BRAÇE AKUZON TREGTARËT, POR HARRON QEVERINË: KUSH E MBAJTI NAFTËN NË 216 LEKË?

Deputeti socialist Erion Braçe ka akuzuar kompanitë e karburanteve se e rritën qëllimisht çmimin e naftës në prag të fundjavës dhe në kulmin e sezonit turistik.

Sipas tij, nafta standarde po tregtohet me 214–216 lekë për litër, ndërsa produktet premium arrijnë deri në 230 lekë. Braçe kërkon rikthimin e Bordit të Transparencës, me argumentin se vetëm ndërhyrja shtetërore mund të pengojë një goditje ndaj sezonit turistik.

Por deklarata e tij ngre disa pyetje që nuk mund të anashkalohen.

Së pari, pretendimi se çmimi është rritur “qëllimisht” pikërisht për të përfituar nga fluksi i pushuesve mbetet një akuzë politike, jo një fakt i provuar. Vetëm koha kur është bërë rritja nuk mjafton për të dëshmuar koordinim mes kompanive. Për këtë do të duheshin të dhënat e importit, çmimi i blerjes, rezervat, marzhet e fitimit dhe një hetim nga Autoriteti i Konkurrencës.

Së dyti, vetë Braçe nuk ka pasur gjithmonë të njëjtin qëndrim për Bordin e Transparencës. Në vitin 2022 ai deklaronte se Bordi nuk kishte sjellë ndryshim, se mungonte transparenca dhe se zgjidhja duhej të ishte rikthimi i konkurrencës së lirë. Në një tjetër reagim, Braçe e sulmoi Bordin sepse çmimi ndërkombëtar po ulej, ndërsa çmimi në Shqipëri nuk reflektohej me të njëjtin ritëm.

Pra, institucioni që dikur cilësohej joefektiv, sot paraqitet si shpëtimi i vetëm.

Së treti, çmimi në pompë nuk përcaktohet vetëm nga tregtarët. Çdo litër naftë përmban edhe barrën fiskale të vendosur nga shteti: taksën e qarkullimit prej 27 lekësh për litër, taksën e karbonit, akcizën dhe TVSH-në. Këto janë politika të miratuara dhe të mbajtura në fuqi nga qeveria dhe shumica parlamentare, pjesë e së cilës është edhe vetë Braçe.

Madje, që në vitin 2015 Braçe argumentonte se problemi kryesor i çmimit të lartë ishte mungesa e konkurrencës. Edhe në mars të vitit 2026 ai pretendonte se çmimi neto i naftës në Shqipëri, pasi hiqeshin taksat, mbetej ndër më të lartët në rajon. Kjo do të thotë se, sipas vetë analizës së tij, problemi është i vjetër dhe strukturor, jo vetëm një manovër e një fundjave vere.

Braçe mund të ketë të drejtë kur kërkon kontroll mbi marzhet dhe transparencë mbi çmimin. Por pyetja është tjetër:

Nëse tregu i karburanteve ka vite që konsiderohet problematik, përse mazhoranca reagon vetëm pasi çmimi shfaqet në tabelat e pompave? Ku ishin hetimet për konkurrencën, publikimi i kostos së importit dhe masat për një treg realisht konkurrues?

Rikthimi i Bordit mund të vendosë përkohësisht një çmim tavan. Por pa transparencë, konkurrencë dhe përgjegjësi shtetërore, ai rrezikon të trajtojë vetëm pasojën, jo shkakun.