të shkarkuar, thirrur, arrestuar dhe proceduar pjesëtarë të strukturave të UÇK-së.

Pas 96 viktimave të vrasjeve ka emra

Gjykata konstatoi ndalimin e paligjshëm ose arbitrar të të paktën 385 personave, trajtimin mizor të 49 personave, torturimin e 303 dhe vrasjen e 96 personave.

Materiali burimor nuk jep emrat e të gjithë këtyre personave. Për këtë arsye, lista e mësipërme nuk mund të paraqitet si lista e plotë e viktimave.

Por emrat që dalin në dosje tregojnë një element thelbësor të procesit. Viktimat e pretenduara ose të konstatuara në episodet e trajtuara nuk i përkisnin një komuniteti të vetëm. Mes tyre kishte shqiptarë të Kosovës, përfshirë njerëz të lidhur me LDK-në, persona pa angazhim politik, pjesëtarë ose mbështetës të UÇK-së, si dhe serbë e pjesëtarë të komuniteteve të tjera.

Mbrojtja e kundërshtoi tezën e Prokurorisë për kontrollin e centralizuar të UÇK-së. James Rubin, Christopher Hill, John Duncan dhe Wesley Clark dhanë dëshmi që mbështetën argumentin se komandantët e zonave kishin autonomi të konsiderueshme dhe se Thaçi kishte kryesisht rol politik.

Trupi Gjykues arriti në një përfundim tjetër për përgjegjësinë penale. Ai shpalli fajtorë Thaçin, Veselin, Selimin dhe Krasniqin për katër krime lufte, ndërsa i shpalli të pafajshëm për gjashtë akuzat për krime kundër njerëzimit.

Vendimi nuk gjykon karakterin e luftës së UÇK-së dhe nuk përcakton përgjegjësi kolektive të shqiptarëve të Kosovës. Ai trajton përgjegjësinë individuale të katër të akuzuarve për veprat që gjykata e shkallës së parë konsideroi të provuara.

Po kështu, krimet e forcave serbe kundër shqiptarëve të Kosovës përbëjnë çështje të veçanta penale dhe nuk ndryshojnë përgjegjësinë individuale që shqyrtoi ky proces.

Vendimi i 16 shtatorit 2026 mbetet vendim i shkallës së parë. Për këtë arsye, dënimet dhe konstatimet ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit nuk janë ende të formës së prerë.

https://pamfleti.net/prishtine/nga-ejup-bajgora-te-arben-avdyli-emrat-e-ve-ne-dosjen-qe-denoi–i353338