Gaza, paqe vetëm në letër? Një vit nga plani i Trump, lufta nuk ka mbaruar

Një vit pas planit amerikan që duhej t’i jepte fund luftës në Gaza, bilanci është shumë më kompleks se fjala “paqe”.

Armëpushimi i 10 tetorit 2025 arriti atë që në atë moment dukej pothuajse e pamundur: luftimet në shkallë të plotë u ndalën, pengjet izraelite u kthyen dhe qindra të burgosur e të ndaluar palestinezë u liruan.

Por pikërisht këtu duket se përfundon pjesa e planit që funksionoi.

Një vit më vonë, tre shtyllat që duhej të përcaktonin të ardhmen e Gazës – çarmatimi i Hamasit, tërheqja e Izraelit dhe rindërtimi – kanë ngecur.

Izraeli vazhdon të kontrollojë efektivisht rreth dy të tretat e territorit të Gazës. Armëpushimi nuk është kthyer në luftën masive të viteve të mëparshme, por sulmet izraelite vazhdojnë pothuajse çdo ditë.

Ministria e Shëndetësisë në Gaza thotë se më shumë se 1,400 palestinezë janë vrarë që nga armëpushimi. Izraeli thotë se objektivat e tij janë pjesëtarë të Hamasit dhe e akuzon organizatën se po përpiqet të riarmatoset. Hamasi e mohon këtë.

Dhe pikërisht këtu ndodhet ngërçi kryesor.

Sipas planit, Hamasi duhet të dorëzojë armët. Pas kësaj, trupat izraelite duhet të tërhiqen gradualisht dhe kontrolli i sigurisë t’i kalojë një force ndërkombëtare stabilizimi.

Hamasi ka sinjalizuar gatishmëri për t’i kaluar armët nën kontrollin e një administrate palestineze të mbështetur nga Shtetet e Bashkuara, por kundërshton termin “çarmatim”. Izraeli nga ana tjetër thotë se kjo nuk mjafton dhe refuzon të tërhiqet pa një çarmatim të plotë dhe të verifikueshëm.

Pra krijohet një rreth vicioz:

Izraeli nuk largohet pa u çarmatosur Hamasi.
Hamasi nuk pranon formulën që kërkon Izraeli.
Dhe pa zgjidhur sigurinë, rindërtimi nuk fillon.

Pasojat i paguan popullsia civile.

Edhe pse hyrja e ndihmave është rritur pas armëpushimit, kriza mbetet e rëndë. IPC vlerëson se rreth 1.4 milionë njerëz mund të përballen me nivele të larta të pasigurisë ushqimore deri në fund të vitit 2026.

Ndërkohë Gaza ka nevojë për një rindërtim me përmasa historike.

Në shtator u prezantua një paketë fillestare prej 2.45 miliardë dollarësh, por vlerësimi i BE-së, OKB-së dhe Bankës Botërore e vendos faturën totale të rimëkëmbjes dhe rindërtimit në rreth 71.4 miliardë dollarë gjatë dhjetë viteve të ardhshme.

Dhe këtu historia prek drejtpërdrejt edhe Shqipërinë dhe Kosovën.

Plani parashikon krijimin e një Force Ndërkombëtare Stabilizimi – ISF, që në të ardhmen do të ndihmonte në siguri, çarmatim dhe trajnimin e policisë palestineze.

Shqipëria dhe Kosova janë mes vendeve që kanë deklaruar synimin për të kontribuar me trupa, së bashku me vende si Indonezia, Kazakistani dhe Maroku. Por forca ende nuk është dislokuar në Gaza. Pra bëhet fjalë për angazhim të deklaruar dhe përgatitje, jo për trupa shqiptare apo kosovare që ndodhen sot atje.

Dhe kjo është ndoshta pika më interesante e gjithë historisë.

Një vit më parë pyetja ishte: Si ndalet lufta?

Sot pyetja është shumë më e vështirë:

Kush do ta kontrollojë Gazën ditën pas luftës? Kush do ta çarmatosë Hamasin? Kush do të garantojë tërheqjen izraelite? Dhe kush do të paguajë mbi 70 miliardë dollarë për të rindërtuar atë që është shkatërruar?

Plani i Trump arriti një rezultat të rëndësishëm: pengjet u kthyen dhe lufta në shkallë të plotë u ndal.

Por një vit më vonë, armëpushimi ende nuk është kthyer në paqe.

Dhe derisa të zgjidhen çarmatimi, kontrolli i territorit dhe rindërtimi, Gaza rrezikon të mbetet jo në fundin e një lufte, por në pauzën mes dy fazave të saj.