Shkrime
FATI I UKRAINES/ TRUMP ‘HEQ’ MACRONIN, DERGON NJEREZIT E TIJ TE MERZ, ÇFARE PO KURDISET
Takimi i Jared Kushner dhe Steve Witkoff me kancelarin gjerman Friedrich Merz në Berlin nuk duhet parë thjesht si një tjetër ndalesë në turin diplomatik të përfaqësuesve të Donald Trump. Ai merr një rëndësi më të madhe për shkak të momentit kur zhvillohet, personave që marrin pjesë dhe, mbi të gjitha, zgjedhjes së Berlinit si adresë për këtë kontakt politik.
Pyetja që lind natyrshëm është: Përse të dërguarit e Trump u takuan me Friedrich Merz dhe jo me Emmanuel Macron? Përgjigjja lidhet me peshën ekonomike dhe strategjike të Gjermanisë në Europë, marrëdhënien e saj me Uashingtonin dhe rolin që Berlini mund të luajë në çdo marrëveshje të mundshme për Ukrainën.
Megjithatë, ky takim nuk nënkupton domosdoshmërisht se Franca është lënë jashtë diplomacisë për Ukrainën. Ai mund të tregojë se administrata amerikane po kërkon të ndërtojë kanale të veçanta komunikimi me aktorët europianë, duke vlerësuar jo vetëm peshën e tyre diplomatike, por edhe ndikimin konkret që mund të ushtrojnë mbi sigurinë dhe të ardhmen e kontinentit.
1. Berlini, një zgjedhje që lidhet me peshën e Gjermanisë
Arsyeja e parë është pozicioni i Gjermanisë në arkitekturën e sigurisë europiane. Berlini nuk është thjesht kryeqyteti i ekonomisë më të madhe të Bashkimit Europian. Ai është gjithashtu një nga mbështetësit kryesorë financiarë dhe ushtarakë të Ukrainës.
Qeveria gjermane e ka vendosur mbështetjen për Kievin në qendër të politikës së saj europiane. Për këtë arsye, çdo marrëveshje për përfundimin e luftës do të kërkonte jo vetëm miratimin politik të Gjermanisë, por edhe angazhimin e saj për financimin, rindërtimin dhe garancitë e sigurisë së Ukrainës.
Për Uashingtonin, Merz është një interlocutor me të cilin mund të diskutohet jo vetëm mënyra se si mund të ndalet lufta, por edhe çfarë do të ndodhë me Ukrainën dhe sigurinë europiane pas armëpushimit.
Kjo e vendos kancelarin gjerman në një pozicion të veçantë: ai është njëkohësisht përfaqësues i një fuqie të madhe ekonomike, drejtues i një prej vendeve kryesore të NATO-s dhe një nga aktorët që duhet të kontribuojnë në zbatimin e çdo marrëveshjeje të mundshme.
2. Pse jo Macron? Dallimi mes rolit diplomatik dhe peshës konkrete
Pyetja për Macronin është e rëndësishme, sepse presidenti francez është një nga figurat që ka artikuluar më fort idenë e një Europe më të pavarur në çështjet e sigurisë dhe mbrojtjes.
Franca ka një avantazh që Gjermania nuk e ka në të njëjtën formë: është fuqi bërthamore, anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe ka kapacitete të rëndësishme ushtarake. Macron ka qenë gjithashtu një nga zërat kryesorë europianë në diskutimet për garancitë e sigurisë dhe mundësinë e një pranie europiane në Ukrainën e pasluftës.
Por këtu duhet bërë një dallim: përfaqësimi diplomatik nuk është gjithmonë i njëjtë me peshën ekonomike dhe financiare të një vendi në një proces paqeje.
Gjermania është thelbësore për mbështetjen ekonomike dhe ushtarake afatgjatë të Ukrainës. Franca është thelbësore për dimensionin strategjik, ushtarak dhe diplomatik të sigurisë europiane.
Kjo do të thotë se zgjedhja e Merz për takimin fillestar nuk duhet interpretuar automatikisht si një anashkalim i Macronit.
Në fakt, Macron ndodhej në Berlin po atë ditë. Ai ishte pjesë e samitit të Koalicionit të të Gatshmëve dhe ishte parashikuar të zhvillonte takime me Merz, përpara se të merrte pjesë në diskutimet e përbashkëta. Pra, nuk kemi një Francë të përjashtuar nga procesi, por një takim dypalësh amerikan me kancelarin që priste delegacionet.
3. Merz si ura mes Uashingtonit dhe Europës
Një tjetër arsye lidhet me marrëdhënien politike që administrata Trump kërkon të ndërtojë me Berlinin.
Merz përfaqëson një Gjermani që ka interes të ruajë marrëdhënien transatlantike, por që njëkohësisht kërkon të ketë zë në përcaktimin e së ardhmes së sigurisë europiane.
Kjo është pikërisht pika ku takohen interesat amerikane dhe gjermane.
Trump kërkon një zgjidhje që mund ta paraqesë si sukses diplomatik. Gjermania kërkon që një marrëveshje të mos prodhojë një Ukrainë të pambrojtur dhe një Europë më të ekspozuar ndaj presionit rus.
Kushner dhe Witkoff, dy njerëzit e besuar të presidentit amerikan në këtë proces, kanë një mision që shkon përtej një komunikimi ceremonial. Ata duhet të testojnë pozicionet e palëve, të përgatisin terrenin për negociatat e ardhshme dhe të kuptojnë deri ku mund të shkojë kompromisi europian.
