PACIENTI APO FATURA? Vizita në privat që nis me një shqetësim dhe përfundon me 10 analiza

Shkon në spital për një dhimbje, një temperaturë apo një shqetësim të caktuar, por brenda pak minutash del nga kabineti i mjekut me një listë të gjatë: analiza gjaku, ekografi, skaner, rezonancë dhe vizita të tjera specialistike.

Në fund, pacienti mund të ketë paguar qindra euro, por përsëri të mos ketë marrë një përgjigje të qartë: Çfarë sëmundjeje kam dhe cilat prej këtyre ekzaminimeve ishin vërtet të nevojshme?

Ky është një shqetësim që dëgjohet gjithnjë e më shpesh nga qytetarët që u drejtohen spitaleve dhe klinikave private. Megjithatë, pa një kontroll profesional të kartelës mjekësore, nuk mund të thuhet se çdo listë e gjatë analizash është abuzive. Në disa raste, simptomat e paqarta ose gjendjet e komplikuara kërkojnë disa ekzaminime për të përjashtuar sëmundje të rënda.

Problemi fillon atëherë kur analizat kërkohen pa i shpjeguar pacientit se çfarë dyshon mjeku, çfarë kërkon të zbulojë secili ekzaminim dhe si do ta ndryshojë rezultati mënyrën e trajtimit.

Fushata ndërkombëtare “Choosing Wisely”, e krijuar për të luftuar përdorimin e panevojshëm të shërbimeve mjekësore, thekson se më shumë analiza dhe procedura nuk nënkuptojnë automatikisht kujdes më të mirë. Ajo u kërkon mjekëve dhe pacientëve të diskutojnë hapur se cilat ekzaminime janë të nevojshme dhe cilat mund të shmangen.

Kur analiza e tepërt mund të dëmtojë pacientin

Kryerja e shumë analizave pa një arsye të qartë klinike mund të prodhojë rezultate të dyshimta ose të ashtuquajtura “pozitive të rreme”. Kjo do të thotë se një rezultat mund të dalë jashtë vlerave të zakonshme edhe te një person që nuk ka një sëmundje të caktuar.

Sa më shumë analiza të kryhen, aq më e madhe bëhet mundësia që të paktën një rezultat të dalë jashtë normës rastësisht. Kjo mund të sjellë analiza të tjera, vizita të reja, ankth dhe shpenzime shtesë për pacientin.

Edhe skanerët dhe rezonancat mund të zbulojnë ndryshime që nuk lidhen me simptomën për të cilën pacienti është paraqitur. Këto quhen gjetje rastësore dhe, megjithëse ndonjëherë janë të rëndësishme, në raste të tjera mund të hapin një zinxhir ekzaminimesh që nuk përmirësojnë shëndetin e pacientit.

Për ekzaminimet që përdorin rrezatim, si skaneri CT, duhet të peshohen gjithmonë përfitimet dhe rreziqet. Kolegji Amerikan i Radiologjisë thekson se çdo ekzaminim duhet të ketë një qëllim të qartë dhe përfitimi i tij duhet të jetë më i madh se rreziku.

Pesë pyetjet që pacienti duhet të bëjë

Përpara se të paguajë dhe të kryejë një listë të gjatë ekzaminimesh, pacienti ka të drejtë të pyesë:

1. Përse më duhet kjo analizë ose ky skaner?
2. Çfarë sëmundjeje po kërkoni të konfirmoni ose përjashtoni?
3. A do ta ndryshojë rezultati trajtimin tim?
4. Çfarë ndodh nëse e shtyj ose nuk e bëj këtë ekzaminim?
5. A ka një alternativë më të thjeshtë, më të sigurt ose më pak të kushtueshme?

Udhëzimet ndërkombëtare për vendimmarrjen e përbashkët kërkojnë që pacienti të informohet për përfitimet, rreziqet, pasojat dhe alternativat e çdo analize apo trajtimi.

Institucionet duhet të japin përgjigje

Shqipëria ka nevojë për të dhëna të hapura mbi numrin e analizave dhe ekzaminimeve të kryera në sektorin privat, protokollet që përdoren dhe ankesat e pacientëve.

A kontrollohet nëse analizat e kërkuara lidhen me diagnozën e dyshuar? A kanë spitalet protokolle që pengojnë ekzaminimet e panevojshme? A paguhen ose vlerësohen mjekët në varësi të numrit të shërbimeve që u rekomandojnë pacientëve?

Pa transparencë dhe auditim, pacienti mbetet përballë një dileme të rëndë: po paguan për një diagnozë më të sigurt apo është kthyer në një faturë që duhet zmadhuar?