✦
Thinking ...
Connect with us

Shkrime

DREJT NJE TJETER EPOKE ERRESIRE/ KEMI TELEFONA INTELIGJENTE POR PO HUMBASIN NJEREZIT E DITUR

Shkruar nga David Fideler

Shumë njerëz anë e mbanë botës mendojnë se sot nevojitet vërtet një Rilindje e re. Arsyeja pse çështja e “Rilindjes së re” ka dalë në pah tani është sepse po përballemi me një stuhi të përsosur sfidash kulturore. Ajo përfshin dy zhvillime që janë thellësisht shqetësuese.

Së pari, nivelet afatgjata të shkrimit dhe leximit kanë rënë ndjeshëm, për shkak të zvogëlimit të vëmendjes së shkaktuar nga telefonat inteligjentë dhe mediat sociale. Një artikull veçanërisht tronditës i botuar nga The Atlantic përshkruan se si studentët që mbërrijnë në universitetet elitare janë të papërgatitur, pasi nuk u është kërkuar kurrë të lexojnë një libër të tërë gjatë shkollës së mesme.

Faktori i dytë është rënia afatgjatë e shkencave humane, siç mësohen në universitetet e sotme. Regjistrimet në kurset e shkencave humane kanë rënë për vite me radhë, shpesh për shkak të pasojave të krijuara vetë. Ndonjëherë, programet shkurtohen për arsye gjoja financiare. Por në raste të tjera, edhe programet e suksesshme me kërkesë të lartë nga studentët çmontohen ose ristrukturohen pa ndonjë arsye të qartë. Për shkak të ndryshimeve demografike dhe një popullsie studentore në rënie, ky shkurtim me siguri do të përshpejtohet në vitet në vijim.

Përhapja e telefonave inteligjentë ka ndikuar ndjeshëm në rënien e leximit të vazhdueshëm, ndërsa në SHBA leximi për kënaqësi është ulur me 40% gjatë 20 viteve të fundit. Megjithatë, historia tregon se pas periudhave të rënies kulturore mund të lindin epoka të reja zhvillimi, si Rilindja dhe Iluminizmi, duke ushqyer shpresën për një Rilindje të re edhe në kohët moderne.

-A po vjen një Rilindje e Re?

Një arsye kryesore për rënien e shkencave humane është se qëllimi i tyre origjinal është harruar. Të shpikura gjatë Rilindjes, shkencat humane u hartuan për të kultivuar individë të gjithanshëm dhe të bazuar në etikë, të cilët mund të kontribuonin për të mirën publike dhe të ndihmonin në shërimin e shoqërisë së tyre të përçarë.

Megjithatë, nëse vizitoni pothuajse çdo departament të shkencave humane sot, do ta keni të vështirë të gjeni një profesor që mund të shpjegojë nga erdhën shkencat humane, ose cili ishte qëllimi i tyre në radhë të parë. Misioni origjinal i shkencave humane: të ushqejnë shpirtin njerëzor. Por në pjesën më të madhe të akademisë sot, shkencat humane janë tejkaluar nga kornizat ideologjike dhe “teoria”. Ato nuk mësohen më si burime të njohurive për mënyrën e jetesës, por si subjekte të analizës abstrakte.

Rilindja e ardhshme mund të lindë jashtë akademisë

Një Rilindje e re e shkencave humane mund të lindë jashtë universiteteve, pasi institucionet akademike janë larguar gjithnjë e më shumë nga misioni i tyre fillestar: formimi i individëve të kulturuar, të ndërgjegjshëm dhe të aftë për të kontribuar në shoqëri. Sot, shumë njerëz kërkojnë dije jo për diploma apo tituj akademikë, por për të gjetur kuptim dhe frymëzim. Kjo situatë ngjan me Rilindjen Evropiane, kur humanistët krijuan shkollat e tyre jashtë universiteteve, duke kundërshtuar ngurtësinë e skolastikës mesjetare dhe duke vendosur njeriun në qendër të dijes.

Historia tregon se Rilindjet shpesh lindin pas periudhave të krizës dhe rrënimit kulturor. Kështu ndodhi edhe me Rilindjen Italiane të shekullit XIV, kur Petrarka, përballë rrënojave të qytetërimit romak dhe rënies së kulturës klasike, nisi kërkimin e dorëshkrimeve dhe rikthimin e mençurisë së lashtë. Përpjekjet e tij frymëzuan breza humanistësh, të cilët ringjallën interesin për letërsinë, gjuhën, filozofinë dhe vlerat njerëzore, duke hedhur themelet e një epoke të re kulturore.

Edhe sot, shoqëria përballet me një krizë të ngjashme, të karakterizuar nga rënia e leximit, përçarja teknologjike, mosbesimi ndaj institucioneve dhe ndikimi gjithnjë e më i madh i inteligjencës artificiale dhe automatizimit. Megjithatë, këto zhvillime mund të jenë jo vetëm shenja të rënies, por edhe paralajmërime të një Rilindjeje të re. Ashtu si në kohën e Petrarkës, ndërgjegjësimi për krizën kulturore mund të shndërrohet në pikënisjen e një ripërtëritjeje që rikthen dijen, mendimin kritik dhe vlerat njerëzore në qendër të shoqërisë.

Advertisement