Pas takimit, Kushner e cilësoi bisedën me Merz si shumë produktive. Ai tha se delegacioni amerikan e kishte informuar kancelarin dhe këshilltarin e tij për politikën e jashtme dhe sigurinë, Günter Sautter, mbi bisedimet e Trump në Kinë dhe përpjekjet e fundit për paqe në Ukrainë. Ai konfirmoi gjithashtu se SHBA-ja po punon për harmonizimin e qëndrimeve me Gjermaninë, Ukrainën dhe partnerët europianë.
4. Faktori Putin dhe takimi Trump–Xi–Putin në Kinë
Takimi në Berlin merr një domethënie edhe më të madhe për shkak të zhvillimeve në Kinë.
Në të njëjtën ditë, Donald Trump, Vladimir Putin dhe Xi Jinping zhvilluan një takim trepalësh në Shenzhen, në kuadër të samitit të APEC-ut. Pra, ndërsa në Kinë diskutohej në nivelin e tri fuqive të mëdha, në Berlin përfaqësuesit e Trump po përpiqeshin të koordinonin qëndrimet me Ukrainën dhe Europën.
Ky është një element që nuk duhet anashkaluar.
Europa ka frikë se një marrëveshje e negociuar drejtpërdrejt nga Trump dhe Putin mund të përcaktojë të ardhmen e Ukrainës pa pjesëmarrjen reale të europianëve.
Pikërisht për këtë arsye, Merz ka insistuar se një marrëveshje e imponuar nga fuqitë e mëdha, në stilin e Jaltës, nuk do të sillte paqe të qëndrueshme. Kancelari gjerman ka kërkuar që Ukraina dhe Europa të mos mbeten jashtë vendimmarrjes për sigurinë e kontinentit.
Këtu qëndron edhe rëndësia e takimit Kushner–Witkoff–Merz: amerikanët po përpiqen të krijojnë një qëndrim të koordinuar me europianët, në një kohë kur negociatat me Moskën mbeten të ndërlikuara.
5. Çfarë kërkojnë amerikanët nga Berlini?
Në thelb, diskutimet përqendrohen në tri çështje:
- Garancitë e sigurisë: Çfarë mekanizmash do të mbrojnë Ukrainën në rast të një armëpushimi dhe si do të parandalohet një agresion i ri rus?
- Financimi dhe rindërtimi: Kush do të mbajë barrën ekonomike të Ukrainës dhe çfarë roli do të ketë Gjermania?
- Pozicioni europian në negociata: Si mund të arrihet një qëndrim i përbashkët mes Uashingtonit, Kievit dhe kryeqyteteve kryesore europiane përpara raundit të ardhshëm të bisedimeve?
Këto janë gjithashtu temat që Jared Kushner kishte identifikuar si prioritete të vizitës në Berlin: koordinimin me Ukrainën dhe Europën, një qëndrim të përbashkët mbi elementet e paqes së qëndrueshme dhe përgatitjen e formatit të negociatave të ardhshme.
6. A po zhvendoset boshti diplomatik europian nga Parisi në Berlin?
Ky është interpretimi më interesant politik i zhvillimeve, por duhet trajtuar me kujdes.
Për vite me radhë, Macron është përpjekur të pozicionojë Francën si zërin kryesor të autonomisë strategjike europiane. Ai ka kërkuar që Europa të mos jetë thjesht një spektatore e vendimeve të Uashingtonit dhe Moskës.
Por lufta në Ukrainë ka treguar se ambiciet strategjike nuk mjaftojnë pa burime financiare, kapacitete industriale dhe mbështetje të qëndrueshme ushtarake.
Në këtë pikë, Gjermania ka një peshë të veçantë. Ajo është një nga kontribuuesit kryesorë të mbështetjes për Ukrainën dhe një aktor pa të cilin është e vështirë të ndërtohet një arkitekturë e re sigurie në Europë.
Megjithatë, fakti që Macron ishte në Berlin dhe mori pjesë në samitin e përbashkët tregon se nuk kemi ende prova për një zhvendosje të rolit të Francës apo për një përjashtim të saj nga negociatat.
Më shumë sesa një rivalitet Merz–Macron, kemi një ndarje rolesh dhe interesash brenda boshtit franko-gjerman, i cili mbetet thelbësor për Europën.
Përfundim: Trump kërkon paqe, por Europa kërkon të mos paguajë çmimin e një marrëveshjeje të bërë pa të
Takimi i Jared Kushner dhe Steve Witkoff me Friedrich Merz në Berlin është një tregues i përpjekjeve amerikane për të përgatitur terrenin e një marrëveshjeje për Ukrainën, duke përfshirë aktorët europianë që do të duhet të mbajnë një pjesë të konsiderueshme të përgjegjësisë për sigurinë e pasluftës.
Përzgjedhja e Merz si bashkëbiseduesi i parë nuk do të thotë se Macron është lënë mënjanë. Ajo pasqyron faktin se Gjermania është vendi pritës i samitit, një prej mbështetësve kryesorë të Kievit dhe një faktor financiar e politik i domosdoshëm për çdo marrëveshje.
Por ekziston edhe një dimension tjetër: Trump po zhvillon diplomaci në disa fronte njëkohësisht. Në Kinë takohet me Putinin dhe Xi Jinpingun, ndërsa në Berlin dërgon njerëzit e tij më të besuar për të koordinuar qëndrimet me Kievin dhe Europën.
Pyetja e vërtetë nuk është nëse Trump zgjodhi Merz në vend të Macronit. Pyetja është nëse Uashingtoni do ta përfshijë Europën në hartimin e paqes apo thjesht do t’i kërkojë asaj të financojë dhe garantojë një marrëveshje të negociuar nga të tjerët.
Dhe pikërisht këtu qëndron përplasja potenciale mes vizionit amerikan për përfundimin e luftës dhe interesit europian për një paqe që nuk e lë kontinentin më të pasigurt se përpara saj.